https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C 2026-04-07T23:16:36Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010236674&oldid=prev 2025-05-13T03:55:06Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آستانِ قُدسِ رَضَوی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آستان قدس رضوی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصوير =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصوير =</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010236673&oldid=prev 2025-05-13T03:53:52Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi)  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi)  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت [[امام رضا]] (ع) در [[مشهد، شهر|شهر مشهد]] و مجلل‌ترین زیارتگاه [[ایران]] و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که [[هارون الرشید|هارون‌الرشید]] در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «[[سناباد]]» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد [[دیلمیان]] بقعۀ آن تزیین شد، اما [[سبکتکین غزنوی]] دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان [[محمود غزنوی (۳۶۰ـ۴۲۱ق)|محمود غزنوی]] آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ [[خوارزمشاهیان]] سه [[محراب (معماری اسلامی)|محراب]] نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ [[ایلخانان]]، نخست توسط [[غازان خان|غازان]] و سپس در زمان [[الجایتو]] (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از [[حرم]]، [[مسجد]] بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک [[مدرسه]]. با کوشش [[شاهرخ تیموری]] برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همت همسرش [[گوهرشاد]] گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به نام [[مسجد گوهرشاد]] در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، [[امیرعلی شیر نوایی|امیرعلی شیرنوایی]]، وزیر [[سلطان حسین بایقرا]]، صحن قدیم و اساس [[ایوان]] طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان [[شاه عباس کبیر|شاه عباس]] گسترش یافت. [[شاه طهماسب|شاه طهماسب صفوی]] منارۀ نزدیک [[گنبد (معماری)|گنبد]] را مرمت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عبدالمومن خان شیبانی ( ـ۱۰۰۶ق)|</del>عبدالمؤمن‌خان ازبک<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از [[اصفهان، شهر|اصفهان]] به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه عباس اول بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به [[فیض کاشانی، ملامحسن (کاشان ۱۰۰۷ـ ۱۰۹۱ق)|ملامحسن فیض]] است. ایوان طلای صحن کهنه توسط [[نادرشاه افشار]] تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و [[تذهیب]] آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ [[قاجار، ایل|قاجار]] نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی‌شاه قاجار]]، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجاریه]] است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ [[ناصرالدین شاه قاجار]] است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت [[امام رضا]] (ع) در [[مشهد، شهر|شهر مشهد]] و مجلل‌ترین زیارتگاه [[ایران]] و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که [[هارون الرشید|هارون‌الرشید]] در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «[[سناباد]]» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد [[دیلمیان]] بقعۀ آن تزیین شد، اما [[سبکتکین غزنوی]] دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان [[محمود غزنوی (۳۶۰ـ۴۲۱ق)|محمود غزنوی]] آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ [[خوارزمشاهیان]] سه [[محراب (معماری اسلامی)|محراب]] نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ [[ایلخانان]]، نخست توسط [[غازان خان|غازان]] و سپس در زمان [[الجایتو]] (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از [[حرم]]، [[مسجد]] بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک [[مدرسه]]. با کوشش [[شاهرخ تیموری]] برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همت همسرش [[گوهرشاد]] گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به نام [[مسجد گوهرشاد]] در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، [[امیرعلی شیر نوایی|امیرعلی شیرنوایی]]، وزیر [[سلطان حسین بایقرا]]، صحن قدیم و اساس [[ایوان]] طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان [[شاه عباس کبیر|شاه عباس]] گسترش یافت. [[شاه طهماسب|شاه طهماسب صفوی]] منارۀ نزدیک [[گنبد (معماری)|گنبد]] را مرمت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از [[اصفهان، شهر|اصفهان]] به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه عباس اول بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به [[فیض کاشانی، ملامحسن (کاشان ۱۰۰۷ـ ۱۰۹۱ق)|ملامحسن فیض]] است. ایوان طلای صحن کهنه توسط [[نادرشاه افشار]] تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و [[تذهیب]] آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ [[قاجار، ایل|قاجار]] نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی‌شاه قاجار]]، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجاریه]] است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ [[ناصرالدین شاه قاجار]] است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت [[محمد خوارزمشاه ( ـ۶۱۷ق)|محمد خوارزمشاه]] نصب شده است. شاه طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت [[محمد خوارزمشاه ( ـ۶۱۷ق)|محمد خوارزمشاه]] نصب شده است. شاه طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">خط ۳۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;واحدهای وابسته&#039;&#039;&#039;. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ [[آستان قدس رضوی، موزه قرآن|موزه قرآن]]؛ [[آستان قدس رضوی، کتابخانه|کتابخانۀ]] معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهایی]]؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، حجاری، فلزکاری، منبت‌کاری و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، فراشان، دربانان و پاسبانان، موذنان، نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;واحدهای وابسته&#039;&#039;&#039;. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ [[آستان قدس رضوی، موزه قرآن|موزه قرآن]]؛ [[آستان قدس رضوی، کتابخانه|کتابخانۀ]] معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهایی]]؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، حجاری، فلزکاری، منبت‌کاری و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، فراشان، دربانان و پاسبانان، موذنان، نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; &lt;!--10122900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;!--10122900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]]</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010205424&oldid=prev 2024-12-17T22:23:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي ديگر =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي ديگر =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي قديمي =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي قديمي =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع بنا =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">tyu</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع بنا =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال‌هاي مرمت =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال‌هاي مرمت =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کاربري =زیارتگاه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کاربري =زیارتگاه</div></td></tr> </table>

Erfan https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010205423&oldid=prev 2024-12-17T22:22:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي ديگر =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي ديگر =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي قديمي =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌هاي قديمي =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع بنا =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع بنا =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">tyu</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال‌هاي مرمت =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال‌هاي مرمت =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کاربري =زیارتگاه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کاربري =زیارتگاه</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشخصات معماري =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشخصات معماري =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شماره‌ثبت =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شماره‌ثبت =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاريخ ثبت ملي =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1480</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاريخ ثبت ملي =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| دوره ساخت اثر =هستۀ اصلی آن مربوط به قرن 2ق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| دوره ساخت اثر =هستۀ اصلی آن مربوط به قرن 2ق</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Erfan https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010205422&oldid=prev 2024-12-17T22:21:30Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشخصات معماري =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشخصات معماري =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شماره‌ثبت =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شماره‌ثبت =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاريخ ثبت ملي =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاريخ ثبت ملي =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1480</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| دوره ساخت اثر =هستۀ اصلی آن مربوط به قرن 2ق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| دوره ساخت اثر =هستۀ اصلی آن مربوط به قرن 2ق</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Erfan https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010160505&oldid=prev 2023-12-11T19:50:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi)  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi)  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت امام رضا (ع) در شهر مشهد و مجلل‌ترین زیارتگاه ایران و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که هارون‌الرشید در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سناباد» </del>واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد دیلمیان بقعۀ آن تزیین شد، اما سبکتکین غزنوی دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان محمود غزنوی آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمّت </del>شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ خوارزمشاهیان سه محراب نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایلخانان، </del>نخست توسط غازان و سپس در زمان الجایتو (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمّت </del>و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرم، </del>مسجد بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک مدرسه. با کوشش شاهرخ تیموری برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همّت </del>همسرش گوهرشاد گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌نام </del>مسجد گوهرشاد در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، امیرعلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرنوایی، </del>وزیر سلطان حسین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بایقرا، </del>صحن قدیم و اساس ایوان طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه‌عباس </del>گسترش یافت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه‌طهماسب </del>صفوی منارۀ نزدیک گنبد را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمّت </del>و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه‌عباس </del>اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از اصفهان به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه‌عباس اوّل </del>بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به ملامحسن فیض است. ایوان طلای صحن کهنه توسط نادرشاه افشار تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و تذهیب آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ قاجار نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت فتحعلی‌شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار، </del>بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ قاجاریه است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزّاق‌های </del>روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمّت </del>‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام رضا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(ع) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مشهد، شهر|</ins>شهر مشهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مجلل‌ترین زیارتگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هارون الرشید|</ins>هارون‌الرشید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[سناباد]]» </ins>واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دیلمیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بقعۀ آن تزیین شد، اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سبکتکین غزنوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[محمود غزنوی (۳۶۰ـ۴۲۱ق)|</ins>محمود غزنوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمت </ins>شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خوارزمشاهیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(معماری اسلامی)|محراب]] </ins>نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایلخانان]]، </ins>نخست توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غازان خان|</ins>غازان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و سپس در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>الجایتو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمت </ins>و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حرم]]، [[</ins>مسجد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مدرسه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. با کوشش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهرخ تیموری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همت </ins>همسرش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گوهرشاد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به نام [[</ins>مسجد گوهرشاد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امیرعلی شیر نوایی|</ins>امیرعلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرنوایی]]، </ins>وزیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سلطان حسین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بایقرا]]، </ins>صحن قدیم و اساس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایوان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاه عباس کبیر|شاه عباس]] </ins>گسترش یافت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاه طهماسب|شاه طهماسب </ins>صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منارۀ نزدیک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گنبد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(معماری)|گنبد]] </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمت </ins>و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عبدالمومن خان شیبانی ( ـ۱۰۰۶ق)|</ins>عبدالمؤمن‌خان ازبک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه عباس </ins>اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان، شهر|</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه عباس اول </ins>بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فیض کاشانی، ملامحسن (کاشان ۱۰۰۷ـ ۱۰۹۱ق)|</ins>ملامحسن فیض<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. ایوان طلای صحن کهنه توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نادرشاه افشار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تذهیب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجار، ایل|</ins>قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|</ins>فتحعلی‌شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار]]، </ins>بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه، سلسله|</ins>قاجاریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزاق‌های </ins>روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرمت </ins>‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ناصرالدین شاه قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''صندوق و ضریح مطهر'''. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت محمد خوارزمشاه نصب شده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه‌طهماسب </del>اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه‌عباس </del>صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکّب </del>از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''صندوق و ضریح مطهر'''. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمد خوارزمشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( ـ۶۱۷ق)|محمد خوارزمشاه]] </ins>نصب شده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه طهماسب </ins>اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه عباس </ins>صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکب </ins>از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;بست‌ها&#039;&#039;&#039;. دو محوطۀ وسیع در دو جانب صحن عتیق (کهنه) وجود دارد که به نام‌های بست بالاخیابان و بست پایین‌خیابان نامیده می‌شود. بست در گذشته نقشی خاص در زندگی سیاسی‌ـ‌اجتماعی مردم داشت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;بست‌ها&#039;&#039;&#039;. دو محوطۀ وسیع در دو جانب صحن عتیق (کهنه) وجود دارد که به نام‌های بست بالاخیابان و بست پایین‌خیابان نامیده می‌شود. بست در گذشته نقشی خاص در زندگی سیاسی‌ـ‌اجتماعی مردم داشت.