آبل، نیلس هنریک (۱۸۰۲ـ۱۸۲۹) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۳

2024-09-29T19:13:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۳
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\|پست تخصصی =		\|پست تخصصی =
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}ریاضی‌دان نروژی. ثابت کرد که حل جبریِ معادلۀ درجۀ پنجم<ref>quintic equation</ref>~~ ~~کلی ax<sup>۵</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>bx<sup>۴</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>cx<sup>۳</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>dx<sup>۲</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>ex~~ ~~<font face="DG" size="۱">+ </font>~~ ~~f= ۰~~ ~~ممکن نیست. پژوهش‌های دیگر او در زمینۀ ''توابع بیضوی''<ref>''elliptic functions''</ref>، معادلات انتگرالی<ref>integral equations</ref>، سری‌های نامتناهی<ref>infinite series</ref>، و [[قضیه_دوجمله_ای\|قضیۀ دوجمله‌ای]]<ref>binomial theorem</ref>~~ ~~بود. آبل در فینوی<ref>Finnöy</ref>، جزیرۀ کوچکی در نزدیکی بندر [[استاوانگر\|استاوانگر]]<ref>Stavanger</ref>، در جنوب‌ غربی [[نروژ\|نروژ]]، زاده شد و در [[اسلو\|اسلو]]<ref>Oslo</ref>~~ ~~درس خواند. در ۱۸۲۳، برای نخستین‌بار در تاریخ [[ریاضیات\|ریاضیات]] راه‌حلی برای معادلۀ انتگرالی پیشنهاد و طی مقاله‌ای ثابت کرد که عبارتی رادیکالی<ref>radical expression</ref>~~ ~~برای نشان‌دادن جواب معادلات درجۀ پنجم یا بالاتر وجود ندارد. در ۱۸۲۵، به [[برلین\|برلین]] رفت و در آن‌جا با لئوپولد کرله<ref>Leopold Crelle</ref>~~ ~~(~~۱۷۸۰ـ۱۸۵۵~~) ملاقات کرد که عضو انجمن مشاوران سلطنتی، و مهندسی بود که به مسائل ریاضی علاقه داشت. آنان با همکاری هم نخستین شمارۀ ''مجلۀ کرله''<ref>''Crelle’s Journal''</ref>~~ ~~را منتشر کردند. این مجله بعدها به نشریه‌ای پیشرو در ریاضیات آلمان در قرن ۱۹ بدل شد. آبل یک سال بعد به [[~~پاریس~~\|پاریس]]~~ ~~رفت و در آن‌جا ''گزارشی دربارۀ ویژگی کلی دستۀ وسیعی از توابع متعالی'' را منتشر کرد. در این مقاله، مجموع [[حساب_دیفرانسیل_و_انتگرال\|ا]][[انتگرال\|نتگرال‌]] های یک [[تابع\|تابع]] جبری مفروض را مطرح‌ و قضیه‌ای عرضه کرد مبنی‌بر این‌که این مجموع‌ها را می‌توان به‌صورت تعداد ثابتی از این‌گونه انتگرال‌ها بیان کرد، به‌نحوی که ''متغیرهای [[انتگرال_گیری\|انتگرال‌گیری]]''<ref>''integration arguments''</ref>~~ ~~توابعی جبری از متغیرهای اولیه باشند. آبل با معرفی ''توابع بیضوی'' نظریۀ انتگرال‌های بیضوی<ref>theory of elliptic integrals</ref>~~ ~~را متحول ساخت. [[تعمیم_(ریاضیات)\|تعمیم]]<ref>generalization</ref>~~ ~~توابع مثلثاتی<ref>trigonometric functions</ref>~~ ~~سرانجام به نظریۀ ضرب مختلط<ref>theory of complex multiplication</ref>~~ ~~انجامید که پیامدهای مهمی در نظریۀ جبری اعداد<ref>algebraic number theory</ref>~~ ~~داشت. او همچنین برای نخستین‌بار اثبات دقیق قضیۀ دوجمله‌ای را عرضه‌کرد. برخی از مفاهیم مفید در ریاضیات نوین، ازجمله گروه آبلی<ref>Abelian group</ref>~~ ~~و تابع آبلی<ref>Abelian function</ref>، به افتخار او نامیده شده‌اند.		