https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D9%85مارکسیسم - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-14T15:57:27Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D9%85&diff=2010038945&oldid=prevNazanin در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳2019-07-24T05:23:50Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
مارْکسیسم (Marxism)<br/> [[File:38029000.jpg|thumb|مارکس - انگلس - لنين]]آموزۀ انقلابی مارکس و انگلس که دیدگاههای آنها را در حوزۀ فلسفی، اقتصادی و سیاسی دربرمیگیرد. این آموزه در پیوند با مبارزات انقلابی کارگران اروپایی در دهۀ ۱۸۴۰ پدید آمد. بانیانش آن را نمایندۀ منافع طبقۀ کارگر در سطح بینالمللی و هدفش را نه تعبیر و تفسیر جهان بلکه تغییر انقلابی آن میدانستند. به عقیدۀ لنین، آبشخورهای نظری مارکسیسم عبارتاند از سوسیالیسم تخیلی<ref>utopian socialism <br />
</ref> اوایل قرن ۱۹ که نمایندگان برجستۀ آن سن سیمون<ref>Saint-Simon<br />
</ref> و فوریه<ref> Fourier</ref> در فرانسه و رابرت اوئن<ref> Robert Owen </ref> در انگلستان بودند، اقتصاد سیاسی انگلیسی که در آثار آدام اسمیت و دیوید ریکاردو<ref>David Ricardo </ref> بسط یافته بود، و فلسفۀ کلاسیک آلمانی که در آثار هگل به اوج خود رسیده بود. مارکسیسم با تلفیق عناصری از این سرچشمهها در سه محور گسترش یافت: اقتصاد سیاسی، ماتریالیسم دیالکتیکی<ref>dialectical materialism</ref> و ماتریالیسم تاریخی<ref> historical materialism</ref>. در حوزۀ اقتصاد سیاسی، مارکسیسم زیربنای اقتصادی را شالودۀ سایر مناسبات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی میداند و اساس نظامهای طبقاتی تاریخ را بهرهکشی و استثمار طبقات فرودست جامعه تلقی میکند. استثمار در دورۀ سرمایهداری در قالب اخذ «ارزش اضافی<ref> surplus value </ref>» از کارگر عملی میشود. مارکسیسم الغای کامل این شکل از بهرهکشی را در گرو تحقق انقلاب سوسیالیستی بهعنوان رسالت تاریخی طبقۀ کارگر میداند. مادهگرایی دیالکتیکی مارکس که تلفیقی انتقادی از مادهگرایی فویر باخ<ref>Feuerbach</ref> و دیالکتیک هگل بود، جهان را یکسره مادی میبیند و دیالکتیک را قوانین عام حرکت و گسترش ماده در حوزههای اندیشه، طبیعت و تاریخ بهشمار میآورد. مادهگرایی تاریخی نیز به نقش عوامل اقتصادی در تحول تاریخی اصالت میدهد و تغییر در شیوههای تولید ثروتهای مادی و ضروریات زندگی را عامل تعیینکنندۀ تحول روبناهای ایدئولوژیکی (سیاست، حقوق، فرهنگ، دین، فلسفه) میشمرد. لنین اندیشههای مارکس و انگلس را در تحلیل از امپریالیسم در آغاز قرن ۲۰، بهمثابۀ مرحلۀ تکاملیافتۀ سرمایهداری و برای تبیین نظریه و عمل انقلاب در یک کشور عقبمانده بهعنوان حلقۀ ضعیف امپریالیسم (در مقابل نظر مارکس مبنی بر ضرورت انقلاب در چند کشور صنعتی و پیشرفتۀ سرمایهداری نظیر انگلستان و فرانسه) و نقش حزب کمونیست و ساختمان سوسیالیسم، گسترش داد. نیز← [[لنینیسم|لنینیسم]]<br />
<br />
&nbsp;<br />
<br />
----<br />
<br />
[[Category:اقتصاد]] [[Category:اصطلاحات و مفاهیم، فرآیندها و رویدادها]] [[Category:جامعه شناسی]] [[Category:(جامعه شناسی)اصطلاحات و مفاهیم]] [[Category:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]] [[Category:نظریه های سیاسی، اصطلاحات و مفاهیم]] [[Category:فلسفه ، منطق و کلام]] [[Category:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]</div>Nazanin