https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 2026-05-07T18:46:09Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010189319&oldid=prev 2024-09-29T14:56:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشکانیان &lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشکانیان &lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 11363300-2.jpg | بندانگشتی|]]سلسله‌ای از شاهان قدیم ایران (ح ۲۵۰پ‌م ـ ح ۲۲۶م). منسوب به اشک یا اَرْشَک که از دورۀ [[سلوکیان]] و تحت تابعیت آن دولت در ناحیۀ [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارت ، </del>سرزمین|پارت]] ـ برابر با [[خراسان]] تاریخی ـ تشکیل شد و در سلطنت [[فرهاد اشکانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(اشکانیان ۲) </del>دوم ( - ۱۲۸پ م)|فرهاد دوم]] (۱۳۸ـ۱۲۸پ‌م) پس از غلبۀ او بر قوای [[آنتیوخوس هفتم]]، پادشاه سلوکی، به‌طور کامل از آن دولت مستقل، و بر تمام سرزمین‌های میان رودخانۀ [[فرات]] تا [[جیحون]] مسلط شد. قلمرو این دولت در اوج عظمت خود، از مرزهای هند تا فرات و از رودخانۀ جیحون و [[خزر، دریای|دریای خزر]] و [[قفقاز، رشته کوه|کوه‌های قفقاز]] تا دریای عمان امتداد داشت و از امپراتوری‌های بزرگ جهان به‌شمار می‌آمد. مؤسس این سلسله، [[اشک اشکانی|اشک یا اَرشَک اول]]، از قبیله [[پرنی]] (اپرنی)، از قوم [[داهه]] بود و این قوم از سکائیانی به‌شمار می‌آمد که در اراضی میان جنوب شرقی [[خزر، دریای|دریای خزر]] تا رودخانۀ جیحون به چادرنشینی روزگار می‌گذرانیدند. اشک اول ظاهراً در حدود ۲۵۰پ‌م ناحیۀ نسا در درۀ رودخانۀ [[اترک]] را تصرف کرد و در حدود ۲۴۸ یا ۲۴۷پ‌‌م در شهر آساآک ـ حوالی [[قوچان، شهر|قوچان]] ـ به پادشاهی برگزیده شد. بعضی از پژوهشگران بر این باورند که حکومت اشک اول از حدود ۲۳۸پ‌‌م آغاز شده است و تا سال‌های آخر قرن ۳پ‌م دوام آورد. صرف‌نظر از تردید‌هایی که دربارۀ تاریخ حکومت اشک اول وجود دارد، نخستین پادشاه اشکانی یا برادرش [[تیرداد اشکانی|تیرداد اول]]، که وجود او نیز محل تردید است، پس از چندی بر آندراگوراس پادشاه یونانی پارت چیره شد و قلمرو او را در تصرف گرفت و پس از آن هیرکانه ([[گرگان، شهر|گرگان]]) و سپس کومی‌سن ([[قومس، ناحیه قدیم|قومس]]) را به اشغال درآورد. [[سلوکوس دوم]]، پادشاه سلوکی، برای جلوگیری از گسترش پادشاهی اشکانی و اعادۀ قدرت دولت خود در مستملکات شرقی، به جنگ او رفت و پیروزی‌هایی به‌دست آورد، اما به‌سبب بحران‌ها و اغتشاشاتی که در سوریه، مرکز دولت سلوکی پیش‌ آمده بود، سلطنت او را در پارت به‌شرط تبعیت از دولت سلوکی به رسمیت شناخت و به [[سوریه]] بازگشت. پادشاه اشکانی نیز پس از این به تدریج، دامنۀ قلمرو خود را توسعه داد و مرزهای آن را به حدود کشور ماد رسانید. [[آنتیوخوس سوم]]، پادشاه سلوکی، در ۲۱۱پ‌‌م به جنگ با او برخاست و پس از پیروزی، با شرایط دوران سلوکوس دوم، سلطنت پادشاه اشکانی را بر پارت و هیرکانه مورد تأیید قرار داد. با این همه، توسعۀ قلمرو دولت اشکانی همچنان ادامه یافت و به‌تدریج در [[مازندران]] و بخشی از متصرفات دولت یونانی باختر و همچنین در ماد و [[بین النهرین|بین‌النهرین]] و [[بابل، سرزمین|بابل]] پیش رفت. [[دمتریوس دوم]]، پادشاه سلوکی، که کوشیده بود مانع از پیشروی‌های دولت اشکانی گردد، در جنگ ۱۴۱‌پ‌م مغلوب شد و به اسارت [[مهرداد اشکانی اول|مهرداد اول]] (ح ۱۷۱ـ۱۳۸/۱۳۷پ‌م) درآمد و پادشاه اشکانی خود را شاهنشاه خواند، اما استقلال واقعی و جدایی کامل و قطعی دولت اشکانی از سلوکیان در عهد فرهاد دوم (۱۳۸/۱۳۷ـ۱۲۸پ‌م) و پس از غلبۀ او بر [[آنتیوخوس هفتم]]، پادشاه سلوکی، حاصل شد. پیشروی‌های دولت اشکانی در این سال‌ها به سبب حملات غارتگرانۀ [[سکاها]] و [[تخار]]&lt;nowiki/&gt;ها که شمال شرق کشور اشکانی را آشفته کرده بودند، عملاً متوقف گردید و توجه شاهان اشکانی متوجه آن شد و در جنگ‌هایی که با آنان درگرفت، فرهاد دوم و جانشینش [[اردوان اشکانی دوم|اردوان دوم]] (شاید [[اردوان اشکانی اول|اردوان اول]]) کشته شدند، اما [[مهرداد اشکانی دوم|مهرداد دوم]] (۱۳۸ـ۸۸/۸۷پ‌م) بر آنان پیروز شد و تهاجمات آنان به قلمرو دولت اشکانی متوقف گردید. در سلطنت مهرداد دوم، ارمنستان به‌تصرف اشکانیان درآمد و نخستین مناسبات با دولت روم شکل گرفت. اولین جنگ‌های ایران و روم در عهد [[ارد اشکانی اول ( ـ۳۷پ م)|اُرُد اول]] روی داد. در ۵۳پ‌م، کراسوس از فرات عبور کرد، اما در جنگ حران مغلوب قوای سورنا، سردار بزرگ اشکانی، شد و به قتل رسید. اشکانیان در ۴۰پ‌م به قلمرو رومی‌ها حمله بردند و [[سوریه]] و [[فلسطین]] و بخش اعظم [[آسیای صغیر]] را اشغال کردند، اما پس از مدتی ناگزیر از ترک آن مناطق شدند. اشکانیان در این سال‌ها در موقعیتی قرار داشتند که می‌توانستند در مبارزات داخلی رومی‌ها شرکت کرده و نیروی خود را به نفع یکی از طرفین به‌کار اندازند. در دورۀ [[فرهاد اشکانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(اشکانیان ۴) </del>چهارم ( -۲پ م)|فرهاد چهارم]] (ح ۳۷ـ۲پ‌م) مناسبات ایران و روم به‌شکلی دیگر درآمد و به پذیرش تفوّق دولت روم منتهی، و انحطاط دولت اشکانی آغاز شد. در سلطنت [[بلاش اشکانی اول|بلاش اول]] (۵۵ـ۷۷/۷۸م) عظمت دولت اشکانی تا حدی احیا گردید و [[ارمنستان]] و [[آذربایجان، سرزمین|آذربایجان]] دوباره به قلمرو اشکانیان پیوست. دولت‌های ایران و روم سرانجام پس از سال‌های طولانی جنگ‌و‌ستیز بر سر ارمنستان سرانجام توافق کردند که سلطنت ارمنستان به شاهزاده‌ای اشکانی، که مورد تأیید دولت روم باشد، انتقال یابد. طبق این توافق، تیرداد، برادر بلاش، به سلطنت ارمنستان رسید و در ۶۶م تاج سلطنت را از نرون، امپراتور روم، دریافت کرد. در همین دوره، هیرکانه از تصرف اشکانیان خارج شد و شاه هیرکانه، سفیرانی نزد دولت فرستاد و از آن دولت برای مبارزه با اشکانیان یاری خواست. آلان‌ها در عصر بلاش چندبار به نواحی شمالی و شمال غربی کشور اشکانی حمله آوردند و صدمات و تلفات بسیاری برجای نهادند. پس از بلاش اول، آشفتگی بسیاری در اوضاع دولت اشکانی پیش آمد و مواقعی بود که دو یا سه نفر در قلمرو آن دولت به سلطنت می‌نشستند. [[ترایانوس]] (تراژان) امپراتور روم در سال‌های ۱۱۴ـ۱۱۵م به ایران حمله آورد و ارمنستان و بین‌النهرین و بابل و [[تیسفون، شهر|تیسفون]] را تصرف کرد و یکی از شاهزادگان اشکانی را به سلطنت نشانید اما در ۱۱۷م بر اثر شورش اهالی نواحی مفتوحه و مبارزات خسرو پادشاه اشکانی ناگزیر از عقب‌نشینی شد. یکی از دلایل پیروزی‌های سریع [[ترایانوس]]، وجود چند پادشاه و اختلافات آنان با یکدیگر بود. در این سال‌ها سه نفر به‌نام‌های [[بلاش اشکانی دوم|بلاش دوم]] و [[پاکور اشکانی دوم|پاکر دوم]] و خسرو، هر یک خود را شاهنشاه ایران می‌دانستند. حملات [[آلان، قبایل|آلان‌ها]] به ایران در عهد [[بلاش اشکانی سوم|بلاش سوم]] (۱۴۷ـ۱۹۱م) تکرار گردید و همچنین رومی‌ها نیز بار دیگر به قلمرو ایران تاختند. ارتش روم در ۱۶۴م، شهر تیسفون را اشغال کرد اما بر اثر عوامل طبیعی و اجتماعی ناگزیر از متصرفات خود خارج شد. [[بلاش اشکانی چهارم|بلاش چهارم]] (۱۹۱ـ۲۰۹م) در ۱۹۶م با استفاده از جنگ‌های مدعیان قدرت در روم، تمام متصرفات آن دولت را در قلمرو اشکانیان دوباره پس گرفت. رومیان بار دیگر ـ احتمالاً در ۱۹۷م ـ به قلمرو اشکانیان تاختند و ظاهراً در اواخر ۱۹۸م شهر تیسفون را تصرف کردند و این بار نیز همچون گذشته، ناگزیر از عقب‌نشینی شدند. سپاهیان روم