Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

بازالْت (basalt)

[[File:12051800-1.jpg|thumb|بازالْت]][[File:12051800-2.jpg|thumb|بازالْت]][[File:12051800-3.jpg|thumb|بازالْت]][[File:12051800-4.jpg|thumb|بازالْت]][[File:12051800.jpg|thumb|بازالْت]]

فراوان‌ترین سنگ آذرین آتشفشانی<ref>volcanic igneous rock</ref> در منظومۀ شمسی<ref>solar system</ref>. بخش عمدۀ سطح سیّاره‌های زمینی<ref>terrestrial planets </ref> عُطارِد<ref>Mercury </ref>، زهره<ref>Venus </ref>، زمین<ref>Earth </ref> مریخ<ref>Mars </ref>، و همچنین ماه از جنس بازالت است. بستر اقیانوس‌های زمین درواقع یکسره از بازالت تشکیل شده‌ است. بازالت سنگی مافیک<ref>mafic rock</ref> و متشکّل از مقدار نسبتاً کمی سیلیس<ref>silica </ref>، در حدود ۵۰ درصد وزنی، است. رنگ بازالت معمولاً خاکستری تیره است، اما به رنگ‌های سبز، قهوه‌ای یا سیاه هم یافت می‌شود. کانی<ref>mineral </ref>های اصلی تشکیل‌دهندۀ آن عبارت‌اند از فلدسپات<ref>feldspar </ref> غنی از کلسیم<ref>calcium </ref>، و پیروکسن<ref>pyroxene </ref> غنی از کلسیم و منیزیوم<ref>magnesium </ref>. زمینۀ بازالت ممکن است شیشه‌ای یا دارای ساختار بلوری ریزدانه‌ای باشد که گاه بلور<ref>crystal </ref>های درشت نیز در میان آن‌ها دیده می‌شود. گدازۀ<ref>lava </ref> بازالتی روان است و گاه پیش از انجماد مسافات طولانی جاری می‌شود. فلات‌های وسیع کلرادو<ref>Colorado </ref> و فلات دکن<ref>Deccan </ref> در جنوب غربی هند براثرِ فوران‌های پیاپی بازالت تشکیل شده‌اند. در بعضی از نقاط، مانند فینگالز کِیو<ref>Fingal’s Cave</ref> در جزایر هبریدیز داخلی<ref>Inner Hebrides</ref> اسکاتلند، و جاینتز کازوِی<ref>Giant’s Causeway</ref> (گذر غول) در ایرلند شمالی، انقباض<ref>shrinkage </ref> گدازۀ مذاب<ref>Molten Lava</ref> در حین انجماد<ref>solidification </ref> ستون‌های شش‌گوش ساخته است. در سطح زیرین مناطق دریایی در زمین‌های پست و تیرۀ ماه لایه‌ای از بازالت وجود دارد. بازالت این لایه، در مقایسه با بازالت‌های زمینی، حاوی غلظت تیتانیوم<ref>titanium </ref> و زیرکونیم<ref>zirconium </ref> بیشتری است و غلظت عنصرهای فرّار مانند پتاسیم<ref>potassium </ref> و سدیم<ref>sodium </ref> در آن کمتر است. ویژگی بازالت‌های مریخ نسبت کم آهن به منگنز<ref>manganese</ref> آن‌ها در مقایسه با بازالت‌های زمینی است. این نتیجه حاصل بررسی شهاب‌سنگ‌های مریخ (شرگوتیت، نوعی از شهاب‌سنگ‌های سی‌اِن‌سی)، و تحلیل و آزمایش‌های فضاپیماها روی خاک و سنگ سطح مریخ است.

 

----

[[Category:زمین شناسی]] [[Category:کانی شناسی]]

بازالت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