Shahraabi در ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۱

2026-01-08T15:41:53Z

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

چین (China)<br/> [[File:17076300.jpg|thumb|نقشه چین]]

 

'''موقعیت'''. جمهوری خلق چین در آسیای شرقی جای دارد و از شمال به مغولستان، از شمال شرقی به روسیه، از شرق به کرۀ شمالی، دریای زرد<ref>Yellow Sea</ref> و دریای چین شرقی<ref>East China Sea</ref>، از جنوب به دریای چین جنوبی<ref>South China Sea</ref> و خلیج تونکن<ref>Gulf of Tonkin</ref> و کشورهای ویتنام، لائوس، میانمار (برمه)، هند، بوتان، و نپال، از غرب به هند، جامو و کشمیر، افغانستان، تاجیکستان، و قرقیزستان، و از شمال غرب به قزاقستان محدود شده است. مساحت چین ۹,۵۷۲,۹۰۰ کیلومتر مربع است و شهر پکن<ref>Beijing</ref> (بِی‌جینگ) پایتخت آن است.

'''سیمای طبیعی'''. چین، سومین کشور وسیع جهان، تقریباً یک‌چهارم از قارۀ آسیا را فراگرفته و درازای آن از شرق به غرب حدود ۵هزار کیلومتر و پهنای آن از شمال به جنوب حداکثر ۴هزار کیلومتر است. فلات تبت<ref>Tibet Plateau</ref>، معروف به بام دنیا، بخش جنوب غربی کشور را شامل شده و مشخص‌ترین و چشم‌گیرترین عارضۀ طبیعی آن به شمار می‌آید. فلات مزبور، که ارتفاع آن به ۴هزار تا ۴,۵۰۰ متر می‌رسد، از جنوب به کوهستان هیمالیا<ref>Himalayas</ref> می‌پیوندد و کشورهای هند و بوتان و نپال را از چین جدا می‌کند. بلندترین نقطۀ کرۀ زمین، قلّۀ اورست<ref>Everest</ref> با ارتفاع ۸,۸۴۸ متر، در مرز نپال جا دارد و رودخانه‌های بزرگ مِکونگ<ref>Mekong</ref>، یانگ‌تسه<ref>Yangtze</ref> (جانگ<ref>Chang</ref>) و هوانگ<ref>Huang</ref> (رود زرد<ref>Yellow River </ref>) از آن سرچشمه می‌گیرند. دشت تاکلاماکان<ref>Taklamakan</ref> و حوضۀ رود تاریم<ref>Tarim River</ref> در شمال فلات مزبور جا دارند و کوه‌های پامیر<ref>Pamir</ref> و تین‌ شان<ref>Tien Shan</ref> از غرب و شمال آن‌ها را محدود می‌کنند. پست‌ترین و گرم‌ترین ناحیۀ چین، گودال تورفان<ref>Turfan Depression</ref>، با ارتفاع ۱۵۴ متر در شمال شرقی حوضۀ تاریم واقع است و بخش جنوب غربیِ دشت گُبی<ref>Gobi Desert</ref> قسمت وسیعی از مغولستان داخلی<ref>Inner Mongolian</ref> را تشکیل می‌دهد. رشته‌کوه‌های داهینگ‌گان<ref>Dahinggan</ref> دشت مزبور را از شرق محدود می‌کند و دامنه‌های شرقی آن به جلگۀ آبرفتی<ref>alluvial plain</ref> منچوری<ref>Manchuria </ref> که از نواحی مهم کشاورزی چین است منتهی می‌شود. جلگۀ چین شمالی<ref>North China Plain </ref> در جنوب غربی جلگۀ منچوری و در ساحل غربی خلیج چیلی<ref>Gulf of Chihli </ref> قرار گرفته و شهر پکن در شمال آن قرار دارد و رود هوانگ از حاشیۀ جنوبی آن می‌گذرد. رشته‌کوه‌های بایان هارشان<ref>Bayan