https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86مناره ساربان - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-31T02:10:47Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86&diff=2010298722&oldid=prevMohammadi3 در ۲۸ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۰2026-08-28T18:30:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مناره ساربان پیکرهای استوانهای و کشیده دارد که با [[آجر]] و ملات ساخته شده است. بدنه آن در چند بخش عمودی سازمان یافته و میان قسمتهای مختلف، نوارهای تزئینی و [[قرنیز]]<nowiki/>های برجسته قرار گرفتهاند. [[آجرچینی]] ساده در بخش پایینی، قاببندیهای هندسی و آجرکاری برجسته در بدنه میانی، و دو بخش تاجمانند در قسمت فوقانی، ترکیبی متنوع از فنون تزئینی معماری سلجوقی را پدید آوردهاند. در تاج نخست، [[مقرنس|مقرنس]]<nowiki/>های آجری همراه با کاشیهای فیروزهای دیده میشود و تاج دوم و تارک مناره نیز با آرایههای آجری تکمیل شدهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مناره ساربان پیکرهای استوانهای و کشیده دارد که با [[آجر]] و ملات ساخته شده است. بدنه آن در چند بخش عمودی سازمان یافته و میان قسمتهای مختلف، نوارهای تزئینی و [[قرنیز]]<nowiki/>های برجسته قرار گرفتهاند. [[آجرچینی]] ساده در بخش پایینی، قاببندیهای هندسی و آجرکاری برجسته در بدنه میانی، و دو بخش تاجمانند در قسمت فوقانی، ترکیبی متنوع از فنون تزئینی معماری سلجوقی را پدید آوردهاند. در تاج نخست، [[مقرنس|مقرنس]]<nowiki/>های آجری همراه با کاشیهای فیروزهای دیده میشود و تاج دوم و تارک مناره نیز با آرایههای آجری تکمیل شدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه کتیبه اصلی بنا با [[کوفی، خط|خط کوفی]] اجرا شدهاند. دو کتیبه با کاشیهای آبی یا فیروزهای بر زمینه آجری شکل گرفتهاند و مضامین مذهبی دارند. در یکی از آنها آیه ۳۳ [[فصلت، سوره|سوره فصلت]] آمده است. کتیبه سوم با خط کوفی بنایی و آجرهای تراشیده بر زمینه کاشیکاری ساخته شده و در آن از پیامبر اسلام و خلفای راشدین یاد شده است. همنشینی خط کوفی، آجر تراشیده و کاشی معرق، از ویژگیهای مهم مناره ساربان و نشانهای از تجربه پیشرفته سازندگان اصفهان در تلفیق سازه و تزئین بهشمار میرود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه کتیبه اصلی بنا با [[کوفی، خط|خط کوفی]] اجرا شدهاند. دو کتیبه با کاشیهای آبی یا فیروزهای بر زمینه آجری شکل گرفتهاند و مضامین مذهبی دارند. در یکی از آنها آیه ۳۳ [[فصلت، سوره|سوره فصلت]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ» </ins>آمده است. کتیبه سوم با خط کوفی بنایی و آجرهای تراشیده بر زمینه کاشیکاری ساخته شده و در آن از پیامبر اسلام و خلفای راشدین یاد شده است. همنشینی خط کوفی، آجر تراشیده و کاشی معرق، از ویژگیهای مهم مناره ساربان و نشانهای از تجربه پیشرفته سازندگان اصفهان در تلفیق سازه و تزئین بهشمار میرود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاع مناره در منابع مختلف متفاوت گزارش شده است؛ در منابع فنی و ثبتی، بلندی آن حدود ۴۴ متر و قطر پایه آن نزدیک به ۴٫۲ متر ذکر شده است. پلکان داخلی بنا ۱۳۵ پله دارد و حول محور مرکزی مناره شکل گرفته است. وجود این راهپله، افزون بر فراهمکردن دسترسی به بخشهای بالایی، در شناخت شیوه ساخت و سازمان فضایی منارههای بلند دوره سلجوقی اهمیت دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاع مناره در منابع مختلف متفاوت گزارش شده است؛ در منابع فنی و ثبتی، بلندی آن حدود ۴۴ متر و قطر پایه آن نزدیک به ۴٫۲ متر ذکر شده است. پلکان داخلی بنا ۱۳۵ پله دارد و حول محور مرکزی مناره شکل گرفته است. وجود این راهپله، افزون بر فراهمکردن دسترسی به بخشهای بالایی، در شناخت شیوه ساخت و سازمان فضایی منارههای بلند دوره سلجوقی اهمیت دارد.