https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%DA%86%D9%86 2026-04-06T12:05:02Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010286745&oldid=prev 2025-12-23T06:14:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۱۹۳۸)</del>|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010284343&oldid=prev 2025-12-08T06:11:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۱۹۵۲)</del>|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010281220&oldid=prev 2025-11-24T18:34:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملل متحد، سازمان|</del>سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167409&oldid=prev 2024-02-06T13:53:47Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Stalin&lt;/ref&gt; </ins>بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahraabi https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167408&oldid=prev 2024-02-06T13:53:19Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Central Asia&lt;/ref&gt; </ins>تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahraabi https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167407&oldid=prev 2024-02-06T13:51:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]</del>[[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900</del>.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahraabi https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167406&oldid=prev 2024-02-06T13:49:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Flag of the Chechen-Ingush ASSR (1957-1978).svg.png|بندانگشتی|پرچم چچن- اینگوش]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و 1,510,824 نفر جمعیت دارد (2021). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> </table>

Shahraabi https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167404&oldid=prev 2024-02-06T13:48:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۹۰</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۰۰ </del>نفر جمعیت دارد (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۹۰</del>). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">510</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">824 </ins>نفر جمعیت دارد (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2021</ins>). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ [[داغستان]]&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و [[اینگوش]]&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahraabi https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167403&oldid=prev 2024-02-06T13:44:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱,۲۹۰,۰۰۰ نفر جمعیت دارد (۱۹۹۰). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ داغستان&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و اینگوش&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق [[چچن ـ اینگوش|چچن ‌ـ ‌اینگوش]]&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در [[روسیه]]، در دامنه‌های شمالی کوه‌های [[قفقاز، رشته کوه|قفقاز]]&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱,۲۹۰,۰۰۰ نفر جمعیت دارد (۱۹۹۰). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر [[گروزنی]]&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان [[سنی|سنّی]]&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ [[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|استالین]] بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به [[آسیای مرکزی]] تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، [[مسکو، شهر|مسکو]] دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند [[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|بوریس یلتسین]]&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>داغستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اینگوش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های [[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|کوفی ‌عنان]]&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل [[ملل متحد، سازمان|سازمان ملل متحد]]، نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، [[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|ولادیمیر پوتین]]&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahraabi https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%86%DA%86%D9%86&diff=2010167401&oldid=prev 2024-02-06T13:41:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چِچِن (Chechnya)&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق چچن ‌ـ ‌اینگوش&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه، </del>در دامنه‌های شمالی کوه‌های قفقاز&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱,۲۹۰,۰۰۰ نفر جمعیت دارد (۱۹۹۰). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر گروزنی&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان سنّی&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ استالین بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به آسیای مرکزی تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، مسکو دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند بوریس یلتسین&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ داغستان&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و اینگوش&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های کوفی ‌عنان&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل سازمان ملل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متحد، </del>نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، ولادیمیر پوتین&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 17018900-1.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-2.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-3.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-4.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-5.