در سلطنت [[کاراکالا]] بار دیگر به ایران حمله آوردند و در ۲۱۶م بخش‌هایی از بین النهرین را اشغال کردند. [[اردوان اشکانی پنجم|اردوان پنجم]] (شاید [[اردوان اشکانی چهارم|چهارم]]) در ۲۱۷م بر قوای [[ماکرینوس، مارکوس اوپلیوس (۱۶۴ـ۲۱۸م)|ماکرینوس]]، جانشین کاراکالا، در جنگ نصیبین پیروز شد و مبلغ گزافی را به عنوان تاوان خسارات جنگ برعهدۀ آنان گذاشت. با وجود پیروزی‌های اردوان، دولت اشکانی به سبب انحطاط و تلاشی درونی و جنگ‌های مدعیان سلطنت و جدایی‌خواهی بعضی از شاهان ولایات همچنان رو به سقوط داشت و سرانجام بر اثر قیام اردشیر بابکان، شاه فارس، برافتاد. اردوان در ۲۲۴م ضمن جنگ هرمزدگان کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون در ۲۲۶م، خود را شاهنشاه خواند. بعضی قرائن حاکی از مقاومت بقایای اشکانیان در برابر اردشیر است، زیرا سکه‌هایی از آخرین اشکانیان ـ احتمالاً بلاش ششم و یا آرتاوازد پسر اردوان ـ دردست است که به سال ۲۲۸م در سکه‌خانۀ سلوکیه ضرب شده‌اند. پس از استقرار قطعی سلطنت [[اردشیر بابکان ( ـ۲۴۱م)|اردشیر بابکان]]، جمعی از بازماندگان و هواداران اشکانیان به پادشاه ارمنستان و عده‌ای دیگر به دولت کوشانی پناه بردند و تحت حمایت آنان قرار گرفتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 11363300-2.jpg | بندانگشتی|]]سلسله‌ای از شاهان قدیم ایران (ح ۲۵۰پ‌م ـ ح ۲۲۶م). منسوب به اشک یا اَرْشَک که از دورۀ [[سلوکیان]] و تحت تابعیت آن دولت در ناحیۀ [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارت، </ins>سرزمین|پارت]] ـ برابر با [[خراسان]] تاریخی ـ تشکیل شد و در سلطنت [[فرهاد اشکانی دوم ( - ۱۲۸پ م)|فرهاد دوم]] (۱۳۸ـ۱۲۸پ‌م) پس از غلبۀ او بر قوای [[آنتیوخوس هفتم]]، پادشاه سلوکی، به‌طور کامل از آن دولت مستقل، و بر تمام سرزمین‌های میان رودخانۀ [[فرات]] تا [[جیحون]] مسلط شد. قلمرو این دولت در اوج عظمت خود، از مرزهای هند تا فرات و از رودخانۀ جیحون و [[خزر، دریای|دریای خزر]] و [[قفقاز، رشته کوه|کوه‌های قفقاز]] تا دریای عمان امتداد داشت و از امپراتوری‌های بزرگ جهان به‌شمار می‌آمد. مؤسس این سلسله، [[اشک اشکانی|اشک یا اَرشَک اول]]، از قبیله [[پرنی]] (اپرنی)، از قوم [[داهه]] بود و این قوم از سکائیانی به‌شمار می‌آمد که در اراضی میان جنوب شرقی [[خزر، دریای|دریای خزر]] تا رودخانۀ جیحون به چادرنشینی روزگار می‌گذرانیدند. اشک اول ظاهراً در حدود ۲۵۰پ‌م ناحیۀ نسا در درۀ رودخانۀ [[اترک]] را تصرف کرد و در حدود ۲۴۸ یا ۲۴۷پ‌‌م در شهر آساآک ـ حوالی [[قوچان، شهر|قوچان]] ـ به پادشاهی برگزیده شد. بعضی از پژوهشگران بر این باورند که حکومت اشک اول از حدود ۲۳۸پ‌‌م آغاز شده است و تا سال‌های آخر قرن ۳پ‌م دوام آورد. صرف‌نظر از تردید‌هایی که دربارۀ تاریخ حکومت اشک اول وجود دارد، نخستین پادشاه اشکانی یا برادرش [[تیرداد اشکانی|تیرداد اول]]، که وجود او نیز محل تردید است، پس از چندی بر آندراگوراس پادشاه یونانی پارت چیره شد و قلمرو او را در تصرف گرفت و پس از آن هیرکانه ([[گرگان، شهر|گرگان]]) و سپس کومی‌سن ([[قومس، ناحیه قدیم|قومس]]) را به اشغال درآورد. [[سلوکوس دوم]]، پادشاه سلوکی، برای جلوگیری از گسترش پادشاهی اشکانی و اعادۀ قدرت دولت خود در مستملکات شرقی، به جنگ او رفت و پیروزی‌هایی به‌دست آورد، اما به‌سبب بحران‌ها و اغتشاشاتی که در سوریه، مرکز دولت سلوکی پیش‌ آمده بود، سلطنت او را در پارت به‌شرط تبعیت از دولت سلوکی به رسمیت شناخت و به [[سوریه]] بازگشت. پادشاه اشکانی نیز پس از این به تدریج، دامنۀ قلمرو خود را توسعه داد و مرزهای آن را به حدود کشور ماد رسانید. [[آنتیوخوس سوم]]، پادشاه سلوکی، در ۲۱۱پ‌‌م به جنگ با او برخاست و پس از پیروزی، با شرایط دوران سلوکوس دوم، سلطنت پادشاه اشکانی را بر پارت و هیرکانه مورد تأیید قرار داد. با این همه، توسعۀ قلمرو دولت اشکانی همچنان ادامه یافت و به‌تدریج در [[مازندران]] و بخشی از متصرفات دولت یونانی باختر و همچنین در ماد و [[بین النهرین|بین‌النهرین]] و [[بابل، سرزمین|بابل]] پیش رفت. [[دمتریوس دوم]]، پادشاه سلوکی، که کوشیده بود مانع از پیشروی‌های دولت اشکانی گردد، در جنگ ۱۴۱‌پ‌م مغلوب شد و به اسارت [[مهرداد اشکانی اول|مهرداد اول]] (ح ۱۷۱ـ۱۳۸/۱۳۷پ‌م) درآمد و پادشاه اشکانی خود را شاهنشاه خواند، اما استقلال واقعی و جدایی کامل و قطعی دولت اشکانی از سلوکیان در عهد فرهاد دوم (۱۳۸/۱۳۷ـ۱۲۸پ‌م) و پس از غلبۀ او بر [[آنتیوخوس هفتم]]، پادشاه سلوکی، حاصل شد. پیشروی‌های دولت اشکانی در این سال‌ها به سبب حملات غارتگرانۀ [[سکاها]] و [[تخار]]&lt;nowiki/&gt;ها که شمال شرق کشور اشکانی را آشفته کرده بودند، عملاً متوقف گردید و توجه شاهان اشکانی متوجه آن شد و در جنگ‌هایی که با آنان درگرفت، فرهاد دوم و جانشینش [[اردوان اشکانی دوم|اردوان دوم]] (شاید [[اردوان اشکانی اول|اردوان اول]]) کشته شدند، اما [[مهرداد اشکانی دوم|مهرداد دوم]] (۱۳۸ـ۸۸/۸۷پ‌م) بر آنان پیروز شد و تهاجمات آنان به قلمرو دولت اشکانی متوقف گردید. در سلطنت مهرداد دوم، ارمنستان به‌تصرف اشکانیان درآمد و نخستین مناسبات با دولت روم شکل گرفت. اولین جنگ‌های ایران و روم در عهد [[ارد اشکانی اول ( ـ۳۷پ م)|اُرُد اول]] روی داد. در ۵۳پ‌م، کراسوس از فرات عبور کرد، اما در جنگ حران مغلوب قوای سورنا، سردار بزرگ اشکانی، شد و به قتل رسید. اشکانیان در ۴۰پ‌م به قلمرو رومی‌ها حمله بردند و [[سوریه]] و [[فلسطین]] و بخش اعظم [[آسیای صغیر]] را اشغال کردند، اما پس از مدتی ناگزیر از ترک آن مناطق شدند. اشکانیان در این سال‌ها در موقعیتی قرار داشتند که می‌توانستند در مبارزات داخلی رومی‌ها شرکت کرده و نیروی خود را به نفع یکی از طرفین به‌کار اندازند. در دورۀ [[فرهاد اشکانی چهارم ( -۲پ م)|فرهاد چهارم]] (ح ۳۷ـ۲پ‌م) مناسبات ایران و روم به‌شکلی دیگر درآمد و به پذیرش تفوّق دولت روم منتهی، و انحطاط دولت اشکانی آغاز شد. در سلطنت [[بلاش اشکانی اول|بلاش اول]] (۵۵ـ۷۷/۷۸م) عظمت دولت اشکانی تا حدی احیا گردید و [[ارمنستان]] و [[آذربایجان، سرزمین|آذربایجان]] دوباره به قلمرو اشکانیان پیوست. دولت‌های ایران و روم سرانجام پس از سال‌های طولانی جنگ‌و‌ستیز بر سر ارمنستان سرانجام توافق کردند که سلطنت ارمنستان به شاهزاده‌ای اشکانی، که مورد تأیید دولت روم باشد، انتقال یابد. طبق این توافق، تیرداد، برادر بلاش، به سلطنت ارمنستان رسید و در ۶۶م تاج سلطنت را از نرون، امپراتور روم، دریافت کرد. در همین دوره، هیرکانه از تصرف اشکانیان خارج شد و شاه هیرکانه، سفیرانی نزد دولت فرستاد و از آن دولت برای مبارزه با اشکانیان یاری خواست. آلان‌ها در عصر بلاش چندبار به نواحی شمالی و شمال غربی کشور اشکانی حمله آوردند و صدمات و تلفات بسیاری برجای نهادند. پس از بلاش اول، آشفتگی بسیاری در اوضاع دولت اشکانی پیش آمد و مواقعی بود که دو یا سه نفر در قلمرو آن دولت به سلطنت می‌نشستند. [[ترایانوس]] (تراژان) امپراتور روم در سال‌های ۱۱۴ـ۱۱۵م به ایران حمله آورد و ارمنستان و بین‌النهرین و بابل و [[تیسفون، شهر|تیسفون]] را تصرف کرد و یکی از شاهزادگان اشکانی را به سلطنت نشانید اما در ۱۱۷م بر اثر شورش اهالی نواحی مفتوحه و مبارزات خسرو پادشاه اشکانی ناگزیر از عقب‌نشینی شد. یکی از دلایل پیروزی‌های سریع [[ترایانوس]]، وجود چند پادشاه و اختلافات آنان با یکدیگر بود. در این سال‌ها سه نفر به‌نام‌های [[بلاش اشکانی دوم|بلاش دوم]] و [[پاکور اشکانی دوم|پاکر دوم]] و خسرو، هر