https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%B3شهر بلقیس - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-26T19:24:17Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%B3&diff=2010293292&oldid=prevReza rouzbahani در ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۹2026-06-01T07:49:14Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042190857.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|سراسرنمایی از ارگ شهر بلقیس]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042190857.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|سراسرنمایی از ارگ شهر بلقیس]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:2042190857- 2.jpg|بندانگشتی|نمای بیرونی بخشی از برج و باروی ارگ شهر بلقیس]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Reza rouzbahanihttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%B3&diff=2010293290&oldid=prevReza rouzbahani در ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۷2026-06-01T07:47:35Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:2042190857.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|سراسرنمایی از ارگ شهر بلقیس]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Reza rouzbahanihttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%B3&diff=2010293265&oldid=prevReza rouzbahani در ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۴۹2026-06-01T05:49:06Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ نادرشاه میشود. در این محدودۀ زمانی شهر کهن اسفراین که از آبادیهای معتبر خراسان قدیم بوده چند مرتبه احداث و توسط مغولان، تیمور گورکانی، ازبکان و افغانها ویران شده است. کشف سفالهای مشابه نمونههای نیشابور، مرو و سمرقند، و همچنین سکهای مربوط به سال ۱۹۱ق، شواهدی قطعی بر شهرنشینی در اسفراین در قرون اولیه اسلامی است. در منابع تاریخی نیز از اسفراین به عنوان شهری آباد در نیمۀ نخست قرن دوم هجری یاد شده است. در سدههای بعد به دلیل واقع بودن این شهر در مسیر جادۀ ابریشم بر اهمیت آن افزوده شد، تا دورۀ سلجوقیان که به شهری پررونق تبدیل شد. در زمان تهاجم و حکومت مغولان، ایلخانان و تیموریان آسیبهای جدی دید و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از </del>بازسازی شد. در دورۀ صفوی، دوباره رونق گرفت و بخشهایی از آن توسعه یافت. محلات شهری، برج و باروی شارستان، یخدانها، کاروانسرا، و مجموعههای کارگاهی در آن ساخته شد. در سال ۱۱۳۱ق، افغانها به شهر یورش بردند و آن را غارت و به صورت عمده ویران کردند. از آن پس شهر قدیم اسفراین متروکه شد. این شهر متروکه در برخی متون تاریخی دورۀ قاجار به نام شهر بلقیس یاد شده و نیز در میان مردم به این نام شهرت دارد. محوطۀ باستانی برجا مانده، عمدتاً بقایای شهریست که در دورۀ صفوی بازسازی شده و تا زمان غارت و خرابی آن توسط افغانها رونق زیادی داشته است. در سال 1388ش پس از ثبت شهر بلقیس در فهرست آثار ملی ایران (1380ش)، با تصویب آن به عنوان پایگاه میراث فرهنگی زمینۀ بازسازی و مرمت و حفظ این محوطۀ باستانی فراهم شده است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ نادرشاه میشود. در این محدودۀ زمانی شهر کهن اسفراین که از آبادیهای معتبر خراسان قدیم بوده چند مرتبه احداث و توسط مغولان، تیمور گورکانی، ازبکان و افغانها ویران شده است. کشف سفالهای مشابه نمونههای نیشابور، مرو و سمرقند، و همچنین سکهای مربوط به سال ۱۹۱ق، شواهدی قطعی بر شهرنشینی در اسفراین در قرون اولیه اسلامی است. در منابع تاریخی نیز از اسفراین به عنوان شهری آباد در نیمۀ نخست قرن دوم هجری یاد شده است. در سدههای بعد به دلیل واقع بودن این شهر در مسیر جادۀ ابریشم بر اهمیت آن افزوده شد، تا دورۀ سلجوقیان که به شهری پررونق تبدیل شد. در زمان تهاجم و حکومت مغولان، ایلخانان و تیموریان آسیبهای جدی دید