https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86آرژانتین - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-26T16:27:56Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010249549&oldid=prevShahraabi در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۵2025-07-15T07:45:17Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| واحد پول = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| واحد پول = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:10086700-1.jpg|بندانگشتی|دانشکدۀ حقوق دانشگاه بوئنوس آیرس، آرژانتین]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور 2,780,085 کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور 2,780,085 کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td></tr>
</table>Shahraabihttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010249524&oldid=prevShahraabi در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۳2025-07-15T07:33:59Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موقعیت = انتهای جنوبی نیمقارۀ امریکای جنوبی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موقعیت = انتهای جنوبی نیمقارۀ امریکای جنوبی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| جمعیت = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴۰</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۹۱</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۵۹ نفر </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| جمعیت = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">47</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">067</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">441 نفر (2024) </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9 </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|رشد سالانه (درصد) = یک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|رشد سالانه (درصد) = یک</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مساحت = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۸۰</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۹۰</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مساحت = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">780</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">085</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پایتخت = بوئنوسآیرس</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پایتخت = بوئنوسآیرس</div></td></tr>
</table>Shahraabihttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010249522&oldid=prevShahraabi در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۲2025-07-15T07:32:51Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۸۰</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۹۰ </del>کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">780</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">085 </ins>کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فوئگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref> تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref> [[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فوئگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref> تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref> [[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">خط ۳۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حکومت و سیاست.''' نظام حاکم بر کشور آرژانتین جمهوری فدرال با دو مجلس قانونگذاری است. رئیسجمهور مهمترین مقام اجرایی این کشور است و مردم او را برای یک دورۀ چهارساله که فقط یکبار قابل تمدید است انتخاب میکنند. مجلس سنای آرژانتین ۷۲ عضو دارد و مدّت نمایندگی آنان نُه