}}ریاضی‌دان نروژی. ثابت کرد که حل جبریِ معادلۀ درجۀ پنجم<ref>quintic equation</ref> کلی ax<sup>۵</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>bx<sup>۴</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>cx<sup>۳</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>dx<sup>۲</sup><font face="DG" size="۱">+ </font>ex <font face="DG" size="۱">+ </font>f= ۰ ممکن نیست. پژوهش‌های دیگر او در زمینۀ ''توابع بیضوی''<ref>''elliptic functions''</ref>، معادلات انتگرالی<ref>integral equations</ref>، سری‌های نامتناهی<ref>infinite series</ref>، و [[قضیه_دوجمله_ای\|قضیۀ دوجمله‌ای]]<ref>binomial theorem</ref> بود. آبل در فینوی<ref>Finnöy</ref>، جزیرۀ کوچکی در نزدیکی بندر [[استاوانگر\|استاوانگر]]<ref>Stavanger</ref>، در جنوب‌ غربی [[نروژ\|نروژ]]، زاده شد و در [[اسلو\|اسلو]]<ref>Oslo</ref> درس خواند. در ۱۸۲۳، برای نخستین‌بار در تاریخ [[ریاضیات\|ریاضیات]] راه‌حلی برای معادلۀ انتگرالی پیشنهاد و طی مقاله‌ای ثابت کرد که عبارتی رادیکالی<ref>radical expression</ref> برای نشان‌دادن جواب معادلات درجۀ پنجم یا بالاتر وجود ندارد. در ۱۸۲۵، به [[برلین\|برلین]] رفت و در آن‌جا با لئوپولد کرله<ref>Leopold Crelle</ref> (۱۷۸۰ـ۱۸۵۵م) ملاقات کرد که عضو انجمن مشاوران سلطنتی، و مهندسی بود که به مسائل ریاضی علاقه داشت. آنان با همکاری هم نخستین شمارۀ ''مجلۀ کرله''<ref>''Crelle’s Journal''</ref> را منتشر کردند. این مجله بعدها به نشریه‌ای پیشرو در ریاضیات آلمان در قرن ۱۹ بدل شد. آبل یک سال بعد به [[پاریس، شهر\|پاریس]] رفت و در آن‌جا ''گزارشی دربارۀ ویژگی کلی دستۀ وسیعی از توابع متعالی'' را منتشر کرد. در این مقاله، مجموع [[حساب_دیفرانسیل_و_انتگرال\|ا]][[انتگرال\|نتگرال‌]] های یک [[تابع\|تابع]] جبری مفروض را مطرح‌ و قضیه‌ای عرضه کرد مبنی‌بر این‌که این مجموع‌ها را می‌توان به‌صورت تعداد ثابتی از این‌گونه انتگرال‌ها بیان کرد، به‌نحوی که ''متغیرهای [[انتگرال_گیری\|انتگرال‌گیری]]''<ref>''integration arguments''</ref> توابعی جبری از متغیرهای اولیه باشند. آبل با معرفی ''توابع بیضوی'' نظریۀ انتگرال‌های بیضوی<ref>theory of elliptic integrals</ref> را متحول ساخت. [[تعمیم_(ریاضیات)\|تعمیم]]<ref>generalization</ref> توابع مثلثاتی<ref>trigonometric functions</ref> سرانجام به نظریۀ ضرب مختلط<ref>theory of complex multiplication</ref> انجامید که پیامدهای مهمی در نظریۀ جبری اعداد<ref>algebraic number theory</ref> داشت. او همچنین برای نخستین‌بار اثبات دقیق قضیۀ دوجمله‌ای را عرضه‌کرد. برخی از مفاهیم مفید در ریاضیات نوین، ازجمله گروه آبلی<ref>Abelian group</ref> و تابع آبلی<ref>Abelian function</ref>، به افتخار او نامیده شده‌اند.

