https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9سبک - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T16:20:28Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9&diff=2010217636&oldid=prevMohammadi3 در ۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۷2025-02-21T17:27:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سَبْک (Style)<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سَبْک (Style)<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(در لغت به معنای گداختن و فلز ذوبشده را در قالبریختن است) طرز خاصی از نظم یا نثر در معنای عام، متمایز در سیاق کلام و نوع بیان و کاربرد واژهها و عبارات با شیوههای دیگر گفتار و نوشتار. سبک فردی (یا شخصی) نیز شاعر و نویسنده را از انتخاب موضوع گرفته تا نوع کلمات، لحن و سیاق تألیف عناصر گوناگون، از دیگر سرایندگان و نویسندگان متمایز میکند. سبک را تقریباً معادل کلمۀ «استیل» فرانسوی، مأخوذ از واژۀ لاتینی استیلوس گرفتهاند، که خود نوعی قلم فلزی برای نقشکردن حروف و کلمات بر روی موم بوده است. در ادبیات غرب، سبک را از دیدگاههای گوناگون نگریستهاند. [[افلاطون]] سبک را کیفیتی میداند که شاعر یا نویسنده از نظر الگوی کلام از آن برخوردار است. از دید [[ارسطو (۳۸۴ـ ۳۲۲پ م)|ارسطو]]، سبک ویژگی ذاتی کلام است و سیسرون آن را آرایۀ کلام میداند. سبک را برحسب شیوۀ نگارش، نوع کلام، دورۀ محل رشد و مخاطبان نیز میتوان تقسیمبندی کرد. در قرن ۲۰ تکامل نقد ادبی و تحولات زبانشناسی باعث شد مکتب سبکشناسی علمی بهوجود آید. در ادبیات فارسی توجه به سبک بهصورتی پراکنده نزد شاعران و ادیبان پیشینهای دیرینه دارد. [[خاقانی شروانی|خاقانی]] از «طریق» و [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی]] از «شیوۀ» خود سخن میگویند. کلمۀ «سبک» در ایران نخستینبار در ''مجمعالفصحای'' [[هدایت، رضاقلی خان (تهران ۱۲۱۵ـ همان جا ۱۲۸۸ق)|رضاقلیخان هدایت]] در کنار واژههای طرز، طریقه، سیاق و شیوه آمده است. در ادبیات کلاسیک و سنتی ایران، برای شعر، سه سبک خراسانی (یا ترکستانی)، عراقی و هندی (یا اصفهانی) برشمردهاند. سبک خراسانی از نیمۀ قرن ۴ تا نیمۀ قرن ۶ق غالب بود. در این سبک عنصر واقعگرایی غلبه دارد، کلام فخیم است، و صناعات پیچیدۀ مجازی کمتر دیده میشود. [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]]، [[عنصری بلخی، حسن بن احمد ( ـ۴۳۱ق)|عنصری]]، فرّخی و [[منوچهری دامغانی، احمد بن قوص ( ـ ۴۳۲ق)|منوچهری]] از بزرگان سبک خراسانیاند. سبک عراقی از قرن ۷ق آغاز میشود و تا اواخر قرن ۱۰ق ادامه مییابد. از خصوصیات عمدۀ آن تأثیر تصوف و عرفان، ورود تعبیرات استعاری و کنایی، اصطلاحات علمی، و گستردگی موضوعات است. [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]] و نظامی و حافظ از برجستهترین شاعران سبک عراقیاند. سبک هندی از قرن ۱۰ق به بعد رواج یافت و بنیادگذار آن [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] است. سبک هندی را سبک مضمون خواندهاند، که هر بیت آن مقصود و مفهومی مجزا را میرساند. از خصوصیات این سبک پیچیدگی و تعقید و مجازهای بعید است. مهمترین شاعران سبک هندی [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صایب </del>تبریزی، محمدعلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(تبریز ۱۰۱۰ـ اصفهان ۱۰۸۷ق)</del>|صائب تبریزی]]، [[کلیم کاشانی، ابوطالب ( ـ کشمیر ۱۰۶۱ق)|کلیم کاشانی]]، [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]] و عرفیاند. [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|ملکالشعرای بهار]]، در ''سبکشناسی''، برخلاف دیگران نامگذاری این سبکها را مکانی نمیداند و نامگذاری آنها را معلول زمان پیدایش سبکها میشمارد. نثر فارسی را نیز برحَسَب زمان به شش دوره تقسیم کردهاند: سبک دورۀ سامانی (۳۰۰ـ۴۵۰ق)، سبک دورۀ غزنوی و اوایل سلجوقی (۴۵۰ـ۵۵۰ق)، سبک اواخر دورۀ سلجوقی و عصر خوارزمیان، سبک دورۀ مغول (۶۰۰ـ۱۲۰۰ق)، سبک دورۀ بازگشت ادبی (۱۲۰۰ـ۱۳۰۰ق)، و سبک دورۀ سادهنویسی (۱۳۰۰ق به بعد).