جواهرات سلطنتی ایران - تاریخچهٔ نسخه‌ها

https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 جواهرات سلطنتی ایران - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-29T04:19:32Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=2010270717&oldid=prev Nazanin در ‏۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۱ 2025-10-07T05:31:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:16121300-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14</ins>.jpg|بندانگشتی|جواهرات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی ایران</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جواهرات سلطنتی ایران <br></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جواهرات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی ایران <br></ins><p>از مهم‌ترین و گرانبهاترین مجموعه‌های هنری و تاریخی جهان. بخش مهم آن جواهراتِ دورۀ صفویان و جواهراتی است که در سال ۱۱۹۵ق، در حملۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نادرشاه افشار|</ins>نادرشاه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نصیب او شد. ازجملۀ آن‌ها سه قطعه الماس با نام‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دریای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نور]]، [[</ins>کوه نور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و تاج ماه، و دو قطعه یاقوت با نام‌های اورنگ‌زیبی و نورالعین است. پس از قتل نادرشاه و برادرزادۀ او، عادل‌شاه، بسیاری از جواهرات ازبین رفتند. در جنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[احمدشاه درانی (هرات ۱۱۳۴ق ـ قندهار ۱۱۸۶ق)|</ins>احمدشاه درّانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهرخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار]]، </ins>الماس ۱۰۹ قیراطیِ کوه نور که از نظر رنگ و آب و جنس و تراش منحصربه‌فرد است، به دست او افتاد، و پس از کورشدن شاه شجاع درّانی و پناهنده‌شدنش نزد پادشاه پنجاب، الماس به او داده شد، در جنگ پادشاه پنجاب با کمپانی هند شرقی انگلیس، کوه نور به‌دست کمپانی افتاد و فرمانروای کل هند، آن را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انگلستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای ملکه ویکتوریا فرستاد. امروز الماس کوه نور جزو جواهرات سلطنتی انگلستان است. الماس دریای نور که از قرن ۹ق باقی مانده و ۱۷۰ قیراط وزن دارد، پس از مرگ نادرشاه به‌دست رؤسای ایلات خراسان افتاد و پس از چند بار دست‌به‌دست‌شدن، نصیب آقامحمدخان قاجار شد. الماس تاج ماه نیز ۱۱۵ قیراط وزن دارد. در دورۀ فتحعلی‌شاه قاجار، مقداری از جواهرات، در تاج کیانی، تاج پهلوی، ضریح یا گنبد اماکن مقدس مانند گنبدهای طلای کربلا و کاظمین، ضریح حضرت معصومه و حضرت ابوالفضل و مسجدشاه، تخت‌های طاووس و نادری نصب شد و به‌سبب علاقۀ او به جواهر، مقداری از آن‌ها در تنگ‌ها، قلیان‌ها، شمعدان‌ها، آفتابه و لگن‌ها، ظرف‌های گوناگون و ادوات جنگی کار گذاشته شد. فتحعلی‌شاه الماس‌ها و یاقوت‌های مذکور را به‌صورت بازوبند به آستین لباس خود نصب می‌کرد. ناصرالدین شاه برای نمایش جواهرات سلطنتی که از‌جملۀ آن‌ها شمشیرهای تیمور و شاه اسماعیل و آقامحمدخان، همچنین سردوشی‌های الماس و انفیه‌دان مرصع بود، تالار موزه را ساخت و جواهرات را در آن‌جا قرار داد. در منابع، میزان مرواریدهای ناصرالدین شاه دَه من ثبت شده است. او گاهی الماس‌های معروف را به یقه یا سینۀ‌ لباس خود نصب می‌کرد. پس از به‌سرقت‌رفتن مقداری از جواهرات تخت طاووس از موزه، شاه جواهرات را در چند صندوق به سرداب عمارت خوابگاه خود منتقل کرد. در دورۀ مظفرالدین شاه نیز مقداری از جواهرات به سرقت رفت. پس از مشروطیت، بسیاری از جواهرات سلطنتی از اعضای خاندان سلطنتی پس گرفته شد. پس از خلع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدعلی شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار (تبریز ۱۲۸۹ـ ایتالیا ۱۳۴۴ق)|محمدعلی شاه]] </ins>از سلطنت در ۱۳۲۷ق، هیئت‌مدیرۀ حکومت موقت، جواهرات را شمارش و فهرست‌برداری کرد. جواهرات ۱۶۸ قطعه بودند. در ۱۳۰۸ش، مقداری از جواهرات از قطعات و اشیای گوناگون پیاده شد و جواهرات سلطنتی مجدداً فهرست‌برداری شد. در ۱۳۱۶ش، بخشی از جواهرات که دوباره شمارش شده بود و جنبۀ تاریخی داشت در تالار موزۀ کاخ گلستان به نمایش گذاشته شد و بقیه در ۳۳ صندوق به بانک ملی سپرده شد. در ۱۳۲۰، بقیۀ جواهرات در پنج صندوق به جواهرات بانک ملی ضمیمه شد. بعدها در بانک مرکزی سالن بزرگی موسوم به موزۀ جواهرات سلطنتی برای نمایش عمومی جواهرات احداث شد و جواهرات سلطنتی، که امروز جواهرات ملی نامیده می‌شوند، به آن‌جا منتقل شدند.