Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

فایده‌گرایی (utilitarianism)<br/> در اخلاق، این آموزه که آنچه سودمند باشد نیک است و، درنتیجه، ارزشِ اخلاقیِ هر عملی با سودمندی نتیجه‌اش تعیین می‌شود. اصطلاح «فایده‌گرایی» به‌نحو مشخص‌تر به این گزاره اطلاق می‌شود که هدفِ متعالیِ عملِ اخلاقی و شالوده‌ای که همۀ موازین اخلاقی باید بر آن استوار باشند، عبارت است از تأمین بیشترین خوشی یا رضایت برای بیشترین تعداد. این هدف را معیار نهایی ارزیابی همۀ نهادهای اجتماعی به‌عنوان خوب یا بد نیز به‌شمار آورده‌اند. فایده‌گرایی در شاخص‌ترین شکل آن از جانب ویلیام پِیلی<ref>William Paley
</ref>، در کتاب ''اصول فلسفۀ اخلاقی و سیاسی''<ref>''Principles of Moral and Political Philosophy''</ref> (۱۷۸۵) و از جانب جرمی بنتام<ref> Jeremy Bentham
</ref> در کتاب ''مقدمه‌ای بر اصول اخلاق و قانون‌گذاری''<ref>''Introduction to the Principles of Moral and Legislation''</ref> (۱۷۸۹) مطرح شد. سایر نمایندگان سرشناس فایده‌گرایی عبارت بودند از جان آستین<ref> John Austin </ref>، جیمز میل<ref>James Mill </ref> و پسرش جان استوارت میل<ref>''John Stuart Mill'' </ref>. آستین در کتاب خود به نام ''حوزۀ تعیین‌شدۀ علم حقوق''<ref>''Province of Jurisprudence Determined'' </ref> (۱۸۳۲)، دفاع نیرومندی از نظریۀ فایده‌گرایی کرده است. جیمز میل در مقاله‌های متعددی این نظریه را تفسیر و به زبانی عامه‌فهم بیان کرد. جان استوارت میل، که فایده‌گرایی را موضوع یکی از رساله‌های فلسفی خویش (''فایده‌گرایی''<ref>''Utilitarianism''</ref>، ۱۸۶۳) قرار داده است، تواناترین پرچمدار این آموزه پس از بنتام به‌شمار می‌آید. هنری سیجویک<ref> Henry Sidgwick </ref> از پیروان معاصر میل، بیان جامعی از فایده‌گرایی میل در کتاب خود به نام ''روش‌های علم اخلاق''<ref>''Methods of Ethics'' </ref> (۱۸۷۴) عرضه کرده است. اندکی بعد، هربرت اسپنسر<ref> Herbert Spencer

</ref> و سِر لسلی استیوِن<ref>Sir Leslie Stephen </ref>، اولی در کتاب ''داده‌های اخلاق''<ref>''Data of Ethics'' </ref> (۱۸۷۹) و دومی در کتاب ''علم اخلاق''<ref>''Science of Ethics'' </ref> (۱۸۸۲)، درصدد برآمدند که این نظریه را با اصول تکامل زیستی<ref>biological evolution </ref> به‌نحوی که در آثار چارلز داروین<ref>Charles Darwin </ref> شرح داده شده بود، درآمیزند. ویلیام جیمز<ref>William James </ref> و جان دیویی<ref>John Dewey</ref> از فایده‌گرایی تأثیر پذیرفته‌اند. دیویی هوش<ref> intelligence</ref> را، هم به‌عنوان ارزش متعالی و هم به‌منزلۀ معتبرترین روش دست‌یافتن به سایر ارزش‌های مطلوب، جانشین لذت<ref> pleasure </ref> یا خوشی<ref>happiness</ref> کرد.

 

----

[[Category:آموزش و پرورش و اخلاق]] [[Category:اخلاق]]

فایده گرایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