https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AE%DB%8C%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8Cابوالخیر شیبانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-29T16:42:52Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AE%DB%8C%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=2010121683&oldid=prevMohammadi2 در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۴۶2021-10-10T08:46:44Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
ابوالخیر شیبانی (۸۱۲ ـ۸۷۳ق)<br>فرمانروای ازبکان و بنیانگذار (حک: ۸۳۴ ـ ۸۷۳ق) سلسلۀ [[شیبانیان|شیبانیان]]. پسر دولت شیخ اوغلان از نسل شیبان و از نوادگان [[چنگیزخان|چنگیزخان]] بود. در هفدهسالگی به خانی رسید و تا ۸۳۴ ق بیشتر طوایف [[ازبک]] را زیر فرمان خود درآورد. در همان سال به [[خوارزم|خوارزم]] تاخت و [[اورگنج|اورگنج]] ـ تختگاه خوارزم ـ را گشود. در ۸۵۰ ق با تسخیر کرانههای [[سیردریا، رود|سیردریا]]، دست [[تیموریان|تیموریان]] را از آن نواحی کوتاه کرد و سقناق را به پایتختی خود برگزید. پس از مرگ [[شاهرخ میرزا|شاهرخ میرزا]] و عزیمت [[الغ بیگ|الغبیگ]] برای تسخیر [[هرات، شهر (افغانستان)|هرات]] در ۸۵۱ق، ابوالخیر به [[سمرقند]] تاخت و با وجود بعضی پیروزیها، از عهدۀ گشودن آن برنیامد. در ۸۵۵ق ابوسعید تیموری را در تسخیر سمرقند و به قتل آوردن عبدالله بن ابراهیم تیموری یاری رساند و به پاس این همکاری رابعه سلطان بیگم، دختر [[الغ بیگ|الغبیگ]]، به همسری او درآمد. پس از آن، ازبکها به دشت قبچاق بازگشتند. ابوالخیرخان از نفاق تفرقۀ شاهزادگان تیموری بهره برد و قلمرو حکومت خود را از [[توبولسک|توبولسک]] تا [[سیردریا، ولایت|سیر دریا]] توسعه داد. پادشاهی ابوالخیرخان درپی منازعه با [[اویرات|اویراتها]] (مغولان شرقی) و [[قزاق (مردم شناسی)|قزاقها]] و جدایی برخی قبایل از وی رو به سستی نهاد. ابوالخیرخان به روایتی در پیکار با قزاقها کشته شد. مسعود بن عثمان کوهستانی در دورۀ عبداللطیف شیبانی، شرح زندگی ابوالخیرخان را در کتابی فارسی به نام ''تاریخ ابوالخیرخانی'' نوشت.<br><!--11054600--><br />
[[رده:تاریخ جهان]]<br />
[[رده:تمدن ها و حکومت های آسیای مرکزی]]</div>Mohammadi2