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صحن‌ها&#039;&#039;&#039;. صحن عتیق؛ واقع در میان دو بست که از آثار دورۀ امیرعلی‌شیر نوایی است و در زمان شاه‌عباس توسعه یافته است. چهار ایوان صحن عتیق بدین‌قرارند: ایوان طلا (ایوان جنوبی)، ایوان عباسی (واقع در شمال)، ایوان نقاره‌خانه (واقع در شرق صحن)، و ایوان ساعت (واقع در غرب صحن). در وسط صحن عتیق سقاخانۀ زیبایی با کتیبه‌ای طلاپوش از یادگارهای نادرشاه وجود دارد که معروف به سقاخانۀ اسماعیل طلایی است. صحن نو؛ واقع در شرق حرم که از آثار دورۀ فتحعلی‌شاه (۱۲۲۳ق) و تزیینات کاشی‌کاری آن مربوط به دورۀ محمدشاه قاجار است. ایوان‌های سه‌گانه آن عبارت‌اند از: ایوان طلای ناصری، ایوان شمالی، و ایوان جنوبی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صحن‌ها&#039;&#039;&#039;. صحن عتیق؛ واقع در میان دو بست که از آثار دورۀ امیرعلی‌شیر نوایی است و در زمان شاه‌عباس توسعه یافته است. چهار ایوان صحن عتیق بدین‌قرارند: ایوان طلا (ایوان جنوبی)، ایوان عباسی (واقع در شمال)، ایوان نقاره‌خانه (واقع در شرق صحن)، و ایوان ساعت (واقع در غرب صحن). در وسط صحن عتیق سقاخانۀ زیبایی با کتیبه‌ای طلاپوش از یادگارهای نادرشاه وجود دارد که معروف به سقاخانۀ اسماعیل طلایی است. صحن نو؛ واقع در شرق حرم که از آثار دورۀ فتحعلی‌شاه (۱۲۲۳ق) و تزیینات کاشی‌کاری آن مربوط به دورۀ محمدشاه قاجار است. ایوان‌های سه‌گانه آن عبارت‌اند از: ایوان طلای ناصری، ایوان شمالی، و ایوان جنوبی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''واحدهای وابسته'''. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ موزه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن؛ </del>کتابخانۀ معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ شیخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهایی؛ </del>دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجّاری، </del>فلزکاری، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبّت‌کاری </del>و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرّاشان، </del>دربانان و پاسبانان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موذّنان، </del>نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''واحدهای وابسته'''. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آستان قدس رضوی، موزه قرآن|</ins>موزه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن]]؛ [[آستان قدس رضوی، کتابخانه|</ins>کتابخانۀ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|</ins>شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهایی]]؛ </ins>دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجاری، </ins>فلزکاری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبت‌کاری </ins>و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراشان، </ins>دربانان و پاسبانان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موذنان، </ins>نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010160504&oldid=prev 2023-12-11T19:23:36Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام =آستانِ قُدسِ رَضَوی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام =آستانِ قُدسِ رَضَوی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اندازه تصوير =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اندازه تصوير =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان تصوير =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان تصوير =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| استان =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشهد</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| استان =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسان رضوی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شهرستان =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شهرستان =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشهد</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| بخش =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| بخش =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام محلي =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام محلي =</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi)  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi)  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[File:10122900-1.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]</del>[[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت امام رضا (ع) در شهر مشهد و مجلل‌ترین زیارتگاه ایران و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که هارون‌الرشید در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «سناباد» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد دیلمیان بقعۀ آن تزیین شد، اما سبکتکین غزنوی دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان محمود غزنوی آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمّت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ خوارزمشاهیان سه محراب نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ ایلخانان، نخست توسط غازان و سپس در زمان الجایتو (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمّت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از حرم، مسجد بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک مدرسه. با کوشش شاهرخ تیموری برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همّت همسرش گوهرشاد گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به‌نام مسجد گوهرشاد در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، امیرعلی شیرنوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، صحن قدیم و اساس ایوان طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان شاه‌عباس گسترش یافت. شاه‌طهماسب صفوی منارۀ نزدیک گنبد را مرمّت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه‌عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از اصفهان به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه‌عباس اوّل بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به ملامحسن فیض است. ایوان طلای صحن کهنه توسط نادرشاه افشار تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و تذهیب آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ قاجار نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ قاجاریه