Harshan</ref>، یا دنبالۀ شرقی فلات تبت، سرچشمۀ رودهای هوانگ و جانگ را از هم جدا می‌کند و از شرق به فلات مرکزی چین منتهی می‌شود. فلات مزبور که با درّۀ رودهای هوانگ و دادو<ref>Dadu </ref> قطع می‌شود، ریزابه‌های متعدد رود جانگ را تغذیه می‌کند و از جنوب به حوضۀ سیچوآن<ref>Sichuan Basin</ref> یا حوضۀ سرخ<ref>Red Basin </ref> منتهی می‌شود. رود جانگ از غرب به این حوضه وارد می‌شود و از درّۀ شرقی آن بیرون می‌رود و در شمال غربی شهر شانگهای<ref>Shanghai</ref> به دریای چین شرقی می‌ریزد. ارتفاعات آهکی وومنگ شان<ref>Wumeng Shan</ref> که کارست<ref>karst</ref>ها، چاهک<ref>sink</ref>ها، فرکند<ref>ravine</ref>ها، روانه‌های زیرزمینی<ref>underground streams</ref>، و غارهای بسیاری در آن وجود دارند، دیوارۀ جنوبی حوضۀ سیچوآن را تشکیل می‌دهد. کرانه‌های چین از بریدگی‌ها و شبه‌جزیره‌ها و جزایر ساحلی بسیار پدید آمده است و شبه‌جزیرۀ لیجو<ref>Leizhou Peninsula </ref>، جزیرۀ هاینان<ref>Hainan</ref>، و دلتای رود جو<ref>Zhu River</ref>، در جنوب و شبه‌جزیرۀ شاندونگ<ref>Shandong Peninsula</ref> و خلیج چیلی در شرق، مهم‌ترین عوارض ساحلی آن هستند. چین به پنج ایالت خودگردان، ۲۲ استان و چهار ناحیۀ شهری تقسیم می‌شود و پکن، شانگهای، تیانجین<ref>Tianjin</ref>، شنیانگ<ref>Shenyang</ref>، ووهان<ref>Wuhan</ref>، جونگ‌چینگ<ref>Chongqing</ref>، گوانگجو<ref>Guangzhou</ref>، جنگدو (چنگدو)<ref>Chengdu </ref>، شیان<ref>Xi’an</ref>، هاربین<ref>Harbin </ref>، نانجینگ<ref>Nanjing</ref>، جانگجون (چانگچون)<ref>Changchun</ref>، دالیان<ref>Dalian</ref>، هنگ‌کنگ، و بسیاری شهرهای دیگر که جمعیت آن‌ها بیشتر از ۱میلیون نفر است، ازجمله مهم‌ترین آبادی‌های آن به‌شمار می‌آیند. کشور وسیع چین عمدتاً اقلیمی معتدل دارد و فاصله از اقیانوس، ارتفاع و عرض جغرافیایی از عوامل مؤثر در آب و هوای آن به‌شمار می‌آید. بیشتر بارندگی‌های چین در تابستان روی می‌دهد و از اردیبهشت تا شهریور به درازا می‌کشد. دمای شهر پکن در دی ماه ۴.۵ـ درجۀ سانتی‌گراد و در تیرماه ۲۶ درجۀ سانتی‌گراد است و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۶۲۳ میلی‌متر می‌رسد. نواحی شمال شرقی چین و نیز بخش‌های شرقی فلات تبت و جنوب رود جانگ از جنگل درختان پهن‌برگ پوشیده شده و کرانه‌های جنوبی را درختان کرنا مستور کرده‌اند. پوشش بخش شمالی رود جانگ را درختان سخت‌چوب و برگ‌ریز تشکیل داده و دشت‌ها و صحراهای شمالی از گیاهان استپی پوشیده شده است. حیات وحش چین، متناسب با اقلیم آن متنوع است؛ و پستاندارانی چون یاک (گاو بومی تبت)؛ خرس پاندا در جنگل‌های بامبوی سیچوان، اسب وحشی در نواحی شمالی و غربی و نیز آهو، گرگ، شتر دوکوهان، پلنگ، ببر، بوفالو، گربۀ وحشی، و میمون حیات وحش آن را تشکیل می‌دهند.