سال است و مجلس نمایندگان از ۲۵۹ نفر تشکیل شده و دورۀ نمایندگی آنان چهار سال است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حکومت و سیاست.''' نظام حاکم بر کشور آرژانتین جمهوری فدرال با دو مجلس قانونگذاری است. رئیسجمهور مهمترین مقام اجرایی این کشور است و مردم او را برای یک دورۀ چهارساله که فقط یکبار قابل تمدید است انتخاب میکنند. مجلس سنای آرژانتین ۷۲ عضو دارد و مدّت نمایندگی آنان نُه سال است و مجلس نمایندگان از ۲۵۹ نفر تشکیل شده و دورۀ نمایندگی آنان چهار سال است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مردم و تاریخ.''' جمعیت آرژانتین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۴۰</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۹۱</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۵۹ </del>نفر است (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۱۰م</del>) و تراکم نسبی آن به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴ </del>نفر در کیلومتر مربع میرسد. روند افزایش جمعیت این کشور یک درصد است و سفیدپوستان اروپایی ۸۵ درصد از جمعیت آن را تشکیل میدهند. ۹۰ درصد از مردم این کشور مسیحی کاتولیکاند و ۸۸.۵ درصدشان در شهر زندگی میکنند و زبان رسمی آنان اسپانیایی است. میانگین امید به زندگی در این کشور ۷۳ سال است و ۹۷ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. از سرگذشت ساکنان اولیه آرژانتین تا پیش از ورود اسپانیاییها به این کشور، اطلاع چندانی دردست نیست. خوان دیاس دِ سولیس<ref>Juan Diaz de Solis</ref>، دریانورد و پویشگر اسپانیایی، در ۱۵۱۶م به دهانۀ ریو دِ لاپلاتا وارد شد و بهسبب رسوبات نقرهای آب رودخانه، سرزمین مزبور را آرژانتین یا سرزمین نقره نامید. سِباستین کابت<ref>Cebastian Cabot</ref> در ۱۵۲۶م، نخستین ماندگاه<ref>settlement</ref> اروپایی را در این سرزمین احداث کرد و پدرو دِ [[مندوسا، شهر|مِندوسا]]<ref>Pedro de Mendoza</ref> در ۱۵۳۶م بوئنوس آیرس، [[آسونسیون]]<ref>Asuncion</ref>، و سانتافه را بنا نهاد. این کشور در ۱۶۲۰م تحت نظارت اداری نایبالسلطنۀ [[پرو]] قرار گرفت و در ۱۷۷۶م تابع نایبالسلطنۀ جداگانهای شد که ریو دِ لا پلاتا، اوروگوئه، پاراگوئه، و بولیوی را شامل میشد. حملۀ ناپلئون به [[اسپانیا]] در ۱۸۰۸م فرصت مناسبی برای استقلال آرژانتین فراهم کرد و آرژانتینیها میهن خود را از تصرف اسپانیا خارج کردند و در ۱۸۱۶م استقلال رسمی خود را اعلام داشتند. نخستین انتخابات پس از استقلال، در ۱۸۲۶م برگزار شد و بعد از زمانی کوتاه خوان مانوئل دِ روساس<ref>Juan Manuel de Rosas</ref> زمام امور کشور را دردست گرفت و از ۱۸۳۵ تا ۱۸۵۲م با خودکامگی و استبداد بر آرژانتین حکومت کرد. او در کودتای ۱۸۵۲م سرنگون شد و حکومتی دموکراتیک بر کشور حاکم شد. آرژانتین در ۱۹۸۲م جزایر مالویناس را، که بخشی از خاک خود میدانست، تصرف کرد و پس از نبردی کوتاه با کشور [[بریتانیا]]، دوباره آن را به کشور مزبور واگذار کرد ولی حق مالکیت خود را بر جزایر نامبرده محفوظ داشت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مردم و تاریخ.''' جمعیت آرژانتین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">47</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">067</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">441 </ins>نفر است (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2024</ins>) و تراکم نسبی آن به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9 </ins>نفر در کیلومتر مربع میرسد. روند افزایش جمعیت این کشور یک درصد است و سفیدپوستان اروپایی ۸۵ درصد از جمعیت آن را تشکیل میدهند. ۹۰ درصد از مردم این کشور مسیحی کاتولیکاند و ۸۸.