است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزّاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمّت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت امام رضا (ع) در شهر مشهد و مجلل‌ترین زیارتگاه ایران و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که هارون‌الرشید در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «سناباد» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد دیلمیان بقعۀ آن تزیین شد، اما سبکتکین غزنوی دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان محمود غزنوی آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمّت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ خوارزمشاهیان سه محراب نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ ایلخانان، نخست توسط غازان و سپس در زمان الجایتو (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمّت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از حرم، مسجد بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک مدرسه. با کوشش شاهرخ تیموری برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همّت همسرش گوهرشاد گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به‌نام مسجد گوهرشاد در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، امیرعلی شیرنوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، صحن قدیم و اساس ایوان طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان شاه‌عباس گسترش یافت. شاه‌طهماسب صفوی منارۀ نزدیک گنبد را مرمّت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه‌عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از اصفهان به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه‌عباس اوّل بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به ملامحسن فیض است. ایوان طلای صحن کهنه توسط نادرشاه افشار تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و تذهیب آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ قاجار نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ قاجاریه است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزّاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمّت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت محمد خوارزمشاه نصب شده است. شاه‌طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه‌عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکّب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت محمد خوارزمشاه نصب شده است. شاه‌طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه‌عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکّب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010153630&oldid=prev 2023-10-04T06:22:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Astan Quds Razavi</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آستانِ قُدسِ رَضَوی</del>&lt;br/&gt; [[File:10122900-1.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوي</del>]][[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوي</del>]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوي</del>]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوي</del>]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوي</del>]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت امام رضا (ع) در شهر مشهد و مجلل‌ترین زیارتگاه ایران و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که هارون‌الرشید در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «سناباد» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد دیلمیان بقعۀ آن تزیین شد، اما سبکتکین غزنوی دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان محمود غزنوی آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمّت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ خوارزمشاهیان سه محراب نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ ایلخانان، نخست توسط غازان و سپس در زمان الجایتو (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمّت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از حرم، مسجد بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک مدرسه. با کوشش شاهرخ تیموری برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همّت همسرش گوهرشاد گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به‌نام مسجد گوهرشاد در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، امیرعلی شیرنوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، صحن قدیم و اساس ایوان طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان شاه‌عباس گسترش یافت. شاه‌طهماسب صفوی منارۀ نزدیک گنبد را مرمّت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه‌عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از اصفهان به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه‌عباس اوّل بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به ملامحسن فیض است. ایوان طلای صحن کهنه توسط نادرشاه افشار تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و تذهیب آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ قاجار نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ قاجاریه است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزّاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمّت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آستان قدس رضوی  (Astan Quds Razavi) </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; [[File:10122900-1.