یک خود را شاهنشاه ایران می‌دانستند. حملات [[آلان، قبایل|آلان‌ها]] به ایران در عهد [[بلاش اشکانی سوم|بلاش سوم]] (۱۴۷ـ۱۹۱م) تکرار گردید و همچنین رومی‌ها نیز بار دیگر به قلمرو ایران تاختند. ارتش روم در ۱۶۴م، شهر تیسفون را اشغال کرد اما بر اثر عوامل طبیعی و اجتماعی ناگزیر از متصرفات خود خارج شد. [[بلاش اشکانی چهارم|بلاش چهارم]] (۱۹۱ـ۲۰۹م) در ۱۹۶م با استفاده از جنگ‌های مدعیان قدرت در روم، تمام متصرفات آن دولت را در قلمرو اشکانیان دوباره پس گرفت. رومیان بار دیگر ـ احتمالاً در ۱۹۷م ـ به قلمرو اشکانیان تاختند و ظاهراً در اواخر ۱۹۸م شهر تیسفون را تصرف کردند و این بار نیز همچون گذشته، ناگزیر از عقب‌نشینی شدند. سپاهیان روم در سلطنت [[کاراکالا]] بار دیگر به ایران حمله آوردند و در ۲۱۶م بخش‌هایی از بین النهرین را اشغال کردند. [[اردوان اشکانی پنجم|اردوان پنجم]] (شاید [[اردوان اشکانی چهارم|چهارم]]) در ۲۱۷م بر قوای [[ماکرینوس، مارکوس اوپلیوس (۱۶۴ـ۲۱۸م)|ماکرینوس]]، جانشین کاراکالا، در جنگ نصیبین پیروز شد و مبلغ گزافی را به عنوان تاوان خسارات جنگ برعهدۀ آنان گذاشت. با وجود پیروزی‌های اردوان، دولت اشکانی به سبب انحطاط و تلاشی درونی و جنگ‌های مدعیان سلطنت و جدایی‌خواهی بعضی از شاهان ولایات همچنان رو به سقوط داشت و سرانجام بر اثر قیام اردشیر بابکان، شاه فارس، برافتاد. اردوان در ۲۲۴م ضمن جنگ هرمزدگان کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون در ۲۲۶م، خود را شاهنشاه خواند. بعضی قرائن حاکی از مقاومت بقایای اشکانیان در برابر اردشیر است، زیرا سکه‌هایی از آخرین اشکانیان ـ احتمالاً بلاش ششم و یا آرتاوازد پسر اردوان ـ دردست است که به سال ۲۲۸م در سکه‌خانۀ سلوکیه ضرب شده‌اند. پس از استقرار قطعی سلطنت [[اردشیر بابکان ( ـ۲۴۱م)|اردشیر بابکان]]، جمعی از بازماندگان و هواداران اشکانیان به پادشاه ارمنستان و عده‌ای دیگر به دولت کوشانی پناه بردند و تحت حمایت آنان قرار گرفتند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{| class=&quot;wikitable&quot;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{| class=&quot;wikitable&quot;</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010138321&oldid=prev 2022-06-11T11:29:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">خط ۳۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[ارد اشکانی اول ( ـ۳۷پ م)|اُرُد اول]]||ح 80 ـ 78/77 پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[ارد اشکانی اول ( ـ۳۷پ م)|اُرُد اول]]||ح 80 ـ 78/77 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|سینَتروک||ح 78/77 ـ 71/70 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[سیناتروک اشکانی</ins>|سینَتروک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||ح 78/77 ـ 71/70 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[فرهاد اشکانی (اشکانیان ۳) سوم ( ـ۵۸پ م)|فرهاد سوم]]||ح71/70 ـ 58/57 پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[فرهاد اشکانی (اشکانیان ۳) سوم ( ـ۵۸پ م)|فرهاد سوم]]||ح71/70 ـ 58/57 پ‌م</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l66">خط ۶۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[بلاش اشکانی دوم|بلاش دوم]]||89/90م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[بلاش اشکانی دوم|بلاش دوم]]||89/90م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|خسرو||89/90م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی|خسرو]]</ins>||89/90م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[پاکور اشکانی دوم|پاکور دوم]]||92/93 ـ 95/96م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[پاکور اشکانی دوم|پاکور دوم]]||92/93 ـ 95/96م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|خسرو||108/109 ـ 127/128م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی|خسرو]]</ins>||108/109 ـ 127/128م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[بلاش اشکانی سوم|بلاش سوم]]||111/112 ـ 146/147م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[بلاش اشکانی سوم|بلاش سوم]]||111/112 ـ 146/147م</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010138319&oldid=prev 2022-06-11T11:27:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[اردوان اشکانی اول|اردوان اول]]||ح 127 ـ 124/123 پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[اردوان اشکانی اول|اردوان اول]]||ح 127 ـ 124/123 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مهرداد دوم||ح 124/123 ـ 88/87 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مهرداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|مهرداد دوم]]</ins>||ح 124/123 ـ 88/87 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|گودرز||ح 91/90 ـ 80 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گودرز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی اول|گودرز]]</ins>||ح 91/90 ـ 80 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اُرُد اول||ح 80 ـ 78/77 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[ارد اشکانی اول ( ـ۳۷پ م)</ins>|اُرُد اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||ح 80 ـ 78/77 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|سینَتروک||ح 78/77 ـ 71/70 پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|سینَتروک||ح 78/77 ـ 71/70 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فرهاد سوم||ح71/70 ـ 58/57 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی (اشکانیان ۳) </ins>سوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( ـ۵۸پ م)|فرهاد سوم]]</ins>||ح71/70 ـ 58/57 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اُرُد دوم||ح 58/57 ـ 39 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[ارد اشکانی دوم ( ـ۸م؟)</ins>|اُرُد دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||ح 58/57 ـ 39 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فرهاد چهارم||ح 40 ـ 3/2 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی (اشکانیان ۴) </ins>چهارم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( -۲پ م)|فرهاد چهارم]]</ins>||ح 40 ـ 3/2 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فرهاد پنجم (فرهادک)||2/3 ـ 4 م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی (اشکانیان ۵) </ins>پنجم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( ـ۴ م)|فرهاد پنجم]] </ins>(فرهادک)||2/3 ـ 4 م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اُرُد سوم||4 ـ 6 م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اُرُد سوم||4 ـ 6 م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|وُنُن||8/9 م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[ونن اشکانی اول</ins>|وُنُن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||8/9 م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اردوان دوم||10/11 ـ 38م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اردوان دوم]]</ins>||10/11 ـ 38م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|وَردان