۵ درصدشان در شهر زندگی میکنند و زبان رسمی آنان اسپانیایی است. میانگین امید به زندگی در این کشور ۷۳ سال است و ۹۷ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. از سرگذشت ساکنان اولیه آرژانتین تا پیش از ورود اسپانیاییها به این کشور، اطلاع چندانی دردست نیست. خوان دیاس دِ سولیس<ref>Juan Diaz de Solis</ref>، دریانورد و پویشگر اسپانیایی، در ۱۵۱۶م به دهانۀ ریو دِ لاپلاتا وارد شد و بهسبب رسوبات نقرهای آب رودخانه، سرزمین مزبور را آرژانتین یا سرزمین نقره نامید. سِباستین کابت<ref>Cebastian Cabot</ref> در ۱۵۲۶م، نخستین ماندگاه<ref>settlement</ref> اروپایی را در این سرزمین احداث کرد و پدرو دِ [[مندوسا، شهر|مِندوسا]]<ref>Pedro de Mendoza</ref> در ۱۵۳۶م بوئنوس آیرس، [[آسونسیون]]<ref>Asuncion</ref>، و سانتافه را بنا نهاد. این کشور در ۱۶۲۰م تحت نظارت اداری نایبالسلطنۀ [[پرو]] قرار گرفت و در ۱۷۷۶م تابع نایبالسلطنۀ جداگانهای شد که ریو دِ لا پلاتا، اوروگوئه، پاراگوئه، و بولیوی را شامل میشد. حملۀ ناپلئون به [[اسپانیا]] در ۱۸۰۸م فرصت مناسبی برای استقلال آرژانتین فراهم کرد و آرژانتینیها میهن خود را از تصرف اسپانیا خارج کردند و در ۱۸۱۶م استقلال رسمی خود را اعلام داشتند. نخستین انتخابات پس از استقلال، در ۱۸۲۶م برگزار شد و بعد از زمانی کوتاه خوان مانوئل دِ روساس<ref>Juan Manuel de Rosas</ref> زمام امور کشور را دردست گرفت و از ۱۸۳۵ تا ۱۸۵۲م با خودکامگی و استبداد بر آرژانتین حکومت کرد. او در کودتای ۱۸۵۲م سرنگون شد و حکومتی دموکراتیک بر کشور حاکم شد. آرژانتین در ۱۹۸۲م جزایر مالویناس را، که بخشی از خاک خود میدانست، تصرف کرد و پس از نبردی کوتاه با کشور [[بریتانیا]]، دوباره آن را به کشور مزبور واگذار کرد ولی حق مالکیت خود را بر جزایر نامبرده محفوظ داشت.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp;</div></td></tr>
</table>Shahraabihttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010207761&oldid=prevMohammadi3 در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۲۶2024-12-31T05:26:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فویگو</del>|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref> تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref> [[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فوئگو</ins>|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref> تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref> [[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اقتصاد.''' آرژانتین سرشار از منابع طبیعی است و دارای اقتصادِ بازار آزاد است و ثباتی سیاسی و [[تورم]] و بدهیهای خارجی از سرعت پیشرفت آن کاسته است. در حدود نیمی از اراضی این کشور به کشاورزی اختصاص یافته و بیشتر آن را چراگاه و مرتع تشکیل داده است. دامداریهای وسیع در این کشور امکان تولید گوشت را در سطحی بسیار گسترده فراهم کرده است و [[گاو]]، [[گوسفند]]، [[بز]]، و [[خوک]] و [[ماکیان]] دامهای آن را تشکیل میدهند. صدور [[گوشت]] و [[پشم]]، بزرگترین منبع درآمد کشور محسوب میشود. کشور آرژانتین از بزرگترین صادرکنندگان [[گندم]] در جهان است و [[غلات (گیاهان)|غلات]]، [[ذرت]]، دانههای روغنی، [[نیشکر]]، [[زیتون]]، [[مرکبات]]، و علوفه ازجمله فرآوردههای کشاورزی آن بهشمار میآیند. حدود ۴۵هزار هکتار از اراضی آرژانتین جنگلی است و تولید [[چوب]] و الوار آن بالغ بر ۱.۸میلیون متر مکعب در سال است. صنعت چرم و چوب آرژانتین محدود و مختصر است و میزان صید [[ماهی]] در این کشور سالانه به ۱میلیون تن میرسد. آرژانتین از نظر معادن، کشوری غنی است و [[زغال]]، [[نمک]]، [[روی]]، [[سرب]]، [[آهن]]، [[نقره (فلزات)|نقره]]، [[تنگستن]]، و سنگ [[گرانیت]] ازجمله کانیهای آن بهشمار میآیند. این کشور از نظر تولید [[نفت]] و [[گاز]] طبیعی خودکفاست و ذخیرۀ نفت آن ۲.۷میلیارد بشکه و ذخیرۀ گاز آن حدود ۷۷۵,۵۰۰میلیون متر مکعب است. تولید نیروی الکتریسیتۀ آرژانتین به ۷۸,۵۰۰میلیون کیلوواتساعت میرسد که %۱۰ از آن در نیروگاههای هستهای و بقیه در نیروگاههای برقابی، بهویژه نیروگاههای حرارتی، تولید میشود. حدود %۲۰ از نیروی کار آرژانتین در بخش صنعت اشتغال دارند و فرآوری گوشت، چرم، پشم، پالایش نفت، تولید [[سیمان]]، آهن و [[فولاد]]، [[شکر]]، [[کاغذ]]، [[آلومینیوم]]، [[خودرو]]، و [[موتورسیکلت]] ازجمله فعالیتهای صنعتی این کشور محسوب میشود. درآمد سرانه آن ۱۵,۸۵۴ دلار میباشد (۲۰۱۰م).