'''اقتصاد'''. اقتصاد چین از ۱۹۷۰ به‌سوی بازار آزاد هدایت شد و بخش خصوصی مورد حمایت قرار گرفت و صنایع بزرگ و سنگین به‌صورت دولتی باقی ماند. اراضی قابل کشت چین از یک‌دهم مساحت کشور تجاوز نمی‌کند و برنج که غذای اصلی مردم است بیشتر در نواحی جنوبی کشت می‌شود. حدود یک‌سوم از مساحت چین را مراتع و چراگاه‌های وسیع تشکیل داده و انواع دام و ماکیان، فرآورده‌های دامی این کشورند. ماهی، که از غذاهای اصلی مردم چین است، بیشتر از دریاهای مجاور صید می‌شود و میزان آن به ۱۷,۲۴۰,۰۳۰ تن می‌رسد. چین از نظر منابع زیرزمینی، کشوری غنی است و آنتیموآن، زغال و نفت و گاز آن اهمیت بسیار دارند. ذخایر نفت چین ۲۴میلیارد بشکه است و ذخیرۀ گاز طبیعی آن به ۱,۳۷۰میلیارد متر مکعب بالغ می‌شود. بیشتر نیروگاه‌های چین با زغال کار می‌کنند و نیروگاه‌های برقابی<ref>hydro electric</ref> آن در جنوب غربی کشور قرار دارند و بر شمار نیروگاه‌های هسته‌ای آن نیز همواره افزوده می‌شود. چین از نظر صنایع سبک موقعیت ممتازی دارد و کود و مواد شیمیایی، منسوجات، پوشاک، ماشین‌آلات، سیمان، آهن و فولاد، کاغذ، دوچرخه و موتورسیکلت، رادیو و تلویزیون و ابزارهای الکتریکی و الکترونیکی، لوازم خانگی، خودرو، لوکوموتیو و هواپیماهای سبک از فرآورده‌های صنعتی این کشورند.

'''حکومت و سیاست'''. نوع حکومت چین، جمهوری توده‌ای تک‌حزبی با یک نهاد قانون‌گذاری است. کنگرۀ ملی خلق چین دارای ۲,۹۷۸ نماینده است که اعضای آن با نظارت مستقیم حزب کمونیست چین و برای یک دورۀ پنج‌ساله انتخاب می‌شوند. اعضای کنگرۀ مزبور رئیس‌جمهور و معاون او را برای مدت پنج سال برمی‌گزینند.