و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوباره </ins>بازسازی شد. در دورۀ صفوی، دوباره رونق گرفت و بخشهایی از آن توسعه یافت. محلات شهری، برج و باروی شارستان، یخدانها، کاروانسرا، و مجموعههای کارگاهی در آن ساخته شد. در سال ۱۱۳۱ق، افغانها به شهر یورش بردند و آن را غارت و به صورت عمده ویران کردند. از آن پس شهر قدیم اسفراین متروکه شد. این شهر متروکه در برخی متون تاریخی دورۀ قاجار به نام شهر بلقیس یاد شده و نیز در میان مردم به این نام شهرت دارد. محوطۀ باستانی برجا مانده، عمدتاً بقایای شهریست که در دورۀ صفوی بازسازی شده و تا زمان غارت و خرابی آن توسط افغانها رونق زیادی داشته است. در سال 1388ش پس از ثبت شهر بلقیس در فهرست آثار ملی ایران (1380ش)، با تصویب آن به عنوان پایگاه میراث فرهنگی زمینۀ بازسازی و مرمت و حفظ این محوطۀ باستانی فراهم شده است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Reza rouzbahanihttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%B3&diff=2010293262&oldid=prevReza rouzbahani: صفحهای تازه حاوی «شهر بلقیس (Belqeys Castle) آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ ناد...» ایجاد کرد2026-06-01T05:47:19Z<p>صفحهای تازه حاوی «شهر بلقیس (Belqeys Castle) آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ ناد...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>شهر بلقیس (Belqeys Castle)<br />
<br />
آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ نادرشاه میشود. در این محدودۀ زمانی شهر کهن اسفراین که از آبادیهای معتبر خراسان قدیم بوده چند مرتبه احداث و توسط مغولان، تیمور گورکانی، ازبکان و افغانها ویران شده است. کشف سفالهای مشابه نمونههای نیشابور، مرو و سمرقند، و همچنین سکهای مربوط به سال ۱۹۱ق، شواهدی قطعی بر شهرنشینی در اسفراین در قرون اولیه اسلامی است. در منابع تاریخی نیز از اسفراین به عنوان شهری آباد در نیمۀ نخست قرن دوم هجری یاد شده است. در سدههای بعد به دلیل واقع بودن این شهر در مسیر جادۀ ابریشم بر اهمیت آن افزوده شد، تا دورۀ سلجوقیان که به شهری پررونق تبدیل شد. در زمان تهاجم و حکومت مغولان، ایلخانان و تیموریان آسیبهای جدی دید و از بازسازی شد. در دورۀ صفوی، دوباره رونق گرفت و بخشهایی از آن توسعه یافت. محلات شهری، برج و باروی شارستان، یخدانها، کاروانسرا، و مجموعههای کارگاهی در آن ساخته شد. در سال ۱۱۳۱ق، افغانها به شهر یورش بردند و آن را غارت و به صورت عمده ویران کردند. از آن پس شهر قدیم اسفراین متروکه شد. این شهر متروکه در برخی متون تاریخی دورۀ قاجار به نام شهر بلقیس یاد شده و نیز در میان مردم به این نام شهرت دارد. محوطۀ باستانی برجا مانده، عمدتاً بقایای شهریست که در دورۀ صفوی بازسازی شده و تا زمان غارت و خرابی آن توسط افغانها رونق زیادی داشته است. در سال 1388ش پس از ثبت شهر بلقیس در فهرست آثار ملی ایران (1380ش)، با تصویب آن به عنوان پایگاه میراث فرهنگی زمینۀ بازسازی و مرمت و حفظ این محوطۀ باستانی فراهم شده است. <br />
<br />
<br />
'''مشخصات'''<br />
<br />
این مجموعۀ تاریخی به عنوان دومین بنای بزرگ خِشتی و گِلی ایران (پس از ارگ بم)، بیش از 180هکتار مساحت دارد و متشکل است از: مجموعهای از بناها شامل بقایای ارگ و خندق پیرامون آن، شارستان شامل: برج و بارو، مقبرهٔ شیخ آذری، ویرانههای معروف به منارتپه (مسجد جامع)، کورهٔ سفالگری، آبانبار، بازار، کاروانسرا، بنای معروف به یخدانها و یک گورستان وسیع در نزدیک دروازهٔ شرقی. سالمترین و همچنین برجستهترین بنای این محوطه ارگی است با حدود 51هزار مترمربع مساحت که دارای ۲۹ برج به ارتفاع حدود ۱۱متر است و جزو بزرگترین قلعههای باستانی ایران میباشد. این ارگ دارای سازهٔ بزرگ خشتی و چینهای است و در اطراف آن یک خندق وسیع وجود دارد که نفوذناپذیری قلعه را دشوارتر میساخته است.<br />
----<br />
[[رده:باستان شناسی ایران]]<br />
[[رده:(باستان شناسی ایران)آثار، مناطق و محوطه ها]]</div>Reza rouzbahani