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اقتصاد.''' آرژانتین سرشار از منابع طبیعی است و دارای اقتصادِ بازار آزاد است و ثباتی سیاسی و [[تورم]] و بدهیهای خارجی از سرعت پیشرفت آن کاسته است. در حدود نیمی از اراضی این کشور به کشاورزی اختصاص یافته و بیشتر آن را چراگاه و مرتع تشکیل داده است. دامداریهای وسیع در این کشور امکان تولید گوشت را در سطحی بسیار گسترده فراهم کرده است و [[گاو]]، [[گوسفند]]، [[بز]]، و [[خوک]] و [[ماکیان]] دامهای آن را تشکیل میدهند. صدور [[گوشت]] و [[پشم]]، بزرگترین منبع درآمد کشور محسوب میشود. کشور آرژانتین از بزرگترین صادرکنندگان [[گندم]] در جهان است و [[غلات (گیاهان)|غلات]]، [[ذرت]]، دانههای روغنی، [[نیشکر]]، [[زیتون]]، [[مرکبات]]، و علوفه ازجمله فرآوردههای کشاورزی آن بهشمار میآیند. حدود ۴۵هزار هکتار از اراضی آرژانتین جنگلی است و تولید [[چوب]] و الوار آن بالغ بر ۱.۸میلیون متر مکعب در سال است. صنعت چرم و چوب آرژانتین محدود و مختصر است و میزان صید [[ماهی]] در این کشور سالانه به ۱میلیون تن میرسد. آرژانتین از نظر معادن، کشوری غنی است و [[زغال]]، [[نمک]]، [[روی]]، [[سرب]]، [[آهن]]، [[نقره (فلزات)|نقره]]، [[تنگستن]]، و سنگ [[گرانیت]] ازجمله کانیهای آن بهشمار میآیند. این کشور از نظر تولید [[نفت]] و [[گاز]] طبیعی خودکفاست و ذخیرۀ نفت آن ۲.۷میلیارد بشکه و ذخیرۀ گاز آن حدود ۷۷۵,۵۰۰میلیون متر مکعب است. تولید نیروی الکتریسیتۀ آرژانتین به ۷۸,۵۰۰میلیون کیلوواتساعت میرسد که %۱۰ از آن در نیروگاههای هستهای و بقیه در نیروگاههای برقابی، بهویژه نیروگاههای حرارتی، تولید میشود. حدود %۲۰ از نیروی کار آرژانتین در بخش صنعت اشتغال دارند و فرآوری گوشت، چرم، پشم، پالایش نفت، تولید [[سیمان]]، آهن و [[فولاد]]، [[شکر]]، [[کاغذ]]، [[آلومینیوم]]، [[خودرو]]، و [[موتورسیکلت]] ازجمله فعالیتهای صنعتی این کشور محسوب میشود. درآمد سرانه آن ۱۵,۸۵۴ دلار میباشد (۲۰۱۰م).</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010204195&oldid=prevMohammadi3 در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۶2024-12-11T07:16:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام فارسی =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرْژانْتین</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام فارسی =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نام لاتین = Argentina</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نام لاتین = Argentina</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010204194&oldid=prevMohammadi3 در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۶2024-12-11T07:16:17Z<p></p>
<a href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010204194&oldid=2010203801">نمایش تغییرات</a>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010203801&oldid=prevMohammadi3 در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۴2024-12-10T06:44:24Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاراگویه|</del>پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[بوئنوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فویگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref>تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref>[[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوین|پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فویگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref>تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref>[[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوین|پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010203265&oldid=prevMohammadi3 