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوی</ins>]][[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوی</ins>]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوی</ins>]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوی</ins>]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رَضَوی</ins>]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت امام رضا (ع) در شهر مشهد و مجلل‌ترین زیارتگاه ایران و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که هارون‌الرشید در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «سناباد» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد دیلمیان بقعۀ آن تزیین شد، اما سبکتکین غزنوی دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان محمود غزنوی آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمّت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ خوارزمشاهیان سه محراب نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ ایلخانان، نخست توسط غازان و سپس در زمان الجایتو (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمّت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از حرم، مسجد بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک مدرسه. با کوشش شاهرخ تیموری برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همّت همسرش گوهرشاد گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به‌نام مسجد گوهرشاد در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، امیرعلی شیرنوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، صحن قدیم و اساس ایوان طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان شاه‌عباس گسترش یافت. شاه‌طهماسب صفوی منارۀ نزدیک گنبد را مرمّت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه‌عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از اصفهان به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه‌عباس اوّل بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به ملامحسن فیض است. ایوان طلای صحن کهنه توسط نادرشاه افشار تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و تذهیب آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ قاجار نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ قاجاریه است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزّاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمّت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت محمد خوارزمشاه نصب شده است. شاه‌طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه‌عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکّب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت محمد خوارزمشاه نصب شده است. شاه‌طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه‌عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکّب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صحن‌ها&#039;&#039;&#039;. صحن عتیق؛ واقع در میان دو بست که از آثار دورۀ امیرعلی‌شیر نوایی است و در زمان شاه‌عباس توسعه یافته است. چهار ایوان صحن عتیق بدین‌قرارند: ایوان طلا (ایوان جنوبی)، ایوان عباسی (واقع در شمال)، ایوان نقاره‌خانه (واقع در شرق صحن)، و ایوان ساعت (واقع در غرب صحن). در وسط صحن عتیق سقاخانۀ زیبایی با کتیبه‌ای طلاپوش از یادگارهای نادرشاه وجود دارد که معروف به سقاخانۀ اسماعیل طلایی است. صحن نو؛ واقع در شرق حرم که از آثار دورۀ فتحعلی‌شاه (۱۲۲۳ق) و تزیینات کاشی‌کاری آن مربوط به دورۀ محمدشاه قاجار است. ایوان‌های سه‌گانه آن عبارت‌اند از: ایوان طلای ناصری، ایوان شمالی، و ایوان جنوبی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;صحن‌ها&#039;&#039;&#039;. صحن عتیق؛ واقع در میان دو بست که از آثار دورۀ امیرعلی‌شیر نوایی است و در زمان شاه‌عباس توسعه یافته است. چهار ایوان صحن عتیق بدین‌قرارند: ایوان طلا (ایوان جنوبی)، ایوان عباسی (واقع در شمال)، ایوان نقاره‌خانه (واقع در شرق صحن)، و ایوان ساعت (واقع در غرب صحن). در وسط صحن عتیق سقاخانۀ زیبایی با کتیبه‌ای طلاپوش از یادگارهای نادرشاه وجود دارد که معروف به سقاخانۀ اسماعیل طلایی است. صحن نو؛ واقع در شرق حرم که از آثار دورۀ فتحعلی‌شاه (۱۲۲۳ق) و تزیینات کاشی‌کاری آن مربوط به دورۀ محمدشاه قاجار است. ایوان‌های سه‌گانه آن عبارت‌اند از: ایوان طلای ناصری، ایوان شمالی، و ایوان جنوبی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''واحدهای وابسته'''. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ موزه قرآن؛ کتابخانۀ معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ شیخ بهایی؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، حجّاری، فلزکاری، منبّت‌کاری و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، فرّاشان، دربانان و پاسبانان، موذّنان، نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.&lt;br/&gt; &lt;!--10122900--&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''واحدهای وابسته'''. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ موزه قرآن؛ کتابخانۀ معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ شیخ بهایی؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، حجّاری، فلزکاری، منبّت‌کاری و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، فرّاشان، دربانان و پاسبانان، موذّنان، نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt; &lt;!--10122900--&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]]</div></td></tr> </table>

Reza rouzbahani https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=2010147746&oldid=prev 2023-05-14T14:47:01Z

<p>Added English title to display title and first line</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Astan Quds Razavi</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران</div></td></tr> </table>

Erfan https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=1246968&oldid=prev 2019-07-24T05:23:50Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> {{ الگو:جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران<br /> | نام =آستانِ قُدسِ رَضَوی<br /> <br /> | تصوير =<br /> | اندازه تصوير =<br /> | عنوان تصوير =<br /> | استان =مشهد<br /> <br /> | شهرستان =<br /> | بخش =<br /> | نام محلي =<br /> | نام‌هاي ديگر =<br /> | نام‌هاي قديمي =<br /> | نوع بنا =<br /> | سال‌هاي مرمت =<br /> | کاربري =زیارتگاه<br /> <br /> | کاربري کنوني =<br /> | مشخصات معماري =<br /> | شماره‌ثبت =<br /> | تاريخ ثبت ملي =<br /> | دوره ساخت اثر =هستۀ اصلی آن مربوط به قرن 2ق<br /> <br /> }}<br /> <br /> آستانِ قُدسِ رَضَوی&lt;br/&gt; [[File:10122900-1.