Mohammadi3: Mohammadi3 صفحهٔ سوید را به سوئد منتقل کرد

2024-11-03T12:37:44Z

Mohammadi3 صفحهٔ سوید را به سوئد منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۷
(بدون تفاوت)

Amir: Amir صفحهٔ سوئد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به سوید منتقل کرد

2021-06-12T09:06:13Z

Amir صفحهٔ سوئد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به سوید منتقل کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5
| نام فارسی =سوئد
|نام لاتین =Sweden
|موقعیت =اروپای شمال غربی و در شرق شبه‌جزیرۀ اسکاندیناوی
| جمعیت =9,440,588 نفر
|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)=21
|رشد سالانه (درصد) =0/4
|مساحت =449,965
|پایتخت =استکهلم
| شهرهای اصلی =استکهلم، گوتبورگ، مالمو، اوپسالا، لینکوپینگ و وَستِروس
| نظام سیاسی =پادشاهی
| شهرستان =
| بخش =
|زبان =سوئدی
| گروه‌های قومی =
| دین = مسیحیت
| درآمد سرانه (دلار) =
| واحد پول =یورو }} سوئد (Sweden)<br/> [[File:25295000-1.jpg|thumb|نمايي از شهر استکهلم]][[File:25295000-2.jpg|thumb|نمايي از شهر استکهلم]][[File:25295000-3.jpg|thumb|نمايي از شهر استکهلم]][[File:25295000.jpg|thumb|نمايي از شهر استکهلم]]'''موقعیت'''. کشور پادشاهی سوئد در اروپای شمال غربی و در شرق شبه‌جزیرۀ اسکاندیناوی<ref>Scandinavian Peninsula</ref> جای دارد و از شمال شرقی به فنلاند، از شرق و جنوب به خلیج بوتنی<ref>Gulf of Bothnia</ref> و، دریای بالتیک<ref>Baltic Sea</ref>، و از غرب به پهناب<ref>Broad of Water</ref> کاتگات<ref>Kattegat</ref>، و نروژ محدود شده است. مساحت این سرزمین ۴۴۹,۹۶۵ کیلومتر مربع است و شهر استکهلم پایتخت آن است.

'''سیمای طبیعی'''. سرزمین نیمه کوهستانی سوئد از دو بخش کوه‌های غربی و جلگه‌های شرقی تشکیل شده است. خط‌الرأس<ref>Ridge Line</ref> کوه‌های غربی، که استخوان‌بندی شبه‌جزیرۀ اسکاندیناوی را تشکیل می‌دهند، دو کشور سوئد و نروژ را از هم جدا می‌کند و در شمال به رشته‌کوه‌های چولن<ref>Kjolen</ref> موسوم می‌شوند. بلندترین نقطۀ کشور، کوه کِبنِکایسه<ref>Kebnekaise</ref> با ارتفاع ۲,۱۱۱ متر در همین کوه‌ها واقع است و رودخانه‌های متعدد سوئد، که همگی به سوی جنوب شرقی جریان دارند، از همین کوه‌ها سرچشمه می‌گیرند. دامنۀ شرقی کوه‌های مزبور به جلگه‌های ساحلی خلیج بوتنی و دریای بالتیک ختم می‌شود و رودخانه‌های مرزی موئونیو<ref>Muonio</ref> و تورِنه<ref>Torne</ref>، در مرز کشور فنلاند، و نیز رودهای لولِه (لولئالو)<ref>Lule (Lulealv)</ref>، پیتِه<ref>Pite</ref>، شِلِفتِه<ref>Skellefte</ref>، اوِمه<ref>Ume</ref>، اُنگرمان<ref>Angerman</ref>، ایندال<ref>Indal</ref>، یوسنان<ref>Ljusnan</ref>، دال<ref>Dal</ref>، کلار<ref>Klar</ref>، گوتا<ref>Gota</ref> و بسیاری رودهای دیگر، در این ناحیه جریان دارند و همگی به خلیج بوتنی و دریای بالتیک می‌ریزند. نواحی جنوبی سوئد، هموارترین بخش این کشور است و بیشتر شهرها و تأسیسات آن در همین بخش جا دارند و تراکم دریاچه‌های متعددی که مساحتشان به ۱۲/۱ وسعت کشور می‌رسد، از ویژگی‌های جغرافیایی آن است. دریاچۀ وَنِرن<ref>Vanern</ref> با مساحت ۵,۵۸۵ کیلومتر مربع بزرگ‌ترین دریاچۀ سوئد به‌شمار می‌آید و دیگر دریاچه‌های مهم آن عبارت‌اند از وَتِرن<ref>Vattern</ref>، مَلارِن<ref>Malaren</ref>، سیلیان<ref>Siljan</ref>، استورشون<ref>Storsjon</ref> و، هورناوان<ref>Hornavan</ref>. کرانه‌های سوئد در دریای بالتیک صخره‌ای و سنگی است و چند جزیرۀ کوچک مانند گوتلاند<ref>Gotland</ref> و اولاند<ref>Oland</ref>، و جزیرک<ref>Ilet</ref>های بسیاری که در آب‌های ساحلی آن جای دارند، جزیی از خاک این کشور محسوب می‌شوند. کشور سوئد از ۲۴ استان تشکیل شده و شهرهای مهم آن عبارت‌اند از استکهلم، گوتبورگ (یوتِبوری)<ref>Goteborg</ref>، مالمو<ref>Malmo</ref>، اوپسالا<ref>Uppsala</ref>، لینکوپینگ (لینچوپینگ)<ref>Linkopin</ref>، و وَستِروس<ref>Vasteros</ref>. با این‌که سوئد در عرض‌های جغرافیایی بالا قرار دارد، ولی جریان دریایی گلف استریم<ref>Gulf Stream</ref> و بادهای غرب وزانی<ref>Westerly Winds</ref> که از نواحی گرم اقیانوس اطلس شمالی به سوی این سرزمین می‌وزند، موجب اعتدال نسبی آن شده‌اند. زمستان‌های نواحی شمالی سوئد بسیار سرد و پربرف، و یخ‌بندان است و چهار تا هفت‌ماه به درازا می‌کشد. تابستان‌های آن ملایم و خنک است و تعداد ساعات روشنایی روز قابل توجه است. نواحی جنوبی نسبت به سرزمین‌های شمالی معتدل‌ترند و از گرمای بیشتری بهره‌مندند و بارندگی آن به فصل خاصی محدود نیست و در سراسر سال روی می‌دهد. میانگین دمای شهر استکهلم در دی‌ماه ۰.۵ درجۀ سانتی‌گراد و در تیرماه ۱۷ درجۀ سانتی‌گراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۳۸۵ میلی‌متر می‌رسد. نواحی شمالی سوئد دارای پوشش گیاهی شمالگانی است و دامنه‌های ارتفاعات مرکزی و جنوبی از درختان قان و بید، مستور است و کاج و سرو خاص جلگه‌های ساحلی آن است. جلگه‌های جنوبی را درختان برگ‌ریز فراگرفته است و آهو، گوزن، خرس، سیاه‌گوش، گرگ، گونه‌های خاصی از پرندگان و آبزیان ساحلی و درون‌بومی، حیات وحش آن محسوب می‌شوند.

