امامزاده اسماعیل (اصفهان): تفاوت میان نسخهها
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) (صفحهای تازه حاوی «امامزاده اسماعیل (اصفهان) مجموعه مذهبی و تاریخی مسجد شعیا و بقعه امامزاده اسماعیل واقع در بافت کهن محله خوشینان، در مجاورت خیابان هاتف و میدان امام علی، از ارزشمندترین کانونهای پیوستگی معماری در تاریخ اصفهان به شمار میآید. این اثر که در ۱...» ایجاد کرد) |
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
امامزاده اسماعیل (اصفهان) | امامزاده اسماعیل (اصفهان) | ||
مجموعه مذهبی و تاریخی مسجد شعیا و بقعه امامزاده اسماعیل واقع در بافت کهن محله خوشینان، در مجاورت خیابان هاتف و میدان امام علی، از ارزشمندترین کانونهای پیوستگی معماری در تاریخ اصفهان به شمار میآید. این اثر که در ۱۵ دیماه ۱۳۱۰ش با شماره ۱۱۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده، لایههای ساختاری متعددی از سدههای نخستین اسلامی تا ادوار | مجموعه مذهبی و تاریخی مسجد شعیا و بقعه امامزاده اسماعیل واقع در بافت کهن محله خوشینان، در مجاورت خیابان هاتف و میدان امام علی، از ارزشمندترین کانونهای پیوستگی [[معماری]] در تاریخ [[اصفهان، شهر|اصفهان]] به شمار میآید. این اثر که در ۱۵ دیماه ۱۳۱۰ش با شماره ۱۱۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده، لایههای ساختاری متعددی از سدههای نخستین اسلامی تا ادوار [[سلجوقیان|سلجوقی]]، [[آل مظفر|آلمظفر]]، [[صفویه|صفوی]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجار]] را در یک ترکیب منسجم گرد آورده است. بر پایه منابع جغرافیای تاریخی نظیر ''محاسن اصفهان'' [[مافروخی اصفهانی (قرن ۵ق)|مافروخی]]، هسته اولیه این مکان نخستین کانون عبادی مسلمانان در اصفهان موسوم به «جامع خوشینان» بوده که بعدها به نام مسجد شعیا، منسوب به آرامگاه شعیای نبی، شهرت یافت و در متون تاریخی و کتیبههای بنا از تجدید ساخت آن در عصر سلجوقی و دوران [[آلب ارسلان]] یاد شده است. | ||
بخش شرقی این مجموعه به بارگاه امامزاده اسماعیل تعلق دارد که بر پایه کتیبههای تاریخی و شواهد نسبشناسی، با چند واسطه از نوادگان زید بن حسن مجتبی (ع) دانسته میشود. کهنترین نشانه کالبدی برجامانده در این فضا، ساقه ستبر و آجری یک مناره سلجوقی متعلق به سده 6ق است که بخش زیرین آن در میان دیوارهای شبستان مسجد محصور شده و فراز آن با کلاهک و | بخش شرقی این مجموعه به بارگاه امامزاده اسماعیل تعلق دارد که بر پایه کتیبههای تاریخی و شواهد نسبشناسی، با چند واسطه از نوادگان زید بن حسن مجتبی (ع) دانسته میشود. کهنترین نشانه کالبدی برجامانده در این فضا، ساقه ستبر و آجری یک مناره سلجوقی متعلق به سده 6ق است که بخش زیرین آن در میان دیوارهای [[شبستان]] مسجد محصور شده و فراز آن با کلاهک و [[گلدسته|گلدسته]]<nowiki/>ای باریکتر در ادوار بعدی تکمیل گردیده است. از دیگر یادگارهای کهن پیش از عصر صفوی، یک لنگه درِ [[منبت کاری|منبتکاری]] چوبی بسیار نفیس در حدفاصل [[دالان]] ورودی و مقبره است که به دوران سلاطین آلمظفر در سده 8ق تعلق دارد و نمونهای نایاب از هنر چوبآرایی آن روزگار شمرده میشود. | ||
