Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5
| نام فارسی =کُلُمْبیا

|نام لاتین = Colombia

|موقعیت =شمال غربی امریکای جنوبی

| جمعیت = ۴۶,۱۴۹,۰۰۰ نفر
|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= ۴۰.۵

|رشد سالانه (درصد) = ۱.۶
|مساحت = ۱,۱۴۱,۷۵۰
|پایتخت = سانتا فه بوگوتا
| شهرهای اصلی = بوگوتا، مدلین، بارانکیا، کالی، کارتاخِنا، تونخا، مونتِریا، پاستو، کوکوتا، بوکارامانگا و ایباگه

| نظام سیاسی = جمهوری چندحزبی با دو مجلس قانون‌گذاری

| شهرستان =
| بخش =
|زبان =اسپانیایی

| گروه‌های قومی =
| دین = مسیحیت
| درآمد سرانه (دلار) =
| واحد پول =
}}

کُلُمْبیا (Colombia)<br/> [[File:35262800-1.jpg|thumb|برج ساعت، کارتاخنا، کلمبيا]][[File:35262800-2.jpg|thumb|برج ساعت، کارتاخنا، کلمبيا]][[File:35262800-3.jpg|thumb|برج ساعت، کارتاخنا، کلمبيا]]'''موقعیت'''. جمهوری کلمبیا در شمال غربی امریکای جنوبی و در ساحل جنوبی دریای کارائیب<ref>Caribbean Sea </ref> جای دارد. از غرب به اقیانوس آرام و کشور پاناما، از شمال به دریای کارائیب، از شرق به کشورهای ونزوئلا و برزیل، و از جنوب به پرو و اکوادور محدود شده است. مساحت کلمبیا ۱,۱۴۱,۷۵۰ کیلومتر مربع و شهر سانتا فه بوگوتا<ref>Santa Fe Bogota</ref> پایتخت آن است.