اول||ح 39 ـ 45 م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[وردان</ins>|وَردان اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||ح 39 ـ 45 م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|گودرز دوم||از 43/44 ـ 51م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گودرز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|گودرز دوم]]</ins>||از 43/44 ـ 51م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش اول||ح 51 ـ ح 76 ـ 80م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش اول]]</ins>||ح 51 ـ ح 76 ـ 80م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش دوم||77/78 ـ 78/79م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش دوم]]</ins>||77/78 ـ 78/79م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پاکور دوم||77/78 ـ 86/87م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پاکور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|پاکور دوم]]</ins>||77/78 ـ 86/87م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اردوان سوم||79/80 ـ 80/81م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>سوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اردوان سوم]]</ins>||79/80 ـ 80/81م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش دوم||89/90م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش دوم]]</ins>||89/90م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|خسرو||89/90م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|خسرو||89/90م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پاکور دوم||92/93 ـ 95/96م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پاکور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|پاکور دوم]]</ins>||92/93 ـ 95/96م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|خسرو||108/109 ـ 127/128م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|خسرو||108/109 ـ 127/128م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش سوم||111/112 ـ 146/147م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>سوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش سوم]]</ins>||111/112 ـ 146/147م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پاکور دوم||113/114 ـ 114/115م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پاکور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|پاکور دوم]]</ins>||113/114 ـ 114/115م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش سوم||از 129 ـ 146/148م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>سوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش سوم]]</ins>||از 129 ـ 146/148م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش چهارم||147/148 ـ190/191 یا 192/193م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>چهارم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش چهارم]]</ins>||147/148 ـ190/191 یا 192/193م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش پنجم||از 190/191 ـ 206/207م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بلاش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>پنجم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلاش پنجم]]</ins>||از 190/191 ـ 206/207م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش ششم||ح 207/208 ـ 221/222م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بلاش ششم||ح 207/208 ـ 221/222م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اردوان چهارم یا پنجم||ح 216 ـ 224م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>چهارم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اردوان چهارم]] </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اردوان اشکانی پنجم|</ins>پنجم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||ح 216 ـ 224م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|}&lt;br&gt;&lt;!--11363300--&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|}&lt;br&gt;&lt;!--11363300--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ایران باستان تا ورود اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ایران باستان تا ورود اسلام]]</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010138318&oldid=prev 2022-06-11T11:17:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>!نـــام!!مدت پادشاهی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>!نـــام!!مدت پادشاهی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اَرشک (اشک اول)||250 ـ 247/248پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[اشک اشکانی</ins>|اَرشک (اشک اول)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||250 ـ 247/248پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اَرشک دوم||بعد از 217 ـ ح 215</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اَرشک دوم||بعد از 217 ـ ح 215</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|(احتمالاً همان اشک اول)||یا 214پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|(احتمالاً همان اشک اول)||یا 214پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تیرداد اول||بعد از 215</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[تیرداد اشکانی</ins>|تیرداد اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>||بعد از 215</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|(احتمالاً همان اشک دوم)||یا 214 ـ 191پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|(احتمالاً همان اشک دوم)||یا 214 ـ 191پ‌م</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فریاپت||ح 191 ـ 176پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فریاپت||ح 191 ـ 176پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فرهاد اول||ح 176 ـ 171 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>اول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( ـ۱۷۱پ م)|فرهاد اول]]</ins>||ح 176 ـ 171 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مهرداد اول||ح 171 ـ 139 یا 138 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مهرداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|مهرداد اول]]</ins>||ح 171 ـ 139 یا 138 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|فرهاد دوم||ح 139/138 ـ 128 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی (اشکانیان ۲) </ins>دوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( - ۱۲۸پ م)|فرهاد دوم]]</ins>||ح 139/138 ـ 128 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اردوان اول||ح 127 ـ 124/123 پ‌م</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اردوان اول]]</ins>||ح 127 ـ 124/123 پ‌م</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مهرداد دوم||ح 124/123 ـ 88/87 پ‌م</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مهرداد دوم||ح 124/123 ـ 88/87 پ‌م</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010138317&oldid=prev 2022-06-11T11:13:58Z

