مسجد سنگی ترک
مسجد سنگی ترک
مسجد در استان آذربایجان شرقی، از توابع شهرستان میانه، روستای ترک، در فاصله حدود ۲۹ کیلومتری شمالشرق شهر میانه واقع شده. کتیبهها و کندهکاریهای مسجد سنگی ترک به خط نستعلیق مزین شده و ستونهای این مسجد از سنگهای سرخرنگ ساخته شدهاست.
مسجد سنگی از ۱۰ بخش تشکیل شده که ساختمان آن از سنگ و شبستانهای آن از آجر بنا شدهاست. آرامگاه بانی این مسجد نیز در بخش جنوبغربی آن قرار گرفتهاست بر در و دیوار مسجد تاریخ ۱۰۱۶ه.ق مقارن با حکومت شاه عباس صفوی دیده می شود. همچنین طبق کتیبه موجود در محل، این مسجد به سال ۱۲۸۲ه.ق پس از تخریب بر اثر زلزله، در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار و توسط حاج عباس ترکی باز سازی شده است. مسجد سنگی دارای صحنی با دو در ورودی، شبستان و منارهای است که گل دسته و قسمت فوقانی آن منهدم شده است. کتیبهای در پیشانی دیوار در داخل هفت ترنج نوشته شده و یک کتیبه سنگی در کنار در ورودی به چشم می خورد. شبستان مسجد مستطیل شکل با ابعاد ۹۰/۱۷× 5/21متر است. یک گنبد بزرگ بر فراز جلوخان محراب و ۱۲ گنبد کوچکتر روی ستونهای سنگی حجاری شده و جرزهای شبستان استقرار یافتهاند. شبستان مسجد دارای یک محراب اصلی با مقرنس کاری ساده و دو محراب کوچکتر سنگی نقشدار است که در طرفین محراب اصلی قرار دارند. مسجد سنگی ترک به دفعات مورد مرمت قرار گرفته و آخرین بار در سال ۱۳۶۳ش توسط میراث فرهنگى استان نوسازى و مرمت شد .در کتیبهاى بر سنگهاى وسط دو پنجرۀ مسجد، تاریخ تعمیر آن و عبارتى در معرفى معمار و استاد بنا (عبدالوهاب) و بانى مسجد (حاجى مراد ترکى) نقر گردیده است. محراب مسجد از اهمیت خاصى برخوردار است و بسیار استادانه ساخته شده است، این محراب از سنگى یک پارچه تراشیده شده و کندهکارىهاى دیدنى دارد. این اثر در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۴۸ش با شمارهٔ ثبت ۸۶۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. و به سبب قدمت، شیوه ساخت، کتیبهها و ویژگیهای منحصربهفرد معماری، از مهمترین جاذبههای تاریخی شهرستان میانه به حساب میآید.