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900-6.jpg | بندانگشتی|چِچِن]][[پرونده: 17018900.jpg | بندانگشتی|چِچِن]]&lt;p&gt;(یا: جمهوری چچن&lt;ref&gt;Chechen Republic&lt;/ref&gt;) جمهوری خودمختار سابق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چچن ـ اینگوش|</ins>چچن ‌ـ ‌اینگوش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Checheno-Ingush &lt;/ref&gt;، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[روسیه]]، </ins>در دامنه‌های شمالی کوه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قفقاز، رشته کوه|</ins>قفقاز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Caucasus Mountains&lt;/ref&gt;. نام رسمی آن از ۱۹۹۴ نوکْسین رِپابْلیکا ایکِری&lt;ref&gt;Noxcijn Republika Ickeriy &lt;/ref&gt; بود. ۱۷,۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱,۲۹۰,۰۰۰ نفر جمعیت دارد (۱۹۹۰). ۹۰ درصد از جمعیت آن چچن‌اند. مرکز آن شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گروزنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Groznyy&lt;/ref&gt; است. صنایع اصلی آن عبارت‌اند از استخراج نفت (در یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های نفت‌خیز روسیه) علوم مهندسی، تولید مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، چوب، و الوار. بیشتر ساکنان آن را مسلمانان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سنی|</ins>سنّی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Sunni Muslims &lt;/ref&gt; تشکیل می‌دهند. این ناحیه پس از دَه‌ها سال مقاومت، سرانجام در ۱۸۵۹ به اشغال روسیه در‌آمد. از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶ جمهوری خودمختار در شوروی بود و سپس همراه با اینگوش، جمهوری خودمختار چچن‌ـ‌اینگوش&lt;ref&gt;Autonomous Republic of Checheno-Ingush &lt;/ref&gt; را تشکیل داد. در ۱۹۴۴ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استالین، یوسیف (۱۸۷۹ـ۱۹۵۳)|</ins>استالین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بسیاری از چِچِنی‌ها را به بهانۀ همکاری با آلمانی‌ها به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آسیای مرکزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تبعید کرد. چچن از ۱۹۹۴ درپی جدایی از فدراسیون روسیه درگیر جنگ بوده است. در نوامبر ۱۹۹۱، پس از به‌قدرت‌رسیدن ژنرال جوهر دودایف&lt;ref&gt;Dzhokhar Dudayev&lt;/ref&gt;، چچن، استقلال خود را اعلام کرد. پس از تلاش ناکافی و ناموفق برای سرکوب شورش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مسکو، شهر|</ins>مسکو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دربارۀ آیندۀ این جمهوری وارد گفت‌وگو شد و در ۱۹۹۲ چچن جمهوری خودمختار اعلام شد. در همان سال، جنگ بین نیرو‌های وفادار به دودایف و مخالفان جدایی، با حمایت روسیه آغاز شد. در اوت ۱۹۹۴ جنگ داخلی گسترش یافت و در دسامبر، سربازان روسیه وارد چچن شدند و پایتخت را بمباران کردند. تا مارس ۱۹۹۵ حدود ۴۰هزار نفر غیرنظامی کشته و ۲۵۰هزار نفر آواره شده بودند. تا ژوئن ۱۹۹۵، نیروهای روسیه بیشتر مراکز شهری این جمهوری را اشغال کردند و شورشیان چچن مجبور شدند به شیوه‌های جنگ چریکی روی آورند. جوهر دودایف در حملۀ موشکی روسیه در آوریل ۱۹۹۶ کشته شد. در اوت ۱۹۹۶، شورشیان به‌منظور اخلال در مراسم سوگند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[یلتسین، بوریس (۱۹۳۱ـ۲۰۰۷)|</ins>بوریس یلتسین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Boris Yeltsin&lt;/ref&gt;، در مقام رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، به گروزنی حمله کردند. استقلال چچن با حمایت بین‌المللی مواجه نشده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری چچن در ژانویۀ ۱۹۹۷ اَصلان ماسْخادوف&lt;ref&gt;Aslan Maskhadov&lt;/ref&gt; با ۶۳ درصد آرا، انتخاب شد. ماسخادوف تصریح کرد که خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن استقلال چچن از سوی روسیه و دیگر کشورهای جهان است. برطبق پیمان صلح اوت ۱۹۹۶ با روسیه، توافق شد تصمیم‌گیری دربارۀ وضعیت چچن تا ۲۰۰۱ به تعویق افتد. در ژوئیه ۱۹۹۸، ماسخادوف که می‌کوشید جناح‌های مسلح اسلامی را خلع سلاح کند، از سوء قصد، جان سالم به‌در برد. یک ماه بعد، به‌منظور برقراری مجدد نظم، وضعیت اضطراری و حکومت نظامی در چچن اعلام شد. ادامۀ ناآرامی‌ها در چچن به بی‌ثباتی مناطق مسلمان‌نشین هم‌جوارِ داغستان&lt;ref&gt;Dagestan&lt;/ref&gt; و اینگوش&lt;ref&gt;Ingushetia &lt;/ref&gt; انجامید. در دسامبر ۱۹۹۹، به‌رغم ادعاهای چریک‌های چچن مبنی بر این‌که موفقیت‌هایی داشته‌اند، سربازان روسیه گروزنی را محاصره کردند و به ‌غیرنظامیان هشدار دادند که شهر را ترک کنند تا از مرگ نجات یابند. حملۀ روسیه به گروزنی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ با مقاومت سرسختانۀ رزمندگان چچن روبه‌رو شد و آنان برای بازپس‌گرفتن سایر شهرها نیز دست به حملاتی زدند. به‌رغم تلاش‌های بین‌المللی و به‌‌ویژه تلاش‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عنان، کوفی (۱۹۳۸)|</ins>کوفی ‌عنان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Kofi Annan &lt;/ref&gt;، دبیرکل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ملل متحد، سازمان|</ins>سازمان ملل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متحد]]، </ins>نبرد در گروزنی ادامه یافت و در فوریه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پوتین، ولادیمیر (۱۹۵۲)|</ins>ولادیمیر پوتین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Vladimir Putin&lt;/ref&gt; کفیل ریاست جمهوری، ۲۰هزار سرباز تازه‌نفس به چچن فرستاد تا جای ۵هزار کشتۀ جنگی را بگیرند. در ۶ فوریه، روسیه ادعا کرد که کنترل کامل گروزنی را دردست گرفته است، ولی روز بعد رئیس‌جمهور ماسخادوف قول داد با نیروهای شورشی باقی‌مانده در شهر، آن را بازپس گیرد. در نبرد گروزنی حدود ۲,۷۰۰ شورشی موفق به فرار و ۶۰۰ تن کشته شدند. سازمان‌های حقوق بشر مدعی شدند که سربازان روسیه پس از تصرف گروزنی در فوریه، دست به کشتار، بازداشت دسته‌جمعی، و شکنجۀ غیرنظامیان چچن زده‌اند. وزارت دفاع روسیه در پایان آوریل گزارش داد که از آغاز عملیات نظامی در اوت ۱۹۹۹، ۲,۱۸۱ سرباز روس کشته و ۶,۳۸۸ سرباز دیگر زخمی شدند. به‌‌رغم ادعاهای پیاپی روسیه مبنی بر این‌که کنترل کامل چچن را دردست دارد، خشونت در منطقه همچنان ادامه یافت. معاون مدیر غیرنظامی مسکو در گروزنی و شهردار این شهر ازجمله قربانیان آن بودند. به هر حال، پوتین در ژوئن سال ۲۰۰۰ چچن را تحت کنترل و ادارۀ مستقیم خود درآورد و طرح‌هایی را برای بازسازی اقتصاد کشور اعلام کرد، اما در ۳ ژوئیه، در پنج عملیات انتحاری در شهرهای تحت کنترل روسیه در چچن، ۴۲ سرباز روس و یازده غیرنظامی کشته شدند. در اکتبر، هفده نفر در انفجار خودرو در گروزنی کشته شدند. در همان ماه، دیده‌بان حقوق بشر گزارش خود را منتشر کرد و به افشاگری دربارۀ بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، و باج‌گیری روس‌ها در چچن پرداخت.      &lt;/p&gt;&lt;!--17018900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Shahraabi