'''اقتصاد'''. آب و آهن و چوبِ فراوان پایه‌های اقتصادِ سوئد را تشکیل می‌دهند و عناصر سه‌گانۀ بالا در سرزمین‌های شمالی سوئد به وفور یافت می‌شوند. صنعت چوب سوئد بسیار پیشرفته است و ۴۵ درصد از مساحت کشور برای تولید و آمایش آن اختصاص یافته است. علاوه بر چوب و الوار که حجم آن به ۳۰.۳میلیون متر مکعب می‌رسد، روغن تربانتین، رزین و خمیر سلولز از دیگر فرآورده‌های جنگلی سوئد هستند. رودخانه‌های شمال این کشور منبع تولید نیروی الکتریسیته و وسیلۀ حمل الوار و چوب‌های قطع‌شده از جنگل‌ها هستند. چوب‌های مزبور در کارگاه‌های چوب‌بری شمال به‌عمل می‌آیند و از همان‌جا به بازارهای بین‌المللی صادر می‌شوند و یا برای کارهای تکمیلی به جنوب این کشور فرستاده می‌شوند. کمتر از هفت درصد از اراضی کشور به کشاورزی اختصاص یافته و فرآورده‌های آن که از چغندر قند، غلات، سیب‌زمینی و ذرت و چاودار تشکیل شده است ۵/۴ نیازهای داخلی را تأمین می‌کند و میزان ماهی صیدشده آن معادل ۳۳۲,۵۰۰ تن است. معادن آهن نواحی شمالی، یکی از غنی‌ترین معادن جهان است و معادن مس، روی، سرب و اورانیوم آن نیز اهمیت زیادی دارند. سوئد از نظر تولید نیروی الکتریسیته به‌شیوۀ برقابی<ref>Hydro electric</ref> در رده‌های نخست جهان قرار دارد و نیمی از ۳۴,۵۰۰ مگاوات برق تولیدشدۀ آن به این شیوه تأمین می‌شود و نیم دیگرِ آن را نیروگاه‌های هسته‌ای و حرارتی تولید می‌کنند. صنعت سوئد بر منابع زیرزمینی سرشار آن متکّی است و وسایل الکتریکی و الکترونیکی، سخت‌افزار<ref>Hard Ware</ref>های رایانه‌ای، وسایل و تجهیزات حمل و نقل، ماشین‌آلات، مصنوعات چوبی، وسایل خانگی، کاغذ، منسوجات و پوشاک از فرآورده‌های آن است.