'''مردم و تاریخ.''' جمعیت چین حدود ۱,۳۳۹,۷۲۴,۸۵۲ نفر است (۲۰۱۰) و تراکم نسبی آن به ۱۴۰ نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. روند افزایش جمعیت این کشور ۰.۸ درصد است و چینی‌ها ۹۲ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۱ درصدشان بدون مذهب‌اند و ۶۴ درصد از آنان در روستاها به‌سر می‌برند و زبان رسمی آنان چینی ماندارین<ref>Mandarin Chinese</ref> است. میانگین امید به زندگی در این کشور ۷۰ سال است و ۷۰ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. چین از کهن‌ترین کشورهای جهان است و یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های بشری را دارد. نخستین مراحل تمدن چینی در درّۀ هوانگ و در حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد شکل گرفت. خاندان سلطنتی شانگ<ref>Shang</ref> که از ۱۵۰۰ـ ۱۰۶۶پ‌م بر چین فرمانروایی داشته‌اند، نخستین الفبا و آیین نگارش چینی را تدوین کردند و رویدادهای زمان خود را به‌ثبت رساندند. خاندان جو<ref>Zhou</ref> (قرن ۱۱ تا ۸پ‌م) بر وسعت قلمرو خود افزودند و آیین تائوئیسم<ref>Taoism</ref> و کنفوسیوس<ref>Confucianism</ref> را در کشور رواج دادند. دیوار بزرگ<ref>great wall</ref> چین را خاندان چین<ref>Ch’in </ref> در حدود ۲۱۵پ‌م ساختند و خاندان هان<ref>Han</ref> نگرش به‌سوی غرب را در برنامه کار خود قرار دادند و با ایران و روم ارتباط برقرار کردند. مغولان در ۱۲۷۹م سراسر چین را تصرف کردند و شهر خانبالق را، که بعدها به پکن معروف شد، به پایتختی برگزیدند. مارکو پولو<ref>Marco Polo </ref> سیاح ونیزی، در زمان قوبلای قاآن<ref>Kublai Khan</ref>، از سلسلۀ یوان<ref>Yuan </ref>، به چین سفر کرد و آیین اسلام هم در این زمان در چین رواج یافت و باروت و قطب‌نما از چین به اروپا برده شد. پرتغالی‌ها در ۱۵۵۷ وارد چین شدند و ماندگاه<ref>settlement</ref> ماکائو<ref>Macau</ref> را تأسیس کردند و هلندی‌ها و انگلیسی‌ها نیز در ۱۶۰۶ به این سرزمین راه یافتند. چین در روزگاران سلطنت خاندان چینگ<ref>Ching</ref> (منچو<ref>Manchu</ref>) به اوج عظمت و اقتدار رسید و این خاندان منچوری، مغولستان، تایوان، تبت و ترکستان را ضمیمۀ خاک خود کرد. چینی‌ها که از شمار روز افزون اروپاییان و اعمال نفوذ آنان بیمناک بودند، در جنگ تریاک<ref>Opium War</ref> (۱۸۳۹ـ۱۸۴۲) مغلوب انگلیسی‌ها شدند و بندرهای کانتون<ref>Canton</ref> و شانگهای و چند بندر دیگر را به روی آنان گشودند. جنگ دوم چین و انگلستان (۱۸۵۶ تا ۱۸۶۰) بر قدرت و نفوذ اروپاییان، به‌ویژه انگلیسی‌ها، افزود و فرمانروایان چینی آلت دست بیگانگان شدند. چین در جنگ ۱۸۹۵ مغلوب ژاپن شد و تایوان و کره را از دست داد. نفوذ روزافزون اروپاییان که امریکایی‌ها نیز به آن‌ها افزوده شده بودند، خشم مردم را برانگیخت و موجب قیام مشت‌زنان<ref>Boxer Rebellion</ref> شد که به زیان چین پایان یافت و سلسلۀ چینگ در آستانۀ سقوط قرار گرفت. جمهوری‌خواهان و چینی‌های ناراضی به رهبری دکتر سون یات‌سن، خاندان چینگ را برانداختند و سون یات‌سن را به ریاست جمهوری چین برگزیدند و حزب کومین‌تانگ<ref>Kuomintang </ref> (ملیّون) را تأسیس کردند. با مرگ دکتر سون یات‌سن (۱۹۲۵)، ژنرال جیانگ کای‌شک<ref>Jiang Kaishek</ref> رهبری حزب کومین‌تانگ را برعهده گرفت و ملیّون بر چین حاکم شدند. کمونیست‌ها که از روی کارآمدن ملیّون ناراضی بودند به مخالفت با جیانگ کای‌شک برخاستند و جنگ میان کمونیست‌ها و ملیون را آغاز کردند. ژاپن با استفاده از این فرصت منچوری را تصرف کرد و در جنگ ۱۹۳۷ بیشتر نواحی اقتصادی و مهم چین را نیز اشغال کرد. با پایان‌یافتن جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵) ژاپن به ناچار چین را تخلیه کرد؛ کمونیست‌ها و ملیون دوباره رو در روی هم قرار گرفتند و آتش جنگ داخلی بار دیگر شعله‌ور شد. ملیّون چین، که از حمایت امریکایی‌ها بهره‌مند بودند، در مقابل فشار کمونیست‌ها تاب نیاوردند و در ۱۹۵۰ به جزیرۀ تایوان پناه بردند و دولت چین ملی را در آن‌جا تأسیس کردند. کمونیست‌ها نیز جمهوری خلق چین را در ۱۹۴۹ پایه‌گذاری کردند و مائو تسه‌تونگ<ref>Mao Zedong</ref>، رهبر کمونیست‌ها، ریاست جمهوری کشور را برعهده گرفت. چین کمونیست در جنگ کره مداخله کرد، در ۱۹۵۰ تبت را تصرف کرد، و در ۱۹۵۴ نخستین قانون اساسی این کشور بعد از روی کارآمدن کمونیست‌ها تدوین و تصویب شد. این کشور در ۱۹۶۴ اولین بمب هسته‌ای خود را آزمایش کرد و نخستین فضانورد چینی نیز در ۲۰۰۴ به فضا رفت و چین رفته‌رفته موقعیت راستین خود را به‌دست آورد و در ردیف یکی از قدرت‌های اقتصادی و نظامی جهان جا گرفت. نیز ← [[چین،_انقلاب|چین،_انقلاب]]