</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86&diff=2010298719&oldid=prevMohammadi3 در ۲۸ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۶2026-08-28T18:16:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از یادمانهای شاخص معماری [[سلجوقیان|سلجوقی]] در [[اصفهان، شهر|اصفهان]] است که در بخش شمالی محله تاریخی جویباره، در محدوده تاریخی سکونت جامعه یهودیان شهر، قرار دارد. این بنا در گذشته در کنار مسجدی ساخته شده بود که امروزه اثری از آن برجای نمانده است. از اینرو، نام و کارکرد اولیه مناره را نمیتوان تنها بر پایه وضعیت کنونی آن ارزیابی کرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از یادمانهای شاخص معماری [[سلجوقیان|سلجوقی]] در [[اصفهان، شهر|اصفهان]] است که در بخش شمالی محله تاریخی جویباره، در محدوده تاریخی سکونت جامعه یهودیان شهر، قرار دارد. این بنا در گذشته در کنار مسجدی ساخته شده بود که امروزه اثری از آن برجای نمانده است. از اینرو، نام و کارکرد اولیه مناره را نمیتوان تنها بر پایه وضعیت کنونی آن ارزیابی کرد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ دقیق ساخت مناره در کتیبههای آن ثبت نشده است. بااینحال، شیوه سازماندهی بدنه، نوع آجرکاری، کتیبههای کوفی و کاربرد کاشیهای فیروزهای، انتساب آن را به دوره سلجوقی تقویت میکند. تاریخ ساخت بنا در برخی منابع حدود سالهای ۵۲۵ تا ۵۵۰ق دانسته شده است؛ هرچند با توجه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبودِ </del>تاریخ صریح، این برآورد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید احتمالی تلقی شود و نه تاریخی </del>قطعی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ دقیق ساخت مناره در کتیبههای آن ثبت نشده است. بااینحال، شیوه سازماندهی بدنه، نوع آجرکاری، کتیبههای کوفی و کاربرد کاشیهای فیروزهای، انتساب آن را به دوره سلجوقی تقویت میکند. تاریخ ساخت بنا در برخی منابع حدود سالهای ۵۲۵ تا ۵۵۰ق دانسته شده است؛ هرچند با توجه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبود </ins>تاریخ صریح، این برآورد قطعی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مناره ساربان پیکرهای استوانهای و کشیده دارد که با آجر و ملات ساخته شده است. بدنه آن در چند بخش عمودی سازمان یافته و میان قسمتهای مختلف، نوارهای تزئینی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرنیزهای </del>برجسته قرار گرفتهاند. آجرچینی ساده در بخش پایینی، قاببندیهای هندسی و آجرکاری برجسته در بدنه میانی، و دو بخش تاجمانند در قسمت فوقانی، ترکیبی متنوع از فنون تزئینی معماری سلجوقی را پدید آوردهاند. در تاج نخست، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقرنسهای </del>آجری همراه با کاشیهای فیروزهای دیده میشود و تاج دوم و تارک مناره نیز با آرایههای آجری تکمیل شدهاند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مناره ساربان پیکرهای استوانهای و کشیده دارد که با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آجر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و ملات ساخته شده است. بدنه آن در چند بخش عمودی سازمان یافته و میان قسمتهای مختلف، نوارهای تزئینی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قرنیز]]<nowiki/>های </ins>برجسته قرار