<p></p> <a href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010138317&amp;oldid=2010138316">نمایش تغییرات</a>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010138316&oldid=prev 2022-06-11T11:03:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشکانیان &lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشکانیان &lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 11363300-2.jpg | بندانگشتی|]]سلسله‌ای از شاهان قدیم ایران (ح ۲۵۰پ‌م ـ ح ۲۲۶م). منسوب به اشک یا اَرْشَک که از دورۀ [[سلوکیان]] و تحت تابعیت آن دولت در ناحیۀ [[پارت ، سرزمین|پارت]] ـ برابر با [[خراسان]] تاریخی ـ تشکیل شد و در سلطنت [[فرهاد اشکانی (اشکانیان ۲) دوم ( - ۱۲۸پ م)|فرهاد دوم]] (۱۳۸ـ۱۲۸پ‌م) پس از غلبۀ او بر قوای [[آنتیوخوس هفتم]]، پادشاه سلوکی، به‌طور کامل از آن دولت مستقل، و بر تمام سرزمین‌های میان رودخانۀ [[فرات]] تا [[جیحون]] مسلط شد. قلمرو این دولت در اوج عظمت خود، از مرزهای هند تا فرات و از رودخانۀ جیحون و [[خزر، دریای|دریای خزر]] و [[قفقاز، رشته کوه|کوه‌های قفقاز]] تا دریای عمان امتداد داشت و از امپراتوری‌های بزرگ جهان به‌شمار می‌آمد. مؤسس این سلسله، اشک یا اَرشَک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اول، </del>از قبیله پرنی (اپرنی)، از قوم داهه بود و این قوم از سکائیانی به‌شمار می‌آمد که در اراضی میان جنوب شرقی دریای خزر تا رودخانۀ جیحون به چادرنشینی روزگار می‌گذرانیدند. اشک اول ظاهراً در حدود ۲۵۰پ‌م ناحیۀ نسا در درۀ رودخانۀ اترک را تصرف کرد و در حدود ۲۴۸ یا ۲۴۷پ‌‌م در شهر آساآک ـ حوالی قوچان ـ به پادشاهی برگزیده شد. بعضی از پژوهشگران بر این باورند که حکومت اشک اول از حدود ۲۳۸پ‌‌م آغاز شده است و تا سال‌های آخر قرن ۳پ‌م دوام آورد. صرف‌نظر از تردید‌هایی که دربارۀ تاریخ حکومت اشک اول وجود دارد، نخستین پادشاه اشکانی یا برادرش تیرداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اول، </del>که وجود او نیز محل تردید است، پس از چندی بر آندراگوراس پادشاه یونانی پارت چیره شد و قلمرو او را در تصرف گرفت و پس از آن هیرکانه (گرگان) و سپس کومی‌سن (قومس) را به اشغال درآورد. سلوکوس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم، </del>پادشاه سلوکی، برای جلوگیری از گسترش پادشاهی اشکانی و اعادۀ قدرت دولت خود در مستملکات شرقی، به جنگ او رفت و پیروزی‌هایی به‌دست آورد، اما به‌سبب بحران‌ها و اغتشاشاتی که در سوریه، مرکز دولت سلوکی پیش‌ آمده بود، سلطنت او را در پارت به‌شرط تبعیت از دولت سلوکی به رسمیت شناخت و به سوریه بازگشت. پادشاه اشکانی نیز پس از این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌تدریج، </del>دامنۀ قلمرو خود را توسعه داد و مرزهای آن را به حدود کشور ماد رسانید. آنتیوخوس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوم، </del>پادشاه سلوکی، در ۲۱۱پ‌‌م به جنگ با او برخاست و پس از پیروزی، با شرایط دوران سلوکوس دوم، سلطنت پادشاه اشکانی را بر پارت و هیرکانه مورد تأیید قرار داد. با این همه، توسعۀ قلمرو دولت اشکانی همچنان ادامه یافت و به‌تدریج در مازندران و بخشی از متصرفات دولت یونانی باختر و همچنین در ماد و بین‌النهرین و بابل پیش رفت. دمتریوس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم، </del>پادشاه سلوکی، که کوشیده بود مانع از پیشروی‌های دولت اشکانی گردد، در جنگ ۱۴۱‌پ‌م مغلوب شد و به اسارت مهرداد اول (ح ۱۷۱ـ۱۳۸/۱۳۷پ‌م) درآمد و پادشاه اشکانی خود را شاهنشاه خواند، اما استقلال واقعی و جدایی کامل و قطعی دولت اشکانی از سلوکیان در عهد فرهاد دوم (۱۳۸/۱۳۷ـ۱۲۸پ‌م) و پس از غلبۀ او بر آنتیوخوس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هفتم، </del>پادشاه سلوکی، حاصل شد. پیشروی‌های دولت اشکانی در این سال‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌سبب </del>حملات غارتگرانۀ سکاها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تخارها </del>که شمال شرق کشور اشکانی را آشفته کرده بودند، عملاً متوقف گردید و توجه شاهان اشکانی متوجه آن شد و در جنگ‌هایی که با آنان درگرفت، فرهاد دوم و جانشینش اردوان دوم (شاید اردوان اول) کشته شدند، اما مهرداد دوم (۱۳۸ـ۸۸/۸۷پ‌م) بر آنان پیروز شد و تهاجمات آنان به قلمرو دولت اشکانی متوقف گردید. در سلطنت مهرداد دوم، ارمنستان به‌تصرف اشکانیان درآمد و نخستین مناسبات با دولت روم شکل گرفت. اولین جنگ‌های ایران و روم در عهد اُرُد اول روی داد. در ۵۳پ‌م، کراسوس از فرات عبور کرد، اما در جنگ حران مغلوب قوای سورنا، سردار بزرگ اشکانی، شد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌قتل </del>رسید. اشکانیان در ۴۰پ‌م به قلمرو رومی‌ها حمله بردند و سوریه و فلسطین و بخش اعظم آسیای صغیر را اشغال کردند، اما پس از مدتی ناگزیر از ترک آن مناطق شدند. اشکانیان در این سال‌ها در موقعیتی قرار داشتند که می‌توانستند در مبارزات داخلی رومی‌ها شرکت کرده و نیروی خود را به نفع یکی از طرفین به‌کار اندازند. در دورۀ فرهاد چهارم (ح ۳۷ـ۲پ‌م) مناسبات ایران و روم به‌شکلی دیگر درآمد و به پذیرش تفوّق دولت روم منتهی، و انحطاط دولت اشکانی آغاز شد. در سلطنت بلاش اول (۵۵ـ۷۷/۷۸م) عظمت دولت اشکانی تا حدی احیا گردید و ارمنستان و آذربایجان دوباره به قلمرو اشکانیان پیوست. دولت‌های ایران و روم سرانجام پس از سال‌های طولانی جنگ‌و‌ستیز بر سر ارمنستان سرانجام توافق کردند که سلطنت ارمنستان به شاهزاده‌ای اشکانی، که مورد تأیید دولت روم باشد، انتقال یابد. طبق این توافق، تیرداد، برادر بلاش، به سلطنت ارمنستان رسید و در ۶۶م تاج سلطنت را از نرون، امپراتور روم، دریافت کرد. در همین دوره، هیرکانه از تصرف اشکانیان خارج شد و شاه هیرکانه، سفیرانی نزد دولت فرستاد و از آن دولت برای مبارزه با اشکانیان یاری خواست. آلان‌ها در عصر بلاش چندبار به نواحی شمالی و شمال غربی کشور اشکانی حمله آوردند و صدمات و تلفات بسیاری برجای نهادند. پس از بلاش اول، آشفتگی بسیاری در اوضاع دولت اشکانی پیش آمد و مواقعی بود که دو یا سه نفر در قلمرو آن دولت به سلطنت می‌نشستند. ترایانوس (تراژان) امپراتور روم در سال‌های ۱۱۴ـ۱۱۵م به ایران حمله آورد و ارمنستان و بین‌النهرین و بابل و تیسفون را تصرف کرد و یکی از شاهزادگان اشکانی را به سلطنت نشانید اما در ۱۱۷م براثر شورش اهالی نواحی مفتوحه و مبارزات خسرو پادشاه اشکانی ناگزیر از عقب‌نشینی شد. یکی از دلایل پیروزی‌های سریع ترایانوس، وجود چند پادشاه و اختلافات آنان با یکدیگر بود. در این سال‌ها سه نفر به‌نام‌های بلاش دوم و پاکر دوم و خسرو، هر یک خود را شاهنشاه ایران می‌دانستند. حملات آلان‌ها به ایران در عهد بلاش سوم (۱۴۷ـ۱۹۱م) تکرار گردید و همچنین رومی‌ها نیز بار دیگر به قلمرو ایران تاختند. ارتش روم در ۱۶۴م، شهر تیسفون را اشغال کرد اما براثر عوامل طبیعی و اجتماعی ناگزیر از متصرفات خود خارج شد. بلاش چهارم (۱۹۱ـ۲۰۹م) در ۱۹۶م با استفاده از جنگ‌های مدعیان قدرت در روم، تمام متصرفات آن دولت را در قلمرو اشکانیان دوباره پس گرفت. رومیان بار دیگر ـ احتمالاً در ۱۹۷م ـ به قلمرو اشکانیان تاختند و ظاهراً در اواخر ۱۹۸م شهر تیسفون را تصرف کردند و این بار نیز همچون گذشته، ناگزیر از عقب‌نشینی شدند. سپاهیان روم در