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

آبِل، نیلْس هِنریک (۱۸۰۲ـ۱۸۲۹)(Abel, Niels Henrik)

{{جعبه زندگینامه
|عنوان =نیلس هنریک آبل
|نام =Niels Henrik Abel
|نام دیگر=
|نام اصلی=
|نام مستعار=
|لقب=
|زادروز=فینوی ۱۸۰۲م
|تاریخ مرگ=۱۸۲۹م
|دوره زندگی=
|ملیت=نروژی
|محل زندگی=
|تحصیلات و محل تحصیل=
| شغل و تخصص اصلی =ریاضی دان
|شغل و تخصص های دیگر=
|سبک =
|مکتب =
|سمت =عضو انجمن مشاوران سلطنتی و مهندسی در برلین
|جوایز و افتخارات =
|آثار =
|خویشاوندان سرشناس =
|گروه مقاله =ریاضیات
|دوره =
|فعالیت های مهم =نشر نخستین شماره مجله کرله به همراه سایر اعضای انجمن مشاوران سلطنتی، معرفی توابع بیضوی، تعمیم توابع مثلثاتی، اثبات قضیه دوجمله ای
|رشته =
|پست تخصصی =
|باشگاه =
}}ریاضی‌دان نروژی. ثابت کرد که حل جبریِ معادلۀ درجۀ پنجم<ref>quintic equation</ref> کلی ax۵+ bx۴+ cx۳+ dx۲+ ex +  f= ۰ ممکن نیست. پژوهش‌های دیگر او در زمینۀ ''توابع بیضوی''<ref>''elliptic functions''</ref>، معادلات انتگرالی<ref>integral equations</ref>، سری‌های نامتناهی<ref>infinite series</ref>، و [[قضیه_دوجمله_ای|قضیۀ دوجمله‌ای]]<ref>binomial theorem</ref> بود. آبل در فینوی<ref>Finnöy</ref>، جزیرۀ کوچکی در نزدیکی بندر [[استاوانگر|استاوانگر]]<ref>Stavanger</ref>، در جنوب‌ غربی [[نروژ|نروژ]]، زاده شد و در [[اسلو|اسلو]]<ref>Oslo</ref> درس خواند. در ۱۸۲۳، برای نخستین‌بار در تاریخ [[ریاضیات|ریاضیات]] راه‌حلی برای معادلۀ انتگرالی پیشنهاد و طی مقاله‌ای ثابت کرد که عبارتی رادیکالی<ref>radical expression</ref> برای نشان‌دادن جواب معادلات درجۀ پنجم یا بالاتر وجود ندارد. در ۱۸۲۵، به [[برلین|برلین]] رفت و در آن‌جا با لئوپولد کرله<ref>Leopold Crelle</ref> (۱۷۸۰ـ۱۸۵۵) ملاقات کرد که عضو انجمن مشاوران سلطنتی، و مهندسی بود که به مسائل ریاضی علاقه داشت. آنان با همکاری هم نخستین شمارۀ ''مجلۀ کرله''<ref>''Crelle’s Journal''</ref> را منتشر کردند. این مجله بعدها به نشریه‌ای پیشرو در ریاضیات آلمان در قرن ۱۹ بدل شد. آبل یک سال بعد به [[پاریس|پاریس]] رفت و در آن‌جا ''گزارشی دربارۀ ویژگی کلی دستۀ وسیعی از توابع متعالی'' را منتشر کرد. در این مقاله، مجموع [[حساب_دیفرانسیل_و_انتگرال|ا]][[انتگرال|نتگرال‌]] های یک [[تابع|تابع]] جبری مفروض را مطرح‌ و قضیه‌ای عرضه کرد مبنی‌بر این‌که این مجموع‌ها را می‌توان به‌صورت تعداد ثابتی از این‌گونه انتگرال‌ها بیان کرد، به‌نحوی که ''متغیرهای [[انتگرال_گیری|انتگرال‌گیری]]''<ref>''integration arguments''</ref> توابعی جبری از متغیرهای اولیه باشند. آبل با معرفی ''توابع بیضوی'' نظریۀ انتگرال‌های بیضوی<ref>theory of elliptic integrals</ref> را متحول ساخت. [[تعمیم_(ریاضیات)|تعمیم]]<ref>generalization</ref> توابع مثلثاتی<ref>trigonometric functions</ref> سرانجام به نظریۀ ضرب مختلط<ref>theory of complex multiplication</ref> انجامید که پیامدهای مهمی در نظریۀ جبری اعداد<ref>algebraic number theory</ref> داشت. او همچنین برای نخستین‌بار اثبات دقیق قضیۀ دوجمله‌ای را عرضه‌کرد. برخی از مفاهیم مفید در ریاضیات نوین، ازجمله گروه آبلی<ref>Abelian group</ref> و تابع آبلی<ref>Abelian function</ref>، به افتخار او نامیده شده‌اند.

 

----

[[Category:ریاضیات]] [[Category:(ریاضیات)اشخاص و آثار]]