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوي]][[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوي]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوي]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوي]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوي]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت امام رضا (ع) در شهر مشهد و مجلل‌ترین زیارتگاه ایران و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعه‌ای که هارون‌الرشید در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «سناباد» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد دیلمیان بقعۀ آن تزیین شد، اما سبکتکین غزنوی دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان محمود غزنوی آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمّت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ خوارزمشاهیان سه محراب نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ ایلخانان، نخست توسط غازان و سپس در زمان الجایتو (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمّت و بر آبادانی آن افزوده ‌شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از حرم، مسجد بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک مدرسه. با کوشش شاهرخ تیموری برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همّت همسرش گوهرشاد گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به‌نام مسجد گوهرشاد در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته ‌شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگ‌ترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویل‌خانه یا خزانه را بنا کردند. در سال‌های پایانی دورۀ تیموری، امیرعلی شیرنوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، صحن قدیم و اساس ایوان طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان شاه‌عباس گسترش یافت. شاه‌طهماسب صفوی منارۀ نزدیک گنبد را مرمّت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشت‌های نفیس روی گنبد را به خشت‌های طلا تبدیل ‌کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمن‌خان ازبک خشت‌های طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه‌عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از اصفهان به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعت‌دادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاق‌ها و سردرها و ایوان‌های شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه‌عباس اوّل بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به ملامحسن فیض است. ایوان طلای صحن کهنه توسط نادرشاه افشار تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و تذهیب آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ قاجار نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود می‌آید. بنای صحن نو در سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار، بنای رواق‌ دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ قاجاریه است. در جریان تجاوز روس‌ها به خراسان و حمله به آستانه و به توپ‌بستن گنبد و سوراخ‌کردن چند جای آن، رواق‌ها به اشغال قزّاق‌های روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگری‌های روس‌ها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسین‌خان، والی خراسان، مرمّت ‌شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و به‌جای آن فضای سبز ایجاد شد. آینه‌کاری‌های دیوارهای حرم مربوط به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار است (۱۲۷۵ق). آینه‌کاری‌های دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;صندوق و ضریح مطهر&#039;&#039;&#039;. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت محمد خوارزمشاه نصب شده است. شاه‌طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه‌عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال به‌جای آن صندوقی مرکّب از یازده قطعه مرمر لیمویی‌رنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچک‌تر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگ‌های زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی به‌جای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هم‌اکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد الله‌وردی‌خان، حاتم‌خانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;بست‌ها&#039;&#039;&#039;. دو محوطۀ وسیع در دو جانب صحن عتیق (کهنه) وجود دارد که به نام‌های بست بالاخیابان و بست پایین‌خیابان نامیده می‌شود. بست در گذشته نقشی خاص در زندگی سیاسی‌ـ‌اجتماعی مردم داشت.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;صحن‌ها&#039;&#039;&#039;. صحن عتیق؛ واقع در میان دو بست که از آثار دورۀ امیرعلی‌شیر نوایی است و در زمان شاه‌عباس توسعه یافته است. چهار ایوان صحن عتیق بدین‌قرارند: ایوان طلا (ایوان جنوبی)، ایوان عباسی (واقع در شمال)، ایوان نقاره‌خانه (واقع در شرق صحن)، و ایوان ساعت (واقع در غرب صحن). در وسط صحن عتیق سقاخانۀ زیبایی با کتیبه‌ای طلاپوش از یادگارهای نادرشاه وجود دارد که معروف به سقاخانۀ اسماعیل طلایی است. صحن نو؛ واقع در شرق حرم که از آثار دورۀ فتحعلی‌شاه (۱۲۲۳ق) و تزیینات کاشی‌کاری آن مربوط به دورۀ محمدشاه قاجار است. ایوان‌های سه‌گانه آن عبارت‌اند از: ایوان طلای ناصری، ایوان شمالی، و ایوان جنوبی.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;واحدهای وابسته&#039;&#039;&#039;. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری می‌شود؛ موزه قرآن؛ کتابخانۀ معتبر به‌ویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ شیخ بهایی؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهش‌های اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضوی‌اند. به‌رغم ازبین‌رفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سال‌ها، آستان قدس رضوی هم‌اینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری به‌ویژه تزیینات کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچبری، حجّاری، فلزکاری، منبّت‌کاری و مانند آن است، تا آن‌جا که می‌توان آن را بزرگ‌ترین و شکوه‌مندترین آستانه‌های دنیای اسلام و جهان تشیع به‌شمار آورد. هرساله میلیون‌ها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) می‌شتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروه‌های بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آن‌ها با توجه به وظیفه‌ای که برعهده دارند عبارت‌ است از. خُدّام، پاسداران، فرّاشان، دربانان و پاسبانان، موذّنان، نقاره‌چی‌ها، کفش‌داران و سرایداران.&lt;br/&gt; &lt;!--10122900--&gt;<br /> <br /> [[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]]</div>

Aeen