سلطنت کاراکالا بار دیگر به ایران حمله آوردند و در ۲۱۶م بخش‌هایی از بین النهرین را اشغال کردند. اردوان پنجم (شاید چهارم) در ۲۱۷م بر قوای ماکرینوس، جانشین کاراکالا، در جنگ نصیبین پیروز شد و مبلغ گزافی را به‌عنوان تاوان خسارات جنگ برعهدۀ آنان گذاشت. با وجود پیروزی‌های اردوان، دولت اشکانی به‌سبب انحطاط و تلاشی درونی و جنگ‌های مدعیان سلطنت و جدایی‌خواهی بعضی از شاهان ولایات همچنان رو به سقوط داشت و سرانجام بر اثر قیام اردشیر بابکان، شاه فارس، برافتاد. اردوان در ۲۲۴م ضمن جنگ هرمزدگان کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون در ۲۲۶م، خود را شاهنشاه خواند. بعضی قرائن حاکی از مقاومت بقایای اشکانیان در برابر اردشیر است، زیرا سکه‌هایی از آخرین اشکانیان ـ احتمالاً بلاش ششم و یا آرتاوازد پسر اردوان ـ دردست است که به‌سال ۲۲۸م در سکه‌خانۀ سلوکیه ضرب شده‌اند. پس از استقرار قطعی سلطنت اردشیر بابکان، جمعی از بازماندگان و هواداران اشکانیان به پادشاه ارمنستان و عده‌ای دیگر به دولت کوشانی پناه بردند و تحت حمایت آنان قرار گرفتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 11363300-2.jpg | بندانگشتی|]]سلسله‌ای از شاهان قدیم ایران (ح ۲۵۰پ‌م ـ ح ۲۲۶م). منسوب به اشک یا اَرْشَک که از دورۀ [[سلوکیان]] و تحت تابعیت آن دولت در ناحیۀ [[پارت ، سرزمین|پارت]] ـ برابر با [[خراسان]] تاریخی ـ تشکیل شد و در سلطنت [[فرهاد اشکانی (اشکانیان ۲) دوم ( - ۱۲۸پ م)|فرهاد دوم]] (۱۳۸ـ۱۲۸پ‌م) پس از غلبۀ او بر قوای [[آنتیوخوس هفتم]]، پادشاه سلوکی، به‌طور کامل از آن دولت مستقل، و بر تمام سرزمین‌های میان رودخانۀ [[فرات]] تا [[جیحون]] مسلط شد. قلمرو این دولت در اوج عظمت خود، از مرزهای هند تا فرات و از رودخانۀ جیحون و [[خزر، دریای|دریای خزر]] و [[قفقاز، رشته کوه|کوه‌های قفقاز]] تا دریای عمان امتداد داشت و از امپراتوری‌های بزرگ جهان به‌شمار می‌آمد. مؤسس این سلسله، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اشک اشکانی|</ins>اشک یا اَرشَک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اول]]، </ins>از قبیله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پرنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(اپرنی)، از قوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>داهه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود و این قوم از سکائیانی به‌شمار می‌آمد که در اراضی میان جنوب شرقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خزر، دریای|</ins>دریای خزر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تا رودخانۀ جیحون به چادرنشینی روزگار می‌گذرانیدند. اشک اول ظاهراً در حدود ۲۵۰پ‌م ناحیۀ نسا در درۀ رودخانۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اترک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را تصرف کرد و در حدود ۲۴۸ یا ۲۴۷پ‌‌م در شهر آساآک ـ حوالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قوچان، شهر|</ins>قوچان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ـ به پادشاهی برگزیده شد. بعضی از پژوهشگران بر این باورند که حکومت اشک اول از حدود ۲۳۸پ‌‌م آغاز شده است و تا سال‌های آخر قرن ۳پ‌م دوام آورد. صرف‌نظر از تردید‌هایی که دربارۀ تاریخ حکومت اشک اول وجود دارد، نخستین پادشاه اشکانی یا برادرش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تیرداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی|تیرداد اول]]، </ins>که وجود او نیز محل تردید است، پس از چندی بر آندراگوراس پادشاه یونانی پارت چیره شد و قلمرو او را در تصرف گرفت و پس از آن هیرکانه (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گرگان، شهر|</ins>گرگان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) و سپس کومی‌سن (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قومس، ناحیه قدیم|</ins>قومس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) را به اشغال درآورد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سلوکوس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم]]، </ins>پادشاه سلوکی، برای جلوگیری از گسترش پادشاهی اشکانی و اعادۀ قدرت دولت خود در مستملکات شرقی، به جنگ او رفت و پیروزی‌هایی به‌دست آورد، اما به‌سبب بحران‌ها و اغتشاشاتی که در سوریه، مرکز دولت سلوکی پیش‌ آمده بود، سلطنت او را در پارت به‌شرط تبعیت از دولت سلوکی به رسمیت شناخت و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سوریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بازگشت. پادشاه اشکانی نیز پس از این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تدریج، </ins>دامنۀ قلمرو خود را توسعه داد و مرزهای آن را به حدود کشور ماد رسانید. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آنتیوخوس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوم]]، </ins>پادشاه سلوکی، در ۲۱۱پ‌‌م به جنگ با او برخاست و پس از پیروزی، با شرایط دوران سلوکوس دوم، سلطنت پادشاه اشکانی را بر پارت و هیرکانه مورد تأیید قرار داد. با این همه، توسعۀ قلمرو دولت اشکانی همچنان ادامه یافت و به‌تدریج در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مازندران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بخشی از متصرفات دولت یونانی باختر و همچنین در ماد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بین النهرین|</ins>بین‌النهرین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بابل پیش رفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دمتریوس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم]]، </ins>پادشاه سلوکی، که کوشیده بود مانع از پیشروی‌های دولت اشکانی گردد، در جنگ ۱۴۱‌پ‌م مغلوب شد و به اسارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مهرداد اشکانی اول|</ins>مهرداد اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(ح ۱۷۱ـ۱۳۸/۱۳۷پ‌م) درآمد و پادشاه اشکانی خود را شاهنشاه خواند، اما استقلال واقعی و جدایی کامل و قطعی دولت اشکانی از سلوکیان در عهد فرهاد دوم (۱۳۸/۱۳۷ـ۱۲۸پ‌م) و پس از غلبۀ او بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آنتیوخوس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هفتم]]، </ins>پادشاه سلوکی، حاصل شد. پیشروی‌های دولت اشکانی در این سال‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سبب </ins>حملات غارتگرانۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سکاها<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تخار]]&lt;nowiki/&gt;ها </ins>که شمال شرق کشور اشکانی را آشفته کرده بودند، عملاً متوقف گردید و توجه شاهان اشکانی متوجه آن شد و در جنگ‌هایی که با آنان درگرفت، فرهاد دوم و جانشینش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکانی </ins>دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اردوان دوم]] </ins>(شاید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اردوان اشکانی اول|</ins>اردوان اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) کشته شدند، اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مهرداد اشکانی دوم|</ins>مهرداد دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(۱۳۸ـ۸۸/۸۷پ‌م) بر آنان پیروز شد و تهاجمات