https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86 2026-06-28T12:01:08Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86&diff=2010173457&oldid=prev 2024-04-16T13:18:23Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برهان وجوب و امکان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برهان وجوب و امکان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. بوعلی‌سینا برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و سفسطه (سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدّیقین» </del>می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما صدرالمتالهین این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدّیقی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سینا، حسین بن عبدالله (خرمیثن ۳۷۰ـ همدان ۴۲۸)|</ins>بوعلی‌سینا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سفسطه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدیقین» </ins>می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صدرالمتالهین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدیقین]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86&diff=2010173449&oldid=prev 2024-04-16T13:12:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. بوعلی‌سینا برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و سفسطه (سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان صدّیقین» می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما صدرالمتالهین این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← برهان صدّیقی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. بوعلی‌سینا برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و سفسطه (سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان صدّیقین» می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما صدرالمتالهین این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← برهان صدّیقی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]</ins></div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86&diff=2010173447&oldid=prev 2024-04-16T13:11:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. بوعلی‌سینا برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و سفسطه (سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان صدّیقین» می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما صدرالمتالهین این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← برهان صدّیقی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. بوعلی‌سینا برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و سفسطه (سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان صدّیقین» می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما صدرالمتالهین این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← برهان صدّیقی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</ins></div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86&diff=2010173445&oldid=prev 2024-04-16T13:08:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برهان وجوب و امکان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برهان وجوب و امکان</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(یا: برهان سینَوی) برهانی فلسفی در اثبات وجود صانع. حکمای اسلامی کوشیده‌اند به استدلالی عقلی راه یابند که در آن، مخلوقات واسطۀ اثبات ذات حق نباشند. بوعلی‌سینا برهان معروف خود را به همین منظور اقامه کرده که در آن، اشیاء واسطۀ اثبات واجب قرار نگرفته‌اند آن چنان که متکلّمان و ارسطوبیان اشیاء را از این جهت که حادث یا متحرک‌اند واسطه قرار داده‌اند. آنچه در برهان بوعلی قطعی گرفته شده، مطلقِ وجود است که نقطۀ مقابل آن انکار هستی به طور مطلق است. سپس یک تقسیم عقلی به‌کار می‌برد که موجود یا واجب است و یا ممکن، شقّ سوم محال است. به عبارت دیگر، یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌ناپذیر است، مانند زوج‌بودن برای عدد چهار یا 180 درجه بودن برای زوایای مثلث؛ و یا موجود بودن از ذات او تفکیک‌پذیر است مانند زوج‌بودن برای تعدادی گردو یا شکل کره و مکعب و استوانه داشتن برای جسم. در فرض اوّل، موجود واجب‌الوجود، و در فرض دوم ممکن‌الوجود است و حالت سومی در کار نیست. سپس نیازمندی ممکن را به مُرجِّح که بدیهی اوّلی است، مورد استناد قرار می‌دهد؛ آنگاه با توجه به محال‌بودن دور و تسلسل که در جای خود به اثبات می‌رسد، نتیجۀ نهایی را، که اثبات واجب است، می‌گیرد. خلاصۀ برهان چنین است: هر موجودی یا واجب است یا ممکن و اگر ممکن است باید منتهی و متکی به واجب باشد وگرنه تسلسل علل لازم می‌آید و آن محال است. بوعلی‌سینا در نَمَط چهارم کتاب اشارات این برهان را ذکر کرده و آن را بهترین برهان دانسته است. زیرا در این برهان، هیچ موجودی پایه و نردبان قرار نگرفته و فقط یک محاسبۀ عقلی ما را به نتیجه رسانده است و مقدمه‌ای که در آن به‌کار رفته و مسلّم گرفته شده، این است که اجمالاً موجودی در جهان هست و جهان هیچ در هیچ نیست و البته این مقدمۀ بدیهی، مرز فلسفه و سفسطه (سوفسطایی‌گری) است و از بدیهی‌ترین بدیهیات است. بوعلی این برهان را «برهان صدّیقین» می‌نامد و مدعی است این برهان بر سایر براهین برتری دارد. وی به این طرز بیان و استدلال که پیش از او در میان حکما سابقه نداشته است افتخار می‌کند. اما صدرالمتالهین این برهان را کمال مطلوب نیافته زیرا در این برهان نیز «امکان» که از خواص ماهیات است واسطه واقع شده است. از این‌رو وی آن را در ردیف سایر براهین قرار می‌دهد. گرچه آن را نزدیک‌ترین برهان‌ها به برهان صدیقین می‌نامد، اما آن را برهان صدیقین نمی‌شناسد و خود تقریر ویژه‌ای از برهان صدیقین ارائه می‌کند. نیز ← برهان صدّیقی</ins></div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86&diff=2010172785&oldid=prev 2024-04-11T13:37:36Z

<p>تغییرمسیر به <a href="/index.php/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86" class="mw-redirect" title="وجوب و امکان، برهان">وجوب و امکان، برهان</a> حذف شد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">#تغییرمسیر[[وجوب_و_امکان،_برهان]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان وجوب و امکان</ins></div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86&diff=1284480&oldid=prev 2019-07-24T05:23:50Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>#تغییرمسیر[[وجوب_و_امکان،_برهان]]</div>

DaneshGostar