نمایش مبدأ برای مناره های مسجد شاه

'''مناره های مسجد شاه'''

مناره‌های مسجد شاه که با نام‌های [[مسجد امام (اصفهان)|مسجد امام]] و مسجد جامع عباسی نیز شناخته می‌شود، از برجسته‌ترین عناصر خط آسمان و ساختار عمودی در ضلع جنوبی میدان نقش جهان اصفهان به شمار می‌آیند. این مجموعه چهارگانه مناره‌ها به فرمان شاه عباس اول صفوی و به سرپرستی معمار برجسته، استاد علی‌اکبر اصفهانی، در اوایل سده 11ق /17م بنیاد نهاده شد. کل مجموعه مسجد در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و همراه با میدان نقش جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.

ساختار فضایی مناره‌های مسجد شاه بر مبنای تقارن دوگانه طراحی شده و در دو جفت مجزا خودنمایی می‌کند:

۱. مناره‌های سردر ورودی (جبهه شمالی): این دو مناره بر فراز پیش‌طاق ورودی رو به میدان نقش جهان استوار شده‌اند و ارتفاع آن‌ها از کف میدان نزدیک به ۴۲ متر است. طراحی این جفت مناره در هماهنگی کامل با شکست زاویه ۴۵ درجه‌ای میان محور میدان و راستای قبله صورت گرفته و نقش قاب‌بندی بصری را برای ورود به صحن ایفا می‌کند.

۲. مناره‌های ایوان جنوبی (گنبدخانه): جفت دوم که در دو سوی ایوان مقصوره و در مجاورت گنبد عظیم دوپوش مسجد افراشته شده‌اند، بلندترین مناره‌های مجموعه هستند و ارتفاع آن‌ها به حدود ۴۸ متر می‌رسد. این دو مناره در ترکیب با گنبد فیروزه‌ای، کانون نمادین و اوج ترکیب‌بندی حجمی بنا را شکل می‌دهند.

ساقه استوانه‌ای هر چهار مناره بر شالوده‌هایی مستحکم از سنگ مرمر و آجر استوار شده و پوشش سراسری آن‌ها ترکیبی از کاشی‌کاری‌های معرق و هفت‌رنگ نفیس است. زمینه اصلی آرایه‌ها را رنگ‌های فیروزه‌ای، لاجوردی، زرد و سفید تشکیل می‌دهد که در قالب طرح‌های هندسی، شمسه‌ها و اسلیمی‌های متراکم اجرا شده‌اند. در بخش مؤذنه و گلوگاه مناره‌ها، مقرنس‌کاری‌های ظریف کاشی دیده می‌شود. کتیبه‌های قرآنی و ادعیه به خط ثلث زرین و سپید، اثر خطاطان نامدار عصر صفوی نظیر علیرضا عباسی، عبدالباقی تبریزی و محمدصالح امامی، بر بخش‌های بالایی و پیرامون پایه‌ها جلوه‌ای قدسی و هماهنگ با پیام مذهبی بنا پدید آورده است.

مناره‌های چهارگانه مسجد شاه علاوه بر کارکرد سنتی اذان‌گویی، نقش مهمی در مهار بارهای جانبی، تعادل بصری ایوان‌های رفیع و تثبیت سیمای یادمانی میدان نقش جهان به عنوان یکی از منسجم‌ترین فضاهای شهری جهان اسلام دارند. نیز ← مسجد امام (اصفهان)