آنان به قلمرو دولت اشکانی متوقف گردید. در سلطنت مهرداد دوم، ارمنستان به‌تصرف اشکانیان درآمد و نخستین مناسبات با دولت روم شکل گرفت. اولین جنگ‌های ایران و روم در عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ارد اشکانی اول ( ـ۳۷پ م)|</ins>اُرُد اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>روی داد. در ۵۳پ‌م، کراسوس از فرات عبور کرد، اما در جنگ حران مغلوب قوای سورنا، سردار بزرگ اشکانی، شد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به قتل </ins>رسید. اشکانیان در ۴۰پ‌م به قلمرو رومی‌ها حمله بردند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سوریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فلسطین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بخش اعظم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آسیای صغیر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را اشغال کردند، اما پس از مدتی ناگزیر از ترک آن مناطق شدند. اشکانیان در این سال‌ها در موقعیتی قرار داشتند که می‌توانستند در مبارزات داخلی رومی‌ها شرکت کرده و نیروی خود را به نفع یکی از طرفین به‌کار اندازند. در دورۀ فرهاد چهارم (ح ۳۷ـ۲پ‌م) مناسبات ایران و روم به‌شکلی دیگر درآمد و به پذیرش تفوّق دولت روم منتهی، و انحطاط دولت اشکانی آغاز شد. در سلطنت بلاش اول (۵۵ـ۷۷/۷۸م) عظمت دولت اشکانی تا حدی احیا گردید و ارمنستان و آذربایجان دوباره به قلمرو اشکانیان پیوست. دولت‌های ایران و روم سرانجام پس از سال‌های طولانی جنگ‌و‌ستیز بر سر ارمنستان سرانجام توافق کردند که سلطنت ارمنستان به شاهزاده‌ای اشکانی، که مورد تأیید دولت روم باشد، انتقال یابد. طبق این توافق، تیرداد، برادر بلاش، به سلطنت ارمنستان رسید و در ۶۶م تاج سلطنت را از نرون، امپراتور روم، دریافت کرد. در همین دوره، هیرکانه از تصرف اشکانیان خارج شد و شاه هیرکانه، سفیرانی نزد دولت فرستاد و از آن دولت برای مبارزه با اشکانیان یاری خواست. آلان‌ها در عصر بلاش چندبار به نواحی شمالی و شمال غربی کشور اشکانی حمله آوردند و صدمات و تلفات بسیاری برجای نهادند. پس از بلاش اول، آشفتگی بسیاری در اوضاع دولت اشکانی پیش آمد و مواقعی بود که دو یا سه نفر در قلمرو آن دولت به سلطنت می‌نشستند. ترایانوس (تراژان) امپراتور روم در سال‌های ۱۱۴ـ۱۱۵م به ایران حمله آورد و ارمنستان و بین‌النهرین و بابل و تیسفون را تصرف کرد و یکی از شاهزادگان اشکانی را به سلطنت نشانید اما در ۱۱۷م براثر شورش اهالی نواحی مفتوحه و مبارزات خسرو پادشاه اشکانی ناگزیر از عقب‌نشینی شد. یکی از دلایل پیروزی‌های سریع ترایانوس، وجود چند پادشاه و اختلافات آنان با یکدیگر بود. در این سال‌ها سه نفر به‌نام‌های بلاش دوم و پاکر دوم و خسرو، هر یک خود را شاهنشاه ایران می‌دانستند. حملات آلان‌ها به ایران در عهد بلاش سوم (۱۴۷ـ۱۹۱م) تکرار گردید و همچنین رومی‌ها نیز بار دیگر به قلمرو ایران تاختند. ارتش روم در ۱۶۴م، شهر تیسفون را اشغال کرد اما براثر عوامل طبیعی و اجتماعی ناگزیر از متصرفات خود خارج شد. بلاش چهارم (۱۹۱ـ۲۰۹م) در ۱۹۶م با استفاده از جنگ‌های مدعیان قدرت در روم، تمام متصرفات آن دولت را در قلمرو اشکانیان دوباره پس گرفت. رومیان بار دیگر ـ احتمالاً در ۱۹۷م ـ به قلمرو اشکانیان تاختند و ظاهراً در اواخر ۱۹۸م شهر تیسفون را تصرف کردند و این بار نیز همچون گذشته، ناگزیر از عقب‌نشینی شدند. سپاهیان روم در سلطنت کاراکالا بار دیگر به ایران حمله آوردند و در ۲۱۶م بخش‌هایی از بین النهرین را اشغال کردند. اردوان پنجم (شاید چهارم) در ۲۱۷م بر قوای ماکرینوس، جانشین کاراکالا، در جنگ نصیبین پیروز شد و مبلغ گزافی را به‌عنوان تاوان خسارات جنگ برعهدۀ آنان گذاشت. با وجود پیروزی‌های اردوان، دولت اشکانی به‌سبب انحطاط و تلاشی درونی و جنگ‌های مدعیان سلطنت و جدایی‌خواهی بعضی از شاهان ولایات همچنان رو به سقوط داشت و سرانجام بر اثر قیام اردشیر بابکان، شاه فارس، برافتاد. اردوان در ۲۲۴م ضمن جنگ هرمزدگان کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون در ۲۲۶م، خود را شاهنشاه خواند. بعضی قرائن حاکی از مقاومت بقایای اشکانیان در برابر اردشیر است، زیرا سکه‌هایی از آخرین اشکانیان ـ احتمالاً بلاش ششم و یا آرتاوازد پسر اردوان ـ دردست است که به‌سال ۲۲۸م در سکه‌خانۀ سلوکیه ضرب شده‌اند. پس از استقرار قطعی سلطنت اردشیر بابکان، جمعی از بازماندگان و هواداران اشکانیان به پادشاه ارمنستان و عده‌ای دیگر به دولت کوشانی پناه بردند و تحت حمایت آنان قرار گرفتند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{| class=&quot;wikitable&quot;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{| class=&quot;wikitable&quot;</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2010138315&oldid=prev 2022-06-11T10:49:13Z

<p></p> <a href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010138315&amp;oldid=1190733">نمایش تغییرات</a>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=1190733&oldid=prev 2019-07-24T05:23:50Z

<p>جایگزینی متن - &#039;\\1&#039; به &#039;&lt;!--1&#039;</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> اَشکانیان &lt;br&gt;<br /> [[پرونده: 11363300-2.jpg | بندانگشتی|]][[پرونده: 11363300.jpg | بندانگشتی|]]سلسله‌ای از شاهان قدیم ایران (ح ۲۵۰پ‌م ـ ح ۲۲۶م). منسوب به اشک یا اَرْشَک که از دورۀ سلوکیان و تحت تابعیت آن دولت در ناحیۀ پارت ـ برابر با خراسان تاریخی ـ تشکیل شد و در سلطنت فرهاد دوم (۱۳۸ـ۱۲۸پ‌م) پس از غلبۀ او بر قوای آنتیوخوس هفتم، پادشاه سلوکی، به‌طور کامل از آن دولت مستقل، و بر تمام سرزمین‌های میان رودخانۀ فرات تا جیحون مسلط شد. قلمرو این دولت در اوج عظمت خود، از مرزهای هند تا فرات و از رودخانۀ جیحون و دریای خزر و کوه‌های قفقاز تا دریای عمان امتداد داشت و از امپراتوری‌های بزرگ جهان به‌شمار می‌آمد. مؤسس این سلسله، اشک یا اَرشَک اول، از قبیله پرنی (اپرنی)، از قوم داهه بود و این قوم از سکائیانی به‌شمار می‌آمد که در اراضی میان جنوب شرقی دریای خزر تا رودخانۀ جیحون به چادرنشینی روزگار می‌گذرانیدند. اشک اول ظاهراً در حدود ۲۵۰پ‌م ناحیۀ نسا در درۀ رودخانۀ اترک را تصرف کرد و در حدود ۲۴۸ یا ۲۴۷پ‌‌م در شهر آساآک ـ حوالی قوچان ـ به پادشاهی برگزیده شد. بعضی از پژوهشگران بر این باورند که حکومت اشک اول از حدود ۲۳۸پ‌‌م آغاز شده است و تا سال‌های آخر قرن ۳پ‌م دوام آورد. صرف‌نظر از تردید‌هایی که دربارۀ تاریخ حکومت اشک اول وجود دارد، نخستین پادشاه اشکانی یا برادرش تیرداد اول، که وجود او نیز محل تردید است، پس از چندی بر آندراگوراس پادشاه یونانی پارت چیره شد و قلمرو او را در تصرف گرفت و پس از آن هیرکانه (گرگان) و سپس کومی‌سن (قومس) را به اشغال درآورد. سلوکوس دوم، پادشاه سلوکی، برای جلوگیری از گسترش پادشاهی اشکانی و اعادۀ قدرت دولت خود در مستملکات شرقی، به جنگ او رفت و پیروزی‌هایی به‌دست آورد، اما به‌سبب بحران‌ها و اغتشاشاتی که در سوریه، مرکز دولت سلوکی پیش‌ آمده بود، سلطنت او را در پارت به‌شرط تبعیت از دولت سلوکی به رسمیت شناخت و به سوریه بازگشت. پادشاه اشکانی نیز پس از این به‌تدریج، دامنۀ قلمرو خود را توسعه داد و مرزهای آن را به حدود کشور ماد رسانید. آنتیوخوس سوم، پادشاه سلوکی، در ۲۱۱پ‌‌م به جنگ با او برخاست و پس از پیروزی، با شرایط دوران سلوکوس دوم، سلطنت پادشاه