گرفتهاند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آجرچینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ساده در بخش پایینی، قاببندیهای هندسی و آجرکاری برجسته در بدنه میانی، و دو بخش تاجمانند در قسمت فوقانی، ترکیبی متنوع از فنون تزئینی معماری سلجوقی را پدید آوردهاند. در تاج نخست، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مقرنس|مقرنس]]<nowiki/>های </ins>آجری همراه با کاشیهای فیروزهای دیده میشود و تاج دوم و تارک مناره نیز با آرایههای آجری تکمیل شدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه کتیبه اصلی بنا با خط کوفی اجرا شدهاند. دو کتیبه با کاشیهای آبی یا فیروزهای بر زمینه آجری شکل گرفتهاند و مضامین مذهبی دارند. در یکی از آنها آیه ۳۳ سوره فصلت آمده است. کتیبه سوم با خط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوفیِ </del>بنایی و آجرهای تراشیده بر زمینه کاشیکاری ساخته شده و در آن از پیامبر اسلام و خلفای راشدین یاد شده است. همنشینی خط کوفی، آجر تراشیده و کاشی معرق، از ویژگیهای مهم مناره ساربان و نشانهای از تجربه پیشرفته سازندگان اصفهان در تلفیق سازه و تزئین بهشمار میرود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه کتیبه اصلی بنا با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کوفی، خط|</ins>خط کوفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اجرا شدهاند. دو کتیبه با کاشیهای آبی یا فیروزهای بر زمینه آجری شکل گرفتهاند و مضامین مذهبی دارند. در یکی از آنها آیه ۳۳ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فصلت، سوره|</ins>سوره فصلت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آمده است. کتیبه سوم با خط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوفی </ins>بنایی و آجرهای تراشیده بر زمینه کاشیکاری ساخته شده و در آن از پیامبر اسلام و خلفای راشدین یاد شده است. همنشینی خط کوفی، آجر تراشیده و کاشی معرق، از ویژگیهای مهم مناره ساربان و نشانهای از تجربه پیشرفته سازندگان اصفهان در تلفیق سازه و تزئین بهشمار میرود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاع مناره در منابع مختلف متفاوت گزارش شده است؛ در منابع فنی و ثبتی، بلندی آن حدود ۴۴ متر و قطر پایه آن نزدیک به ۴٫۲ متر ذکر شده است. پلکان داخلی بنا ۱۳۵ پله دارد و حول محور مرکزی مناره شکل گرفته است. وجود این راهپله، افزون بر فراهمکردن دسترسی به بخشهای بالایی، در شناخت شیوه ساخت و سازمان فضایی منارههای بلند دوره سلجوقی اهمیت دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاع مناره در منابع مختلف متفاوت گزارش شده است؛ در منابع فنی و ثبتی، بلندی آن حدود ۴۴ متر و قطر پایه آن نزدیک به ۴٫۲ متر ذکر شده است. پلکان داخلی بنا ۱۳۵ پله دارد و حول محور مرکزی مناره شکل گرفته است. وجود این راهپله، افزون بر فراهمکردن دسترسی به بخشهای بالایی، در شناخت شیوه ساخت و سازمان فضایی منارههای بلند دوره سلجوقی اهمیت دارد.</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86&diff=2010298717&oldid=prevMohammadi3: صفحهای تازه حاوی «مناره ساربان از یادمانهای شاخص معماری سلجوقی در اصفهان است که در بخش شمالی محله تاریخی جویباره، در محدوده تاریخی سکونت جامعه یهودیان شهر، قرار دارد. این بنا در گذشته در کنار مسجدی ساخته شده بود که امروزه اثری از آن...» ایجاد کرد2026-08-28T18:08:37Z<p>صفحهای تازه حاوی «مناره ساربان از یادمانهای شاخص معماری <a href="/index.php/%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="سلجوقیان">سلجوقی</a> در <a href="/index.php/%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1" title="اصفهان، شهر">اصفهان</a> است که در بخش شمالی محله تاریخی جویباره، در محدوده تاریخی سکونت جامعه یهودیان شهر، قرار دارد. این بنا در گذشته در کنار مسجدی ساخته شده بود که امروزه اثری از آن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>مناره ساربان<br />