در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۸2024-12-08T13:08:53Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگویه|پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوینوس </del>آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگویه|پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوئنوس </ins>آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فویگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref>تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref>[[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوین|پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فویگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref>تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref>[[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوین|پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010199836&oldid=prevMohammadi3 در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳2024-11-25T17:53:36Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگویه|پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوروگویه|</del>اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[بوینوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرْژانْتین (Argentina)<br /> [[File:10086700-2.jpg|thumb|آرْژانْتين]]'''موقعیت.''' جمهوری آرژانتین، هشتمین کشور وسیع جهان (بعد از [[هند]])، در انتهای جنوبی نیمقارۀ [[امریکای جنوبی، قاره|امریکای جنوبی]] و در ساحل غربی [[اقیانوس اطلس]] جنوبی جا دارد. کشورهای [[بولیوی]] و [[پاراگویه|پاراگوئه]] از شمال، [[برزیل]] و [[اوروگوئه]] و اقیانوس اطلس از شرق، و کشور [[شیلی]] از غرب آن را محدود ساختهاند. مساحت این کشور ۲,۷۸۰,۰۹۰ کیلومتر مربع است و شهر [[بوینوس آیرس|بوئنوسآیرس]]<ref>Buenos Aires</ref> پایتخت آن است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فویگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref>تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref>[[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوین|پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''سیمای طبیعی.''' کشور آرژانتین، دومین کشور وسیع امریکای جنوبی (بعد از برزیل)، مانند مثلث وارونهای است که رأس آن در جنوب و قاعدۀ آن در شمال قرار دارد؛ [[آند، کوه های|کوههای آند]]<ref>Andes</ref> ضلع غربی و اقیانوس اطلس ضلع شرقی آن را تشکیل میدهند. درازای آن از شمال به جنوب ۳,۳۳۰ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۱,۳۸۴ کیلومتر است. بخش شرقی جزیرۀ [[تیرا دل فویگو|تیرا دِل فوئگو]]<ref>Tierra Del Fuego</ref> و شماری از جزایر ساحلی مانند ایزلا دِ لوس اِستادوس<ref>Isla Delos Estados</ref> به این کشور تعلق دارند. افزون بر آن مالکیت جزایر مالویناس<ref>Malyvinas</ref> ([[فاکلند، جزایر|فاکلند]]<ref>Falkland</ref>) و بخشی از [[جنوبگان، قاره|قارۀ جنوبگان]]<ref>Antarctica</ref> و جزایر ساحلی آن مورد ادعای آرژانتین است. آرژانتین به چهار ناحیۀ آند، جلگههای شمالی<ref>Northern Plains</ref>، [[پامپاس]]<ref>Pampas</ref>، و [[پاتاگونیا]]<ref>Patagonia</ref>تقسیم میشود. ۱ـ ناحیۀ آند شامل رشتهکوههایی است که سراسر مرز غربی کشور، از شمال تا جنوب را فراگرفته و خطالرأس<ref>Ridge Line</ref> آنها آرژانتین و شیلی را از هم جدا میکند. ارتفاع رشتهکوههای مزبور از جنوب به شمال افزایش مییابد و بلندترین نقطۀ نیمکرۀ غربی زمین و نیز مرتفعترین نقطه کشور آرژانتین، به نام کوه آکونکاگوا<ref>Aconcagua</ref> با ارتفاع ۶,۹۶۰ متر، و نیز آتشفشانها و قلل مرتفع دیگری چون یویاییاکو<ref>Llullaillaco</ref>، مِرسِداریو<ref>Mercedario</ref>، دومویو<ref>Domuyo</ref>، سِرّو توپونگاتو<ref>Cerro Tupungato</ref>، وسِرّو اوخوس دِل سالادو<ref>Salado</ref> را در خود جا داده است. بهجز رشتهکوههای آند، تنها کوه دیگری که در این کشور وجود دارد کوه سیرا دِ کوردووا<ref>Sierra De Cordoba</ref> در مرکز غربی آرژانتین و به موازات