اشکانی را بر پارت و هیرکانه مورد تأیید قرار داد. با این همه، توسعۀ قلمرو دولت اشکانی همچنان ادامه یافت و به‌تدریج در مازندران و بخشی از متصرفات دولت یونانی باختر و همچنین در ماد و بین‌النهرین و بابل پیش رفت. دمتریوس دوم، پادشاه سلوکی، که کوشیده بود مانع از پیشروی‌های دولت اشکانی گردد، در جنگ ۱۴۱‌پ‌م مغلوب شد و به اسارت مهرداد اول (ح ۱۷۱ـ۱۳۸/۱۳۷پ‌م) درآمد و پادشاه اشکانی خود را شاهنشاه خواند، اما استقلال واقعی و جدایی کامل و قطعی دولت اشکانی از سلوکیان در عهد فرهاد دوم (۱۳۸/۱۳۷ـ۱۲۸پ‌م) و پس از غلبۀ او بر آنتیوخوس هفتم، پادشاه سلوکی، حاصل شد. پیشروی‌های دولت اشکانی در این سال‌ها به‌سبب حملات غارتگرانۀ سکاها و تخارها که شمال شرق کشور اشکانی را آشفته کرده بودند، عملاً متوقف گردید و توجه شاهان اشکانی متوجه آن شد و در جنگ‌هایی که با آنان درگرفت، فرهاد دوم و جانشینش اردوان دوم (شاید اردوان اول) کشته شدند، اما مهرداد دوم (۱۳۸ـ۸۸/۸۷پ‌م) بر آنان پیروز شد و تهاجمات آنان به قلمرو دولت اشکانی متوقف گردید. در سلطنت مهرداد دوم، ارمنستان به‌تصرف اشکانیان درآمد و نخستین مناسبات با دولت روم شکل گرفت. اولین جنگ‌های ایران و روم در عهد اُرُد اول روی داد. در ۵۳پ‌م، کراسوس از فرات عبور کرد، اما در جنگ حران مغلوب قوای سورنا، سردار بزرگ اشکانی، شد و به‌قتل رسید. اشکانیان در ۴۰پ‌م به قلمرو رومی‌ها حمله بردند و سوریه و فلسطین و بخش اعظم آسیای صغیر را اشغال کردند، اما پس از مدتی ناگزیر از ترک آن مناطق شدند. اشکانیان در این سال‌ها در موقعیتی قرار داشتند که می‌توانستند در مبارزات داخلی رومی‌ها شرکت کرده و نیروی خود را به نفع یکی از طرفین به‌کار اندازند. در دورۀ فرهاد چهارم (ح ۳۷ـ۲پ‌م) مناسبات ایران و روم به‌شکلی دیگر درآمد و به پذیرش تفوّق دولت روم منتهی، و انحطاط دولت اشکانی آغاز شد. در سلطنت بلاش اول (۵۵ـ۷۷/۷۸م) عظمت دولت اشکانی تا حدی احیا گردید و ارمنستان و آذربایجان دوباره به قلمرو اشکانیان پیوست. دولت‌های ایران و روم سرانجام پس از سال‌های طولانی جنگ‌و‌ستیز بر سر ارمنستان سرانجام توافق کردند که سلطنت ارمنستان به شاهزاده‌ای اشکانی، که مورد تأیید دولت روم باشد، انتقال یابد. طبق این توافق، تیرداد، برادر بلاش، به سلطنت ارمنستان رسید و در ۶۶م تاج سلطنت را از نرون، امپراتور روم، دریافت کرد. در همین دوره، هیرکانه از تصرف اشکانیان خارج شد و شاه هیرکانه، سفیرانی نزد دولت فرستاد و از آن دولت برای مبارزه با اشکانیان یاری خواست. آلان‌ها در عصر بلاش چندبار به نواحی شمالی و شمال غربی کشور اشکانی حمله آوردند و صدمات و تلفات بسیاری برجای نهادند. پس از بلاش اول، آشفتگی بسیاری در اوضاع دولت اشکانی پیش آمد و مواقعی بود که دو یا سه نفر در قلمرو آن دولت به سلطنت می‌نشستند. ترایانوس (تراژان) امپراتور روم در سال‌های ۱۱۴ـ۱۱۵م به ایران حمله آورد و ارمنستان و بین‌النهرین و بابل و تیسفون را تصرف کرد و یکی از شاهزادگان اشکانی را به سلطنت نشانید اما در ۱۱۷م براثر شورش اهالی نواحی مفتوحه و مبارزات خسرو پادشاه اشکانی ناگزیر از عقب‌نشینی شد. یکی از دلایل پیروزی‌های سریع ترایانوس، وجود چند پادشاه و اختلافات آنان با یکدیگر بود. در این سال‌ها سه نفر به‌نام‌های بلاش دوم و پاکر دوم و خسرو، هر یک خود را شاهنشاه ایران می‌دانستند. حملات آلان‌ها به ایران در عهد بلاش سوم (۱۴۷ـ۱۹۱م) تکرار گردید و همچنین رومی‌ها نیز بار دیگر به قلمرو ایران تاختند. ارتش روم در ۱۶۴م، شهر تیسفون را اشغال کرد اما براثر عوامل طبیعی و اجتماعی ناگزیر از متصرفات خود خارج شد. بلاش چهارم (۱۹۱ـ۲۰۹م) در ۱۹۶م با استفاده از جنگ‌های مدعیان قدرت در روم، تمام متصرفات آن دولت را در قلمرو اشکانیان دوباره پس گرفت. رومیان بار دیگر ـ احتمالاً در ۱۹۷م ـ به قلمرو اشکانیان تاختند و ظاهراً در اواخر ۱۹۸م شهر تیسفون را تصرف کردند و این بار نیز همچون گذشته، ناگزیر از عقب‌نشینی شدند. سپاهیان روم در سلطنت کاراکالا بار دیگر به ایران حمله آوردند و در ۲۱۶م بخش‌هایی از بین النهرین را اشغال کردند. اردوان پنجم (شاید چهارم) در ۲۱۷م بر قوای ماکرینوس، جانشین کاراکالا، در جنگ نصیبین پیروز شد و مبلغ گزافی را به‌عنوان تاوان خسارات جنگ برعهدۀ آنان گذاشت. با وجود پیروزی‌های اردوان، دولت اشکانی به‌سبب انحطاط و تلاشی درونی و جنگ‌های مدعیان سلطنت و جدایی‌خواهی بعضی از شاهان ولایات همچنان رو به سقوط داشت و سرانجام بر اثر قیام اردشیر بابکان، شاه فارس، برافتاد. اردوان در ۲۲۴م ضمن جنگ هرمزدگان کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون در ۲۲۶م، خود را شاهنشاه خواند. بعضی قرائن حاکی از مقاومت بقایای اشکانیان در برابر اردشیر است، زیرا سکه‌هایی از آخرین اشکانیان ـ احتمالاً بلاش ششم و یا آرتاوازد پسر اردوان ـ دردست است که به‌سال ۲۲۸م در سکه‌خانۀ سلوکیه ضرب شده‌اند. پس از استقرار قطعی سلطنت اردشیر بابکان، جمعی از بازماندگان و هواداران اشکانیان به پادشاه ارمنستان و عده‌ای دیگر به دولت کوشانی پناه بردند و تحت حمایت آنان قرار گرفتند.<br /> <br /> {| class=wikitable<br /> |-<br /> |+<br /> اشکانیان (ح250پ م-224م)<br /> |-<br /> ! نـــام !! مدت پادشاهی<br /> |-<br /> | اَرشك (اشك اول) || 250 ـ 247/248پ‌م<br /> |-<br /> | اَرشك دوم || بعد از 217 ـ ح 215<br /> |-<br /> | (احتمالاً همان اشك اول) || یا 214پ‌م<br /> |-<br /> | تیرداد اول || بعد از 215<br /> |-<br /> | (احتمالاً همان اشك دوم) || یا 214 ـ 191پ‌م<br /> |-<br /> | فریاپت || ح 191 ـ 176پ‌م<br /> |-<br /> | فرهاد اول || ح 176 ـ 171 پ‌م<br /> |-<br /> | مهرداد اول || ح 171 ـ 139 یا 138 پ‌م<br /> |-<br /> | فرهاد دوم || ح 139/138 ـ 128 پ‌م<br /> |-<br /> | اردوان اول || ح 127 ـ 124/123 پ‌م<br /> |-<br /> | مهرداد دوم || ح 124/123 ـ 88/87 پ‌م<br /> |-<br /> | گودرز || ح 91/90 ـ 80 پ‌م<br /> |-<br /> | اُرُد اول || ح 80 ـ 78/77 پ‌م<br /> |-<br /> | سینَتروك || ح 78/77 ـ 71/70 پ‌م<br /> |-<br /> | فرهاد سوم || ح71/70 ـ 58/57 پ‌م<br /> |-<br /> | اُرُد دوم || ح 58/57 ـ 39 پ‌م<br /> |-<br /> | فرهاد چهارم || ح 40 ـ 3/2 پ‌م<br /> |-<br /> | فرهاد پنجم (فرهادك) || 2/3 ـ 4 م<br /> |-<br /> | اُرُد سوم || 4 ـ 6 م<br /> |-<br /> | وُنُن || 8/9 م<br /> |-<br /> | اردوان دوم || 10/11 ـ 38م<br /> |-<br /> | وَردان اول || ح 39 ـ 45 م<br /> |-<br /> | گودرز دوم || از 43/44 ـ 51م<br /> |-<br /> | بلاش اول || ح 51 ـ ح 76 ـ 80م<br /> |-<br /> | بلاش دوم || 77/78 ـ 78/79م<br /> |-<br /> | پاكور دوم || 77/78 ـ 86/87م<br /> |-<br /> | اردوان سوم || 79/80 ـ 80/81م<br /> |-<br /> | بلاش دوم || 89/90م<br /> |-<br /> | خسرو || 89/90م<br /> |-<br /> | پاكور دوم || 92/93 ـ 95/96م<br /> |-<br /> | خسرو || 108/109 ـ 127/128م<br /> |-<br /> | بلاش سوم || 111/112 ـ 146/147م<br /> |-<br /> | پاكور دوم || 113/114 ـ 114/115م<br /> |-<br /> | بلاش سوم || از 129 ـ 146/148م<br /> |-<br /> | بلاش چهارم || 147/148 ـ190/191 یا 192/193م<br /> |-<br /> | بلاش پنجم || از 190/191 ـ 206/207م<br /> |-<br /> | بلاش ششم || ح 207/208 ـ 221/222م<br /> |-<br /> | اردوان چهارم یا پنجم || ح 216 ـ 224م<br /> <br /> |}&lt;br&gt;&lt;!--11363300--&gt;<br /> [[رده:تاریخ ایران]]<br /> [[رده:ایران باستان تا ورود اسلام]]</div>

DaneshGostar