<br />
از یادمانهای شاخص معماری [[سلجوقیان|سلجوقی]] در [[اصفهان، شهر|اصفهان]] است که در بخش شمالی محله تاریخی جویباره، در محدوده تاریخی سکونت جامعه یهودیان شهر، قرار دارد. این بنا در گذشته در کنار مسجدی ساخته شده بود که امروزه اثری از آن برجای نمانده است. از اینرو، نام و کارکرد اولیه مناره را نمیتوان تنها بر پایه وضعیت کنونی آن ارزیابی کرد.<br />
<br />
تاریخ دقیق ساخت مناره در کتیبههای آن ثبت نشده است. بااینحال، شیوه سازماندهی بدنه، نوع آجرکاری، کتیبههای کوفی و کاربرد کاشیهای فیروزهای، انتساب آن را به دوره سلجوقی تقویت میکند. تاریخ ساخت بنا در برخی منابع حدود سالهای ۵۲۵ تا ۵۵۰ق دانسته شده است؛ هرچند با توجه به نبودِ تاریخ صریح، این برآورد باید احتمالی تلقی شود و نه تاریخی قطعی.<br />
<br />
مناره ساربان پیکرهای استوانهای و کشیده دارد که با آجر و ملات ساخته شده است. بدنه آن در چند بخش عمودی سازمان یافته و میان قسمتهای مختلف، نوارهای تزئینی و قرنیزهای برجسته قرار گرفتهاند. آجرچینی ساده در بخش پایینی، قاببندیهای هندسی و آجرکاری برجسته در بدنه میانی، و دو بخش تاجمانند در قسمت فوقانی، ترکیبی متنوع از فنون تزئینی معماری سلجوقی را پدید آوردهاند. در تاج نخست، مقرنسهای آجری همراه با کاشیهای فیروزهای دیده میشود و تاج دوم و تارک مناره نیز با آرایههای آجری تکمیل شدهاند.<br />
<br />
سه کتیبه اصلی بنا با خط کوفی اجرا شدهاند. دو کتیبه با کاشیهای آبی یا فیروزهای بر زمینه آجری شکل گرفتهاند و مضامین مذهبی دارند. در یکی از آنها آیه ۳۳ سوره فصلت آمده است. کتیبه سوم با خط کوفیِ بنایی و آجرهای تراشیده بر زمینه کاشیکاری ساخته شده و در آن از پیامبر اسلام و خلفای راشدین یاد شده است. همنشینی خط کوفی، آجر تراشیده و کاشی معرق، از ویژگیهای مهم مناره ساربان و نشانهای از تجربه پیشرفته سازندگان اصفهان در تلفیق سازه و تزئین بهشمار میرود.<br />
<br />
ارتفاع مناره در منابع مختلف متفاوت گزارش شده است؛ در منابع فنی و ثبتی، بلندی آن حدود ۴۴ متر و قطر پایه آن نزدیک به ۴٫۲ متر ذکر شده است. پلکان داخلی بنا ۱۳۵ پله دارد و حول محور مرکزی مناره شکل گرفته است. وجود این راهپله، افزون بر فراهمکردن دسترسی به بخشهای بالایی، در شناخت شیوه ساخت و سازمان فضایی منارههای بلند دوره سلجوقی اهمیت دارد.<br />
<br />
در بخش زیرین مناره، فضایی تهی وجود داشته که ظاهراً بهعنوان زیرزمین یا فضای وابسته به بنای مجاور استفاده میشده است. این فضا در سال ۱۳۲۴ش پر و مسدود شده است. همچنین درباره انحراف بدنه مناره از محور قائم گزارشهایی وجود دارد؛ بااینحال، میزان دقیق این انحراف و علت آن نیازمند بررسیهای فنی و مستندات سازهای است و نمیتوان همه ارقام و فرضیههای رایج را قطعی دانست.<br />
<br />
مناره ساربان در ۱۵ آذر ۱۳۱۴ش با شماره ۲۳۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا به سبب تناسبات کشیده، تنوع آرایههای آجری، کتیبههای کوفی و کاربرد مؤثر کاشی فیروزهای، یکی از نمونههای برجسته منارهسازی سلجوقی در اصفهان و سندی مهم برای مطالعه تحول هنر آجرکاری در معماری سدههای میانه ایران است.<br />
[[رده:معماری]]<br />
[[رده:ابنیه سنتی ایران]]</div>Mohammadi3