</p></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 16121300-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>.jpg | بندانگشتی|جواهرات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتي ايران</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده: 16121300-10.jpg | بندانگشتی|</del>جواهرات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-11.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-2.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-3.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-4.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-5.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-6.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-7.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-8.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300-9.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]][[پرونده: 16121300.jpg | بندانگشتی|جواهرات سلطنتي ايران]]</del><p>از مهم‌ترین و گرانبهاترین مجموعه‌های هنری و تاریخی جهان. بخش مهم آن جواهراتِ دورۀ صفویان و جواهراتی است که در سال ۱۱۹۵ق، در حملۀ نادرشاه به هند نصیب او شد. ازجملۀ آن‌ها سه قطعه الماس با نام‌های دریای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نور، </del>کوه نور و تاج ماه، و دو قطعه یاقوت با نام‌های اورنگ‌زیبی و نورالعین است. پس از قتل نادرشاه و برادرزادۀ او، عادل‌شاه، بسیاری از جواهرات ازبین رفتند. در جنگ احمدشاه درّانی با شاهرخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار، </del>الماس ۱۰۹ قیراطیِ کوه نور که از نظر رنگ و آب و جنس و تراش منحصربه‌فرد است، به دست او افتاد، و پس از کورشدن شاه شجاع درّانی و پناهنده‌شدنش نزد پادشاه پنجاب، الماس به او داده شد، در جنگ پادشاه پنجاب با کمپانی هند شرقی انگلیس، کوه نور به‌دست کمپانی افتاد و فرمانروای کل هند، آن را به انگلستان برای ملکه ویکتوریا فرستاد. امروز الماس کوه نور جزو جواهرات سلطنتی انگلستان است. الماس دریای نور که از قرن ۹ق باقی مانده و ۱۷۰ قیراط وزن دارد، پس از مرگ نادرشاه به‌دست رؤسای ایلات خراسان افتاد و پس از چند بار دست‌به‌دست‌شدن، نصیب آقامحمدخان قاجار شد. الماس تاج ماه نیز ۱۱۵ قیراط وزن دارد. در دورۀ فتحعلی‌شاه قاجار، مقداری از جواهرات، در تاج کیانی، تاج پهلوی، ضریح یا گنبد اماکن مقدس مانند گنبدهای طلای کربلا و کاظمین، ضریح حضرت معصومه و حضرت ابوالفضل و مسجدشاه، تخت‌های طاووس و نادری نصب شد و به‌سبب علاقۀ او به جواهر، مقداری از آن‌ها در تنگ‌ها، قلیان‌ها، شمعدان‌ها، آفتابه و لگن‌ها، ظرف‌های گوناگون و ادوات جنگی کار گذاشته شد. فتحعلی‌شاه الماس‌ها و یاقوت‌های مذکور را به‌صورت بازوبند به آستین لباس خود نصب می‌کرد. ناصرالدین شاه برای نمایش جواهرات سلطنتی که از‌جملۀ آن‌ها شمشیرهای تیمور و شاه اسماعیل و آقامحمدخان، همچنین سردوشی‌های الماس و انفیه‌دان مرصع بود، تالار موزه را ساخت و جواهرات را در آن‌جا قرار داد. در منابع، میزان مرواریدهای ناصرالدین شاه دَه من ثبت شده است. او گاهی الماس‌های معروف را به یقه یا سینۀ‌ لباس خود نصب می‌کرد. پس از به‌سرقت‌رفتن مقداری از جواهرات تخت طاووس از موزه، شاه جواهرات را در چند صندوق به سرداب عمارت خوابگاه خود منتقل کرد. در دورۀ مظفرالدین شاه نیز مقداری از جواهرات به سرقت رفت. پس از مشروطیت، بسیاری از جواهرات سلطنتی از اعضای خاندان سلطنتی پس گرفته شد. پس از خلع محمدعلی شاه از سلطنت در ۱۳۲۷ق، هیئت‌مدیرۀ حکومت موقت، جواهرات را شمارش و فهرست‌برداری کرد. جواهرات ۱۶۸ قطعه بودند. در ۱۳۰۸ش، مقداری از جواهرات از قطعات و اشیای گوناگون پیاده شد و جواهرات سلطنتی مجدداً فهرست‌برداری شد. در ۱۳۱۶ش، بخشی از جواهرات که دوباره شمارش شده بود و جنبۀ تاریخی داشت در تالار موزۀ کاخ گلستان به نمایش گذاشته شد و بقیه در ۳۳ صندوق به بانک ملی سپرده شد. در ۱۳۲۰، بقیۀ جواهرات در پنج صندوق به جواهرات بانک ملی ضمیمه شد. بعدها در بانک مرکزی سالن بزرگی موسوم به موزۀ جواهرات سلطنتی برای نمایش عمومی جواهرات احداث شد و جواهرات سلطنتی، که امروز جواهرات ملی نامیده می‌شوند، به آن‌جا منتقل شدند.</p></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:هنر]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:هنر]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:موزه ها، زیورآلات و مجموعه داران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:موزه ها، زیورآلات و مجموعه داران]]</div></td></tr> </table>

Nazanin https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=1203629&oldid=prev DaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1' 2019-07-24T05:23:50Z

<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<br /> [[رده:هنر]]<br /> [[رده:موزه ها، زیورآلات و مجموعه داران]]</div>

DaneshGostar