'''سیمای طبیعی'''. کشور کلمبیا را می‌توان به دو بخش کوهستان‌های غربی و پست‌بومان<ref> Lowlands </ref> گیاه‌پوش شرقی تقسیم کرد: الف. کوهستان‌های غربی (آندهای کلمبیا<ref>Colombian Andes </ref>) از سه رشته‌کوه موازیِ تقریباً شمالی جنوبی تشکیل شده است. غربی‌ترین رشته، که به موازات کرانه‌های اقیانوس آرام قرار دارد، به کوردیرا اکسیدنتال<ref>Cordillera Occidental</ref> معروف است. رشتۀ مرکزی را، که مهم‌ترین رشته‌هاست، کوردیرا سانترال (کوردیرای مرکزی)<ref> Cordillera Central </ref> می‌نامند و رشتۀ شرقی به کوردیرا اورینتال<ref>Cordillera Oriental</ref> موسوم است. علاوه‌بر سه رشتۀ مزبور، رشتۀ دیگری با نام سیرا نوادا دِ سانتا مارتا<ref> Sierra Nevada De Santa Marta </ref> در شمال کشور و به موازات ساحل دریای کارائیب وجود دارد که بلندترین نقطۀ کشور، پیکو کریستوبال کولون<ref>Pico Cristobal Colon</ref>، با ارتفاع ۵,۷۹۵ متر در آن قرار دارد. چند آتشفشان در آندهای کلمبیا دیده می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها آتشفشان‌ نوادو دِل روئیس<ref> Nevado Del Ruiz</ref> در کوردیرا سانترال (کوردیرای مرکزی) است. فوران آتشفشان مزبور در ۱۹۸۵ به جاری‌شدن گل‌های بسیار داغ و سوزان منجر شد و حدود ۲,۳۰۰ نفر کشته و ناپدید شدند. آتشفشان‌های اوئیلا<ref> Huila </ref>، با ارتفاع ۵,۷۵۰ متر، و تولیما<ref>Tulima</ref>، با ارتفاع ۵,۲۱۵ متر، هر دو در کوردیرا سنترال قرار دارند. این آتشفشان‌ها و نیز آتشفشان‌های دیگری واقع در کوردیرا اوکسیدنتال، که بلندای بعضی از آن‌ها به ۳,۷۰۰ متر می‌رسد، بر فعال‌بودن پوستۀ زمین در کشور کلمبیا و وقوع زمین‌لرزه‌های شدید و ویرانگر گواهی می‌دهد. رشته‌کوه‌های کوردیرا اورینتال، که ارتفاع آن به حدود ۵,۵۰۰ متر ـ در کوه کوکویی<ref> Cocuy </ref> ۵,۴۹۳ متر ـ بالغ می‌شود، برخلاف دو رشتۀ دیگر، آبادترین و پرجمعیت‌ترین ناحیۀ این کشور به‌شمار می‌آید و سه شهر بزرگ کلمبیا، بوگوتا، چیکین‌کیرا<ref>Chiquinquira</ref> و سوگاموسو<ref> Sogamoso </ref>؛ در این منطقه قرار دارند. ب. پست‌بومان گیاه‌پوش شرقی که حدود سه‌پنجم از مساحت کشور را شامل می‌شود، از کوهپایه‌های کوردیرا اورینتال آغاز می‌شود و روبه شرق تا مرز کشورهای ونزوئلا و برزیل ادامه می‌یابد. سرزمین مزبور پست و بسیار گرم و شرجی است و جمعیت اندکی دارد که از علفزار یانوس<ref>Llanos </ref> در شمال و جنگل‌های سِلوا<ref>Selva </ref> در جنوب تشکیل شده است. زهاب‌ها<ref>drains </ref>ی یانوس به رودخانۀ اورینوکو<ref>Orinoco </ref> می‌ریزند و زهاب‌های سلوا حوضۀ رود آمازون را تشکیل می‌دهند. کلمبیا سرزمین رودخانه‌های متعدد است. رود ماگدالنا<ref>Magdalena </ref>، با درازای ۱,۵۴۰ کیلومتر، مهم‌ترین رود کلمبیاست که از درّۀ ژرف میان رشته‌کوه‌های کوردیرا سانترال (کوردیرای مرکزی) و کوردیرا اورینتال روبه شمال روان است و به دریای کارائیب می‌ریزد. رودخانۀ کائوکا<ref>Kauca </ref>، با ۱,۳۵۰ کیلومتر درازا، دومین رود مهم کلمبیاست که دو رشته‌کوه کوردیرا سانترال (کوردیرای مرکزی) و کوردیرا اکسیدنتال را ازهم جدا می‌کند و در ۳۲۰کیلومتری دریای کارائیب به رودخانۀ ماگدالنا می‌پیوندد. رودخانه‌های پوتومایو<ref>Putumayo </ref>، در مرز پرو، کاکتا<ref>Caqueta</ref>، آپاپوریس<ref> Apaporis </ref> و گواویاره<ref>Guaviare </ref> در ناحیۀ سلوا (حوضۀ آمازون) جریان دارند. رودهای تومو<ref>Tomo </ref>، آرائوکا<ref>Arauca </ref> و مِتا<ref>Meta </ref> نیز حوضۀ یانوس را مشروب می‌کنند و به رودخانۀ اورینوکو می‌ریزند. کشور کلمبیا به ۳۳ دپارتمان (استان) تقسیم می‌شود و شهرهای مهم آن عبارت‌اند از بوگوتا، مدلین<ref>Medellin </ref>، بارانکیا<ref>Barranquilla </ref>، کالی<ref>Cali </ref>، کارتاخِنا<ref>Cartagena </ref>، تونخا<ref>Tunja </ref>، مونتِریا<ref>Monteria </ref>، پاستو<ref>Pasto </ref>، کوکوتا<ref>Cucuta </ref>، بوکارامانگا<ref>Bucaramanga </ref> و ایباگه<ref>Ibagué </ref>. اقلیم کلمبیا برحسب ارتفاع و موقعیت متفاوت و ترکیبی از اقلیم‌های استوایی<ref>Equatorial </ref> و مدارگانی<ref>Tropical </ref> است. نواحی پست ساحلی و بستر دره‌های ژرف بسیار گرم و شرجی است. ارتفاعات بین ۵۰۰ تا ۲,۳۰۰ متر نیمه‌استوایی، مناطق با ارتفاع ۲,۳۰۰ تا ۳هزار متر معتدل، و ارتفاعات بالاتر سرد است و دمای آن بین سیزده تا هجده درجۀ سانتی‌گراد متغیر است. به‌طور متوسط ماه‌های اسفند تا اردیبهشت و نیز مهر و آبان پرباران‌ترین فصل کلمبیاست. میانگین دمای شهر بوگوتا در دی‌ماه بیست درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه نوزده درجۀ سانتی‌گراد و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۱,۰۵۲ میلی‌متر است. حدود نیمی از این کشور را جنگل فرا گرفته است و نواحی ساحلی و پست‌بومان گیاه‌پوش شرقی جنگل‌های انبوه دارند. تقریباً ۴۰ درصد از وسعت کلمبیا پوشیده از علفزارهای ساوانایی<ref>savannah </ref> است؛ درختان کرنا و چندل، نارگیل، و نخل گیاهان ساحلی آن، و ماهون، بلوط، مقدس، گردو، سدر، کاج، بلسان (گل حنا) پوشش جنگلی آن را تشکیل می‌دهند. کلمبیا در میان کشورهای جهان بعد از برزیل دارای متنوع‌ترین محیط زیست است و شمار و تنوع پرندگان و پستانداران و حشرات آن در جهان بی‌نظیر است. شیر طلایی، بوزینه، پلنگ، گراز، و آهو حیات وحش این کشور را تشکیل می‌دهند.