دوره شکوفایی معماری و تزئینات مجموعه با تحولات عصر صفوی در عهد شاه عباس | دوره شکوفایی معماری و تزئینات مجموعه با تحولات عصر صفوی در عهد [[شاه عباس کبیر|شاه عباس اول]]، [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] و [[سلطان حسین صفوی|شاه سلطان حسین]] رقم خورد. این تحولات کتیبههای خوشنویسی ارزندهای از استادان نامدار خطه اصفهان، بهویژه خاندان امامی، را در بنا به یادگار گذاشت؛ ازجمله کتیبه ثلث کاشی [[معرق کاری|معرق]] بر ایوان بقعه اثر محمدرضا امامی مورخ ۱۰۴۳ق، کتیبههای سالهای ۱۱۰۰ و ۱۱۱۲ق در شبستان و سردر مسجد، و سنگنوشتهها و گچبریهای چشمنواز عهد شاه سلطان حسین به قلم علینقی امامی و محمدصالح اصفهانی مورخ ۱۱۱۱ تا ۱۱۱۴ق. در دالان مجموعه نیز سنگی منقوش به تاریخ ۱۱۱۵ق جای گرفته که فرمان معافیت ساکنان محل از پرداخت عوارض و نخلبندی در ایام عاشورا را بازتاب میدهد. | ||
صحن مرکزی مجموعه میزبان دو سنگاب سنگی نفیس از عهد صفوی است که با نقوش گیاهی برجسته و صلوات بر چهارده معصوم آراسته شدهاند؛ سنگاب شرقی بر پایه کتیبه ثلث پیرامون لبه آن، در سال ۱۰۴۹ق (دوران شاه صفی) به دست بانویی به نام حاجیه شاهمر جزی برخواری وقف شده و سنگاب غربی نیز دارای فرورفتگیهای مدور ویژهای برای استقرار پیالههای آبخوری است. علاوه بر جاذبههای معماری و هنری، این مجموعه به واسطه در بر داشتن آرامگاه شخصیتهای تاریخی و مذهبی مانند زینتنساء بیگم (دختر شاه اسماعیل سوم) و میرزا محمدهادی میرلوحی از علمای عهد صفوی، یکی از اسناد زنده و شاخص جغرافیای مذهبی و تاریخ شهری اصفهان شناخته میشود. | صحن مرکزی مجموعه میزبان دو سنگاب سنگی نفیس از عهد صفوی است که با نقوش گیاهی برجسته و صلوات بر [[چهارده معصوم]] آراسته شدهاند؛ سنگاب شرقی بر پایه کتیبه ثلث پیرامون لبه آن، در سال ۱۰۴۹ق (دوران شاه صفی) به دست بانویی به نام حاجیه شاهمر جزی برخواری وقف شده و سنگاب غربی نیز دارای فرورفتگیهای مدور ویژهای برای استقرار پیالههای آبخوری است. علاوه بر جاذبههای معماری و هنری، این مجموعه به واسطه در بر داشتن آرامگاه شخصیتهای تاریخی و مذهبی مانند زینتنساء بیگم (دختر [[اسماعیل صفوی سوم|شاه اسماعیل سوم]]) و میرزا محمدهادی میرلوحی از علمای عهد صفوی، یکی از اسناد زنده و شاخص جغرافیای مذهبی و تاریخ شهری اصفهان شناخته میشود. | ||
[[رده:معماری]] | |||
[[رده:ابنیه سنتی ایران]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳
امامزاده اسماعیل (اصفهان)
مجموعه مذهبی و تاریخی مسجد شعیا و بقعه امامزاده اسماعیل واقع در بافت کهن محله خوشینان، در مجاورت خیابان هاتف و میدان امام علی، از ارزشمندترین کانونهای پیوستگی معماری در تاریخ اصفهان به شمار میآید. این اثر که در ۱۵ دیماه ۱۳۱۰ش با شماره ۱۱۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده، لایههای ساختاری متعددی از سدههای نخستین اسلامی تا ادوار سلجوقی، آلمظفر، صفوی و قاجار را در یک ترکیب منسجم گرد آورده است. بر پایه منابع جغرافیای تاریخی نظیر محاسن اصفهان مافروخی، هسته اولیه این مکان نخستین کانون عبادی مسلمانان در اصفهان موسوم به «جامع خوشینان» بوده که بعدها به نام مسجد شعیا، منسوب به آرامگاه شعیای نبی، شهرت یافت و در متون تاریخی و کتیبههای بنا از تجدید ساخت آن در عصر سلجوقی و دوران آلب ارسلان یاد شده است.
