https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DB%8Cبرهان انی - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-08T21:59:42Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=2010066660&oldid=prevMohammadi2 در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۵2019-12-28T11:45:39Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>برهان انّی a priori<br />
<br />
(یا برهان پیشین) به لاتینی «از آنچه از پیش میآید». در منطق، به برهانی گفته میشود که صدق یا کذباش، بینیاز از رجوع به تجربه باشد: عکس برهان لمّی یا پسین. در قضایای پیشین، مکان، زمان، واقعیت، و عدم مستقل از تجربه وجود دارند و استدلال بر پایۀ آنها انّی یا پیشین (آپریوری) است. به عقیدۀ کانت<ref>kant</ref>، ما این مفاهیم را از تجربه به دست نمیآوریم، بلکه با بهکار بستن آنهاست که تجربه حاصل میکنیم. در اخلاق نیز، به نظر او، تصورات نهفته در واژههای «خوب» و «بد» در هر ذهنی، فطری، الزامآور و مستقل از مشاهدۀ بالفعلاند. اصطلاح «پیشین» در کاربرد عادی به چیزی اطلاق میشود که ظاهراً برگرفته از تجربه نیست.<br />
<br />
<br /><br />
<references /><br />
[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]<br />
[[رده:منطق]]</div>Mohammadi2