https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D8%AF_%28%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%29حد (منطق) - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-21T01:50:51Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%AF_(%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82)&diff=1204002&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
حَدّ (منطق)<br><br />
(در لغت بهمعنای کرانه و کناره و انتها) در منطق در دو حوزه بهکار میرود: ۱. در حوزۀ معرّف، حد یا تعریف کامل، در برابر رسم قرار دارد و آن تعریفی است دقیق و کامل که از ذاتیات مجهول میگیرد و ماهیّت مجهول (معرَّف) را میشناساند. حد، به دو نوع تقسیم میشود: الف. حدّتام = جنس قریب + فصل قریب، مثل حیوان ناطق در تعریف انسان. از حدّتام به حدّ حقیقی نیز تعبیر میشود؛ ب. حدّناقص= جنس بعید + فصل قریب، مثل جسم نامی ناطق در تعریف انسان؛ ۲. در حوزۀ حجّت، حدّ، نام اجزای قیاس اقترانی حملی است و به سه نوع تقسیم میشود: الف. حد اصغر یا اصغر، یعنی موضوع نتیجۀ قیاس؛ ب. حد اکبر یا اکبر، یعنی محمول نتیجۀ قیاس؛ ج. حد اوسط یا اوسط، یعنی واژهای که در هر دو مقدمه (صغری و کبری) تکرار میشود و با حذف آن در جریان نتیجهگیری (استنتاج)، به شرط رعایت شرایط انتاج، از قیاس، نتیجۀ صحیح بهدست میآید، چنان که در قیاس: «سقراط، انسان است/ هر انسانی فانی است» (مُقَدَمَتَین)/ «سقراط فانی است»، «سقراط»، اصغر است، «فانی»، اکبر و «انسان»، اوسط. در زبان فارسی از حد اکبر، حد اصغر و حد اوسط به حدّ مهین، حد کهین و حدّ میانگین نیز تعبیر شده است.<br />
<br><!--18027100--><br />
[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]<br />
[[رده:منطق]]</div>DaneshGostar