بخش شرقی این مجموعه به بارگاه امامزاده اسماعیل تعلق دارد که بر پایه کتیبههای تاریخی و شواهد نسبشناسی، با چند واسطه از نوادگان زید بن حسن مجتبی (ع) دانسته میشود. کهنترین نشانه کالبدی برجامانده در این فضا، ساقه ستبر و آجری یک مناره سلجوقی متعلق به سده 6ق است که بخش زیرین آن در میان دیوارهای شبستان مسجد محصور شده و فراز آن با کلاهک و گلدستهای باریکتر در ادوار بعدی تکمیل گردیده است. از دیگر یادگارهای کهن پیش از عصر صفوی، یک لنگه درِ منبتکاری چوبی بسیار نفیس در حدفاصل دالان ورودی و مقبره است که به دوران سلاطین آلمظفر در سده 8ق تعلق دارد و نمونهای نایاب از هنر چوبآرایی آن روزگار شمرده میشود.
دوره شکوفایی معماری و تزئینات مجموعه با تحولات عصر صفوی در عهد شاه عباس اول، شاه صفی و شاه سلطان حسین رقم خورد. این تحولات کتیبههای خوشنویسی ارزندهای از استادان نامدار خطه اصفهان، بهویژه خاندان امامی، را در بنا به یادگار گذاشت؛ ازجمله کتیبه ثلث کاشی معرق بر ایوان بقعه اثر محمدرضا امامی مورخ ۱۰۴۳ق، کتیبههای سالهای ۱۱۰۰ و ۱۱۱۲ق در شبستان و سردر مسجد، و سنگنوشتهها و گچبریهای چشمنواز عهد شاه سلطان حسین به قلم علینقی امامی و محمدصالح اصفهانی مورخ ۱۱۱۱ تا ۱۱۱۴ق. در دالان مجموعه نیز سنگی منقوش به تاریخ ۱۱۱۵ق جای گرفته که فرمان معافیت ساکنان محل از پرداخت عوارض و نخلبندی در ایام عاشورا را بازتاب میدهد.
صحن مرکزی مجموعه میزبان دو سنگاب سنگی نفیس از عهد صفوی است که با نقوش گیاهی برجسته و صلوات بر چهارده معصوم آراسته شدهاند؛ سنگاب شرقی بر پایه کتیبه ثلث پیرامون لبه آن، در سال ۱۰۴۹ق (دوران شاه صفی) به دست بانویی به نام حاجیه شاهمر جزی برخواری وقف شده و سنگاب غربی نیز دارای فرورفتگیهای مدور ویژهای برای استقرار پیالههای آبخوری است. علاوه بر جاذبههای معماری و هنری، این مجموعه به واسطه در بر داشتن آرامگاه شخصیتهای تاریخی و مذهبی مانند زینتنساء بیگم (دختر شاه اسماعیل سوم) و میرزا محمدهادی میرلوحی از علمای عهد صفوی، یکی از اسناد زنده و شاخص جغرافیای مذهبی و تاریخ شهری اصفهان شناخته میشود.