 

 

{| class="wikitable"
|+ سلسله‌های فرمانروایان چین
|-
! نام سلسله
! بنیان‌گذار
! مدت حكومت
! عنوان لاتین سلسله
|-
| شیا*
| یو (قهرمان فرهنگ چینی)
| 2200-1500پ‌م
| Xia (Hsia)
|-
| شانگ (یین)*
| تانگ (افسانه‌ای)
| 1500-1066پ‌م
| Shang (Yin)
|-
| جو
| ـ
| 1066ـ 256 پ‌م
| (chou) Zhou
|-
| چین
| شی هوانگ وی
| 221ـ 206 پ‌م
| Qin (ch'in)
|-
| هان (غربی)
| لیویانگ
| 206 پ‌م ـ 8 م
| Han (Western)
|-
| هان (شرقی)
| ـ
| 25ـ220 ‌م
| Han (Eastern)
|-
| سه‌پادشاهی
| ـ
| 220ـ265 م
| Three Kingdoms
|-
| تسین
| ـ
| 265ـ420 ‌م
| Xin (Tsin)
|-
| (دوره هرج و مرج)
| ـ
| 420ـ 581 ‌م
| -
|-
| سوئی
| یانگ چین
| 581ـ618 پ‌م
| Sui
|-
| تانگ
| لی یوآن
| 618ـ907 ‌م
| Tang
|-
| سلسله‌های پنجگانه
| -
| 906ـ960 ‌م
| Five dynasties
|-
| سونگ
| جائو ـ گوانگ ـ یین
| 960ـ1279 ‌م
| Sung
|-
| یوان
| قوبلای قاآن
| 1279ـ 1368 ‌م
| Yuan
|-
| مینگ
| چو یوان چانگ
| 1368ـ1644 ‌م
| Ming
|-
| چینگ (منچو)
| -
| 1644ـ1912 ‌م
| Qing (Manhu)
|-
| جمهوری چین
| -
| 1912ـ
| Republic of China
|-
| جمهوری خلق چین
| -
| 1949ـ
| People's Republic of China
|-
| *در تاریخ این سلسله‌ها اختلاف است
|  
|  
|  
|}

<br/> 

 

----

[[Category:تاریخ جهان]] [[Category:چین]] [[Category:جغرافیای آسیا]] [[Category:جغرافیای انسانی چین]] [[Category:جغرافیای طبیعی چین]] [[Category:قاره ها و کشورها]] [[Category:کشورها]]

چین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahraabi در ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۱

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