'''حکومت و سیاست'''. کشور سوئد با نظام سلطنتی مشروطۀ چندحزبی و با یک نهاد قانون‌گذاری اداره می‌شود و شخص شاه امور کشور را به‌طور تشریفاتی سرپرستی می‌کند. مجلس قانون‌گذاری سوئد (ریکسداگ<ref>Riksdag</ref>) ۳۴۹ عضو دارد که مردم آنان را برای دوره‌های ۴ساله برمی‌گزینند، و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده می‌گیرد. کارل گوستاو شانزدهم<ref>Carl Gustaf XVI</ref> از سپتامبر ۱۹۷۳، مقام سلطنت سوئد را داراست.

'''مردم و تاریخ'''. جمعیت سوئد حدود ۹,۴۴۰,۵۸۸ نفر است (۲۰۱۱) و تراکم نسبی آن به ۲۱ نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. روند افزایش سالانۀ جمعیت سوئد ۰.۴ درصد است و سوئدی‌ها ۹۱ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند. ۸۹ درصد از مردم آن پروتستانِ لوتری‌اند، و ۸۴ درصدشان شهرنشین‌اند و سوئدی زبان رسمی آنان است. میانگین امید به زندگی در این کشور ۸۰ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. تاریخ سوئد تا پیش از ظهور وایکینگ<ref>Viking</ref>ها به‌درستی روشن نیست و بیشتر به افسانه و داستان شباهت دارد. وایکینگ‌ها در قرن‌های ۹ تا ۱۰م جوامعی را در کنار رودخانه‌ها تأسیس کردند و بین دریای بالتیک و دریای سیاه به آمد و رفت و دادوستد پرداختند و از سوی دیگر به اروپای غربی نیز دست‌درازی می‌کردند. این قوم در قرن‌های ۱۱ و ۱۲م با هم متحد شدند و به آیین مسیح گرویدند. سوئد در قرن ۱۲م فنلاند را تصرف کرد و در ۱۳۹۷م به اتحادیۀ کالمار<ref>Union of Kalmar</ref> که دانمارک و نروژ اعضای آن بودند پیوست. این سرزمین در ۱۵۲۳ تحت فرمانروایی گوستاو اول<ref>Gustav I</ref>، از خاندان واسا<ref>Vasa</ref>، قرار گرفت و او نخستین دولت پادشاهی سوئد را پایه‌گذاری کرد و سرزمین‌های جنوبی سوئد را در ۱۵۵۸ از تصرف دانمارک درآورد، و در ۱۵۶۱ استونی را تصرف کرد. گوستاو دوم معروف به گوستاو آدولف<ref>Gustavus Adolphus</ref>، در ۱۶۱۷ کارلیا<ref>Karelia</ref>ی شرقی و اینگریا<ref>Ingria</ref> و لیونیا<ref>Livouia</ref> را ضمیمۀ خاک خود کرد و سوئد را به اوج عظمت و اقتدار رساند. این دولت در جنگ‌های معروف سی‌ساله به‌عنوان نیرومندترین دولت اروپایی شرکت جست و در ۱۶۵۰ به امپراتوری مقدس روم<ref>Holy Roman Empire</ref> پیوست، در زمان کارل یازدهم<ref>Charles XI</ref> بخشی از متصرفات خود را از دست داد، و رفته‌رفته روبه ضعف نهاد. گوستاو چهارم در ۱۸۰۳ با ناپلئون بناپارت جنگید و در ۱۸۰۸ فنلاند را به روسیه واگذار کرد. مارشال برنادوت<ref>Bernadotte</ref> (۱۷۶۳ـ۱۸۴۴) ملقب به کارل چهاردهم، در جنگ متفقین علیه ناپلئون اول شرکت کرد و پس از شکست و تبعید ناپلئون، نروژ را ضمیمۀ قلمرو خود کرد. سوئد در قرن ۱۹ راه دموکراسی پیش گرفت و نخستین قانون اساسی دموکراتیک خود را در ۱۸۶۴ تدوین و تصویب کرد. این کشور در جنگ‌های جهانی اول و دوم بی‌طرفی اختیار کرد، در ۱۹۴۶ به عضویت سازمان ملل متحد درآمد، و در ۱۹۹۵ به اتحادیۀ اروپا پیوست.

 

----

[[Category:تاریخ جهان]] [[Category:سایر کشورها و حکومت های اروپایی]] [[Category:جغرافیای اروپا]] [[Category:جغرافیای انسانی اسکاندیناوی]] [[Category:جغرافیای طبیعی اسکاندیناوی]] [[Category:قاره ها و کشورها]] [[Category:کشورها]]

سوئد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3: Mohammadi3 صفحهٔ سوید را به سوئد منتقل کرد

Amir: Amir صفحهٔ سوئد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به سوید منتقل کرد