</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(در لغت به معنای گداختن و فلز ذوبشده را در قالبریختن است) طرز خاصی از نظم یا نثر در معنای عام، متمایز در سیاق کلام و نوع بیان و کاربرد واژهها و عبارات با شیوههای دیگر گفتار و نوشتار. سبک فردی (یا شخصی) نیز شاعر و نویسنده را از انتخاب موضوع گرفته تا نوع کلمات، لحن و سیاق تألیف عناصر گوناگون، از دیگر سرایندگان و نویسندگان متمایز میکند. سبک را تقریباً معادل کلمۀ «استیل» فرانسوی، مأخوذ از واژۀ لاتینی استیلوس گرفتهاند، که خود نوعی قلم فلزی برای نقشکردن حروف و کلمات بر روی موم بوده است. در ادبیات غرب، سبک را از دیدگاههای گوناگون نگریستهاند. [[افلاطون]] سبک را کیفیتی میداند که شاعر یا نویسنده از نظر الگوی کلام از آن برخوردار است. از دید [[ارسطو (۳۸۴ـ ۳۲۲پ م)|ارسطو]]، سبک ویژگی ذاتی کلام است و سیسرون آن را آرایۀ کلام میداند. سبک را برحسب شیوۀ نگارش، نوع کلام، دورۀ محل رشد و مخاطبان نیز میتوان تقسیمبندی کرد. در قرن ۲۰ تکامل نقد ادبی و تحولات زبانشناسی باعث شد مکتب سبکشناسی علمی بهوجود آید. در ادبیات فارسی توجه به سبک بهصورتی پراکنده نزد شاعران و ادیبان پیشینهای دیرینه دارد. [[خاقانی شروانی|خاقانی]] از «طریق» و [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی]] از «شیوۀ» خود سخن میگویند. کلمۀ «سبک» در ایران نخستینبار در ''مجمعالفصحای'' [[هدایت، رضاقلی خان (تهران ۱۲۱۵ـ همان جا ۱۲۸۸ق)|رضاقلیخان هدایت]] در کنار واژههای طرز، طریقه، سیاق و شیوه آمده است. در ادبیات کلاسیک و سنتی ایران، برای شعر، سه سبک خراسانی (یا ترکستانی)، عراقی و هندی (یا اصفهانی) برشمردهاند. سبک خراسانی از نیمۀ قرن ۴ تا نیمۀ قرن ۶ق غالب بود. در این سبک عنصر واقعگرایی غلبه دارد، کلام فخیم است، و صناعات پیچیدۀ مجازی کمتر دیده میشود. [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]]، [[عنصری بلخی، حسن بن احمد ( ـ۴۳۱ق)|عنصری]]، فرّخی و [[منوچهری دامغانی، احمد بن قوص ( ـ ۴۳۲ق)|منوچهری]] از بزرگان سبک خراسانیاند. سبک عراقی از قرن ۷ق آغاز میشود و تا اواخر قرن ۱۰ق ادامه مییابد. از خصوصیات عمدۀ آن تأثیر تصوف و عرفان، ورود تعبیرات استعاری و کنایی، اصطلاحات علمی، و گستردگی موضوعات است. [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]] و نظامی و حافظ از برجستهترین شاعران سبک عراقیاند. سبک هندی از قرن ۱۰ق به بعد رواج یافت و بنیادگذار آن [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] است. سبک هندی را سبک مضمون خواندهاند، که هر بیت آن مقصود و مفهومی مجزا را میرساند. از خصوصیات این سبک پیچیدگی و تعقید و مجازهای بعید است. مهمترین شاعران سبک هندی [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صائب </ins>تبریزی، محمدعلی|صائب تبریزی]]، [[کلیم کاشانی، ابوطالب ( ـ کشمیر ۱۰۶۱ق)|کلیم کاشانی]]، [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]] و عرفیاند. [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|ملکالشعرای بهار]]، در ''سبکشناسی''، برخلاف دیگران نامگذاری این سبکها را مکانی نمیداند و نامگذاری آنها را معلول زمان پیدایش سبکها میشمارد. نثر فارسی را نیز برحَسَب زمان به شش دوره تقسیم کردهاند: سبک دورۀ سامانی (۳۰۰ـ۴۵۰ق)، سبک دورۀ غزنوی و اوایل سلجوقی (۴۵۰ـ۵۵۰ق)، سبک اواخر دورۀ سلجوقی و عصر خوارزمیان، سبک دورۀ مغول (۶۰۰ـ۱۲۰۰ق)، سبک دورۀ بازگشت ادبی (۱۲۰۰ـ۱۳۰۰ق)، و سبک دورۀ سادهنویسی (۱۳۰۰ق به بعد).</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--25081400--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--25081400--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات عمومی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات عمومی]]</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9&diff=2010121691&oldid=prevShahraabi در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۴2021-10-10T09:04:34Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
