https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D9%88%DB%8C%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B4_%28%DB%B1%DB%B8%DB%B0%DB%B2%D9%80%DB%B1%DB%B8%DB%B6%DB%B0%29بویویی، یانوش (۱۸۰۲ـ۱۸۶۰) - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-02T06:01:24Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%88%DB%8C%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B4_(%DB%B1%DB%B8%DB%B0%DB%B2%D9%80%DB%B1%DB%B8%DB%B6%DB%B0)&diff=1249543&oldid=prevReza rouzbahani در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳2019-07-24T05:23:50Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
بویویی، یانوش (۱۸۰۲ـ۱۸۶۰)(Bolyai, Janos)<br/> [[File:12415000.jpg|thumb|بويويي، يانوش]]ریاضیدان مجار، و یکی از بنیانگذاران هندسۀ نااقلیدسی<ref>non-Euclidean geometry </ref>. پسر وُلفگانگ (فورکوش) بویویی<ref>Wolfgang (Farkas) Bolyai </ref> و یکی از نخستین کسانی بود که دریافتند هندسۀ اقلیدسی<ref>Euclidean geometry</ref>&nbsp;فقط یکی از هندسههای ممکن است و هندسههای دیگری نیز قابل تصورند. او در ۱۸۲۳، در مقالهای، به توصیف هندسهای پرداخت که در آن از نقطهای چون p میتوان خطهای متعددی گذراند که خط مفروض L را قطع نکنند. بویویی در کلوژـ وار<ref>Kolosvár </ref> در مجارستان، کلوژـ ناپوکا<ref>Cluj-Napoca </ref>ی فعلی در رومانی، زاده شد و ریاضیات را نزد پدرش آموخت. در ۱۸۱۷، وارد کالج سلطنتی مهندسان<ref>Royal College of Engineers </ref> وین<ref>Vienna</ref> شد و پس از فراغت از تحصیل به ارتش پیوست. در ۱۸۳۳، از ارتش بازنشسته شد. در حدود ۱۸۲۰، بویویی متقاعد شده بود که اثبات اصل موضوع<ref> postulate</ref> توازی اقلیدس غیرممکن است و بهجای آن درصدد تأسیس هندسهای برآمد که به این اصل بستگی نداشته باشد. او فرمولی بهدست آورد که زاویۀ توازی<ref> angle of parallelism </ref> دو خط را به عبارتی مربوط میساخت که معرف خط بود. در نظریۀ جدید او، فضای اقلیدسی<ref>Euclidean space</ref> فقط حالت حدیِ<ref> limiting case </ref>&nbsp;فضای جدید بود. یانوش فرمول خود را برای آن چیزی که به ثابت فضا<ref>space constant </ref> معروف شد، عرضه کرد. او هندسۀ جدید خود را طی مقالهای در ۱۸۲۳، «علم مطلقاً واقعی فضا» نامید. پدرش، وُلفگانگ، این مقاله را برای کارل گاؤس<ref>Karl Gauss </ref>، ریاضیدان آلمانی، فرستاد. گاؤس پاسخ داد که خود بیش از ۲۵ سال به همین ترتیب میاندیشیده است. مقالۀ یانوش در اینباره بهصورت پیوستی بر اثر پدرش، با عنوان ''تنتامن''<ref>Tentamen </ref>(← [[بویویی،_ولفگانگ_(فارکاش)_(۱۷۷۵ـ۱۸۶۵)|بویویی، ولفگانگ]]) چاپ شد (۱۸۳۲ـ۱۸۳۳). چاپ این نوشته چندان جلبنظر نکرد و او بعداً دریافت که نیکلای لُباچفسکی<ref>Nikolay Lobachevsky</ref>، در ۱۸۲۹، شرحی دربارۀ هندسهای بسیار مشابه چاپ کرده بود که آن نیز مورد اعتنا واقع نشده است.<br />
<br />
<br/> <!--12415000--><br />
<br />
[[Category:ریاضیات]] [[Category:(ریاضیات)اشخاص و آثار]]</div>Reza rouzbahani