کوههای آند است که بلندی آن به ۲,۸۸۰ متر میرسد. ۲ـ جلگههای شمالی در شمال این کشور و در شرق کوههای آند قرار دارند و بخشی از فروبومان<ref>low lands</ref> وسیعی هستند که به موازات مرز کشورهای بولیوی، پاراگوئه، و برزیل قرار دارند و به دو بخش گران چاکو و [[انتره ریوس]]<ref>Entre Rios</ref> (میانْدورود) تقسیم میشوند. گران چاکو<ref>Gran Chaco</ref> علفزار وسیعی است، که از کوهپایههای شرقی آند شروع میشود و رو به شرق تا رودخانۀ [[پارانا، رود|پارانا]]<ref>Parana</ref> ادامه مییابد. انتره ریوس، اراضی میان رود پارانا در غرب و رود مرزی اوروگوئه در شرق را شامل میشود. [[ایگوآسو، آبشار|آبشار ایگوآسو]]<ref>Iguaçu Falls</ref> در شمال این ناحیه و در مرز کشور برزیل جا دارد و سراسر آن را علفزارهایی از نوع پرری<ref>prairie</ref> و جنگل پوشانده است. ۳ـ ناحیۀ پامپاس در جنوب گران چاکو واقع است. کوهپایههای آند از غرب و رودخانۀ [[کلرادو، رود|کلرادو]]<ref>Colorado</ref> از جنوب آن را محدود کردهاند. پامپاس اراضی پهناور و حاصلخیزی است که از علفزارهای پرری مستور شده و بیشترین جمعیت و تأسیسات کشاورزی و صنعتی کشور در آن قرار گرفتهاند. رودخانههای پارانا و [[سالادو]] و بسیاری رودهای دیگر این قسمت را مشروب میکنند و خور<ref>estuary</ref>[[پلاتا، ریو د لا|ریو د لا پلاتا]]<ref>Rio de la Plata</ref>، که شهر بوئنوس آیرس در ساحل آن جا دارد، مهمترین عارضۀ ساحلی آن است. ۴ـ پاتاگونیا، جنوبیترین ناحیۀ کشور آرژانتین، اراضی فلاتگونۀ بیدرخت و کمجمعیتی است که درههای ژرف آن را علفزارهای انبوه فراگرفته است و از شرق به صخرههای ساحلی بلندی منتهی میشود که ارتفاع آنها گاه به ۱,۵۰۰ متر میرسد. جزیرۀ بزرگ تیرا دل فوئگو که میان آرژانتین و شیلی تقسیم شده است، در انتهای جنوبی این ناحیه و در رأس مثلث آرژانتین جای دارد و [[ماژلان، تنگه|تنگۀ ماژلان]]<ref>Strait of Magelan</ref> آن را از سرزمین اصلی جدا کرده است. غیر از چند میدان نفتی و چراگاهها و کشتزارهای کوچک، فعالیت درخور توجه دیگری در آن صورت نمیگیرد. کشور آرژانتین به یک ناحیۀ فدرال و ۲۳ استان تقسیم میشود و شهرهای مهم آن عبارتاند از بوئنوس آیرس، [[کوردووا (آرژانتین)، شهر|کوردووا]]<ref>Cordoba</ref>، [[روساریو]]<ref>Rosario</ref>، [[لا پلاتا]]<ref>La Plata</ref>، [[سان میگل د توکومان|سان میگل دِ توکومان]]<ref>San Miguel De Tucuman</ref>، [[سانتا فه، شهر (آرژانتین)|سانتا فه]]<ref>Santa Fe</ref>، [[مار دل پلاتا]]<ref>Mar Del Plata</ref>، [[سالتا، شهر|سالتا]]<ref>Salta</ref>، و [[سان خوان، شهر (آرژانتین)|سان خوان]]<ref>San Juan</ref>. غیر از بخش کوچکی از شمال شرقی و نیز شمال گران چاکو، که نزدیک مدار رأسالجدی<ref>tropic of capricorn</ref> قرار دارد و از اقلیمی گرم و مرطوب بهرهمند است و نیز ناحیۀ پاتاگونیا، بهویژه جزیرۀ تیرا دل فوئگو که آبوهوایش سرد و قطبی و نسبتاً خشک است، بقیۀ نواحی آرژانتین اقلیمی معتدل دارد و بارندگی آن در سراسر سال پراکنده است. میانگین دمای شهر بوئنوس آیرس در دیماه۳۳. ۵ درجۀ سانتیگراد و در تیرماه دَه درجۀ سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۹۵۰ میلیمتر میرسد. نواحی گرم و مرطوب شمال شرقی را گیاهان مدارگانی چون نخل، صندل، و علفزارهای گرمسیری پوشانده و غیر از پاتاگونیا، که از درختان مخروطی پوشیده شده، دیگر نواحی را علفزارهای ساوانایی<ref>savana</ref> و پرری و درختان [[اوکالیپتوس]]، [[انجیر]] و [[چنار]] فراگرفته است. جانورانی چون [[ببر]]، [[میمون]]، [[گوزن]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربۀ وحشی، [[لاما]]، [[شترمرغ]]، و [[پنگوین|پنگوئن]] و انواع خزنده و آبزی حیات وحش آن را تشکیل میدهند.</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010158593&oldid=prevMohammadi2 در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۳۴2023-11-25T22:34:53Z<p></p>
<a href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86&diff=2010158593&oldid=2010112442">نمایش تغییرات</a>Mohammadi2