سَبْک (Style)<br><br />
<p>(در لغت به معنای گداختن و فلز ذوبشده را در قالبریختن است) طرز خاصی از نظم یا نثر در معنای عام، متمایز در سیاق کلام و نوع بیان و کاربرد واژهها و عبارات با شیوههای دیگر گفتار و نوشتار. سبک فردی (یا شخصی) نیز شاعر و نویسنده را از انتخاب موضوع گرفته تا نوع کلمات، لحن و سیاق تألیف عناصر گوناگون، از دیگر سرایندگان و نویسندگان متمایز میکند. سبک را تقریباً معادل کلمۀ «استیل» فرانسوی، مأخوذ از واژۀ لاتینی استیلوس گرفتهاند، که خود نوعی قلم فلزی برای نقشکردن حروف و کلمات بر روی موم بوده است. در ادبیات غرب، سبک را از دیدگاههای گوناگون نگریستهاند. [[افلاطون]] سبک را کیفیتی میداند که شاعر یا نویسنده از نظر الگوی کلام از آن برخوردار است. از دید [[ارسطو (۳۸۴ـ ۳۲۲پ م)|ارسطو]]، سبک ویژگی ذاتی کلام است و سیسرون آن را آرایۀ کلام میداند. سبک را برحسب شیوۀ نگارش، نوع کلام، دورۀ محل رشد و مخاطبان نیز میتوان تقسیمبندی کرد. در قرن ۲۰ تکامل نقد ادبی و تحولات زبانشناسی باعث شد مکتب سبکشناسی علمی بهوجود آید. در ادبیات فارسی توجه به سبک بهصورتی پراکنده نزد شاعران و ادیبان پیشینهای دیرینه دارد. [[خاقانی شروانی|خاقانی]] از «طریق» و [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی]] از «شیوۀ» خود سخن میگویند. کلمۀ «سبک» در ایران نخستینبار در ''مجمعالفصحای'' [[هدایت، رضاقلی خان (تهران ۱۲۱۵ـ همان جا ۱۲۸۸ق)|رضاقلیخان هدایت]] در کنار واژههای طرز، طریقه، سیاق و شیوه آمده است. در ادبیات کلاسیک و سنتی ایران، برای شعر، سه سبک خراسانی (یا ترکستانی)، عراقی و هندی (یا اصفهانی) برشمردهاند. سبک خراسانی از نیمۀ قرن ۴ تا نیمۀ قرن ۶ق غالب بود. در این سبک عنصر واقعگرایی غلبه دارد، کلام فخیم است، و صناعات پیچیدۀ مجازی کمتر دیده میشود. [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]]، [[عنصری بلخی، حسن بن احمد ( ـ۴۳۱ق)|عنصری]]، فرّخی و [[منوچهری دامغانی، احمد بن قوص ( ـ ۴۳۲ق)|منوچهری]] از بزرگان سبک خراسانیاند. سبک عراقی از قرن ۷ق آغاز میشود و تا اواخر قرن ۱۰ق ادامه مییابد. از خصوصیات عمدۀ آن تأثیر تصوف و عرفان، ورود تعبیرات استعاری و کنایی، اصطلاحات علمی، و گستردگی موضوعات است. [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]] و نظامی و حافظ از برجستهترین شاعران سبک عراقیاند. سبک هندی از قرن ۱۰ق به بعد رواج یافت و بنیادگذار آن [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] است. سبک هندی را سبک مضمون خواندهاند، که هر بیت آن مقصود و مفهومی مجزا را میرساند. از خصوصیات این سبک پیچیدگی و تعقید و مجازهای بعید است. مهمترین شاعران سبک هندی [[صایب تبریزی، محمدعلی (تبریز ۱۰۱۰ـ اصفهان ۱۰۸۷ق)|صائب تبریزی]]، [[کلیم کاشانی، ابوطالب ( ـ کشمیر ۱۰۶۱ق)|کلیم کاشانی]]، [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]] و عرفیاند. [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|ملکالشعرای بهار]]، در ''سبکشناسی''، برخلاف دیگران نامگذاری این سبکها را مکانی نمیداند و نامگذاری آنها را معلول زمان پیدایش سبکها میشمارد. نثر فارسی را نیز برحَسَب زمان به شش دوره تقسیم کردهاند: سبک دورۀ سامانی (۳۰۰ـ۴۵۰ق)، سبک دورۀ غزنوی و اوایل سلجوقی (۴۵۰ـ۵۵۰ق)، سبک اواخر دورۀ سلجوقی و عصر خوارزمیان، سبک دورۀ مغول (۶۰۰ـ۱۲۰۰ق)، سبک دورۀ بازگشت ادبی (۱۲۰۰ـ۱۳۰۰ق)، و سبک دورۀ سادهنویسی (۱۳۰۰ق به بعد).</p><br />
<br><!--25081400--><br />
[[رده:ادبیات عمومی]]<br />
[[رده:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]<br />
[[رده:ادبیات فارسی]]<br />
[[رده:اصطلاحات، قالب ها و سبک های ادبی]]</div>Shahraabi