'''اقتصاد'''. بخش خصوصی در اقتصاد کلمبیا فعال است و کشاورزی آن به‌سوی صنعتی‌شدن و مکانیزه‌شدن پیش می‌رود. اما فقط ۱.۷ درصد از اراضی قابل کشت این کشور به زراعت اختصاص یافته و گوناگونی محیط موجب تنوع فرآورده‌های کشاورزی شده است. موز، کاساوا، ذرت، سیب‌زمینی و قهوه از مهم‌ترین فرآورده‌های کشاورزی کلمبیاست. و کوکا و حشیش، که به‌صورت قاچاق کشت و توزیع می‌شوند، یکی از اقلام درآمدزای قاچاقچیان به‌شمار می‌آید. صنعت چوب این کشور بسیار پررونق است و حجم چوب‌های تولیدشده از جنگل‌های آن به ۱۸میلیون متر مکعب بالغ می‌شود. صید ماهی از آب‌های داخلی آن، به‌سبب آلودگی روزافزون رودخانه‌ها، روبه کاهش است و در آب‌های ساحلی نیز به مرحلۀ سوددهی نرسیده است. منابع معدنی این کشور تحت کنترل دولت قرار دارد و نفت و گاز طبیعی، زغال و کانی‌های فلزی از مهم‌ترین آن‌ها محسوب می‌شوند. حدود ۶۵ درصد از نیروی الکتریسیتۀ کلمبیا به شیوۀ برقابی<ref>hydro electric </ref> تولید می‌شود و ۳۵ درصد دیگر آن را نیروگاه‌های حرارتی تأمین می‌کنند. میزان تولید کل الکتریسیته این کشور به حدود ۵۰میلیارد کیلووات ساعت بالغ می‌شود و سرانۀ مصرفی آن حدود ۹۰۰ کیلووات ساعت است. صنایع کلمبیا تحت حمایت دولت قرار دارند و فولاد، سیمان، خودرو، ماشین‌آلات، شکر و نوشابه از فرآورده‌های صنعتی این کشورند. گردشگری نیز یکی از منابع درآمد کلمبیاست و عایدات آن حدود یک میلیارد دلار است.'''حکومت و سیاست'''. نوع حکومت کلمبیا جمهوری چندحزبی با دو مجلس قانون‌گذاری است. ۱۶۵ عضو مجلس نمایندگان و ۱۰۲ عضو مجلس سنا را مردم برای مدت چهار سال برمی‌گزینند. رئیس‌جمهور کشور را نیز، که دارای مسئولیت اجرایی است، مردم برای یک دورۀ چهارساله انتخاب می‌کنند.'''مردم و تاریخ'''. جمعیت کلمبیا حدود ۴۶,۱۴۹,۰۰۰ نفر است (۲۰۱۱) و تراکم نسبی آن به ۴۰.۵ نفر در هر کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۶ درصد است و مِستیسو<ref>Mestizo </ref>ها ۵۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۹۵ درصد از مردم کشور مذکور مسیحی کاتولیک‌اند و ۷۲ درصد از آنان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی کلمبیا اسپانیایی است. چیب‌چا<ref>Chibcha </ref>ها قدیمی‌ترین اقوام کلمبیا بودند که در آغاز قرن ۱۶م مغلوب اسپانیایی‌ها شدند و سرزمینشان را ازدست دادند. اسپانیایی‌ها در ۱۷۱۸ شهر بوگوتا را بنا نهادند و آن‌جا را به پایتختی نایب‌السلطنۀ نیوگرانادا (غرناطۀ جدید)<ref>New Granada </ref> برگزیدند. کلمبیا پس از شکست نیروهای استعمارگر اسپانیا در ۱۸۱۹ به استقلال رسید و تا ۱۸۳۰ بخشی از جمهوری گران کلمبیا<ref>Gran colombia </ref> (کلمبیای بزرگ) که به‌وسیلۀ سیمون بولیوار<ref>Simon bolivar

</ref> تأسیس شده بود، محسوب می‌شد. کلمبیا از ۱۸۳۰ تا آغاز قرن ۲۰ گرفتار جنگ‌های داخلی بود که به مرگ صدها تن و خسارت و ویرانی بسیار منجر شد. خالی‌شدن چاه‌های نفت کلمبیا، که امریکایی‌ها از آن‌ها بهره‌برداری می‌کردند، بر مشکلات و دشواری‌های اقتصادی و اجتماعی کلمبیای پس از استقلال افزود. اغتشاش‌ها و ناآرامی‌های داخلی و نابسامانی‌هایی که از تاریخ استقلال کشور تاکنون کمابیش باقی است، هنوز برطرف نشده و دولت‌ها را با عملیات انقلابی و چریکی و فعالیت‌های غیرقانونی قاچاقچیان مواد مخدر و ترور شخصیت‌ها روبه‌رو کرده است.

 

----

[[Category:تاریخ جهان]] [[Category:سایر کشورها و حکومت های آمریکایی]] [[Category:جغرافیای آمریکا]] [[Category:جغرافیای انسانی سایر کشورهای امریکایی]] [[Category:جغرافیای طبیعی سایر کشورهای امریکایی]] [[Category:قاره ها و کشورها]] [[Category:کشورها]]

کلمبیا - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