https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%88%D9%84اسماعیل صفوی اول - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-07T09:59:46Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%88%D9%84&diff=2010134153&oldid=prevMohammadi2 در ۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۱2022-04-09T10:11:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل صفوی اول (اردبیل ۸۹۲ـ۹۳۰ق)<br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده: 11327500.jpg | بندانگشتی|اسماعيل صفوي اول]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه زندگینامه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه زندگینامه</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان =اسماعیل صفوی اول</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان =اسماعیل صفوی اول</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پست تخصصی =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پست تخصصی =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|باشگاه =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|باشگاه =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}<p>مؤسس و نخستین پادشاه سلسلۀ صفویه (حک: ۹۰۵ـ۹۳۰ق) ملقب به ابوالمظفر بهادرخان حسینی فرزند شیخ حیدر بن شیخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنید، </del>از خاندان شیخ صفیالدین اردبیلی و نوادۀ دختری اوزونحسن آققویونلو. اسماعیل پس از کشتهشدن پدرش، در جنگ با یعقوب بیگ آققویونلو و فرخیسار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شروانشاه، </del>با برادرانش در حصار استخر فارس زندانی شد. رستمبیگ آققویونلو در ۸۹۸ق فرزندان حیدر را آزاد کرد و به تبریز فراخواند. درپی کشتهشدن برادر بزرگتر اسماعیل در جنگ با رستمبیگ، طرفداران صفویه او را پنهانی به گیلان بردند. اسماعیل ۵ سال مخفیانه در پناه والی شیعی گیلان زندگی کرد و از شمسالدین لاهیجی فارسی، عربی، قرآن و مبانی اصول شیعه امامیه را فراگرفت و در همین زمان فنون جنگآوری را نیز آموخت. بعد از درگذشت رستمبیگ آققویونلو، در ۹۰۵ق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بههمراه </del>مریدانش ابتدا فرخیسار شروانشاه را از پای درآورد و سپس الوندبیگ آققویونلو را در نخجوان مغلوب کرد و وارد تبریز شد و به تخت سلطنت نشست. رسمیت مذهب شیعه را اعلام کرد و ترویج شیعه را به استادش، شمسالدین لاهیجی سپرد. شاه اسماعیل در بهار ۹۰۸ق دست به لشکرکشیهایی زد و طی آن امیر الوند آققویونلو و امیر مرادبیگ را شکست داد و به سرعت بر بخش بزرگی از ایران، جز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسان، </del>عراق و خوزستان استیلا یافت. او پس از غلبه بر علاءالدوله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذوالقدر، </del>بغداد را فتح کرد. سپس به نجف اشرف، کربلا و سامرا رفت و به نوسازی و تعمیر قبه و بارگاه امامان پرداخت. بعد از آن خوزستان و لرستان و پس از تسخیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هویزه، </del>شوشتر و دزفول را بدون جنگ تصرف کرد. اندکی بعد ابراهیم بن فرخیسار را که شوریده و شروان را تسخیر کرده بود، شکست داد و شروان را بازپس گرفت. پس از آن مشهد و ایالت خراسان (که در دست شیبکخان، مدعی امپراتوری مغول، بود) به اضافۀ دامغان و گرگان را بدون پرداختن به جنگ مهمی تصرف کرد که به فتح مرو مشهور است و از پیروزیهای مهم شاه اسماعیل بهشمار میآید. در این جنگ ایرانیان علاوه بر اقتدار دوباره بر توران، انتقام خود را از تبار چنگیز گرفتند. در نتیجۀ این فتح، ارتباط بین شاه اسماعیل صفوی و ظهیرالدین محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابر؛ </del>مؤسس گورکانیان هند برقرار شد و به اشاعۀ فرهنگ فارسی و مذهب شیعه انجامید. شاه اسماعیل درپی گسترش مذهب شیعه و پیشرویاش در سرزمینهای اسلامی با حاکمان وقت آنها جنگید. اگرچه، فعالیتهای وی با مخالفت آنان روبهرو شد و به فتوای قتل شیعیان از طرف مفتی استانبول و کینهتوزی سلطان سلیم با اسماعیل صفوی انجامید و منجر به جنگ چالدران در ۹۲۰ق شد. این جنگ یکروزه با وجود دلاوری و رشادت فراوان شاه اسماعیل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهسبب </del>مجهزبودن سپاه عثمانی به توپ و تفنگ به پیروزی دولت عثمانی و سلطان سلیم انجامید. پس از خروج سلیم از تبریز، شاه اسماعیل به پایتخت برگشت و برای جبران این شکست با سفرای پادشاهان مجارستان و آلمان برضد عثمانی متحد شد که البته طرفی نبست. او در آخرین نامهای که برای سلطان سلیم فرستاد پیشنهاد صلح داد و از آن پس وظایف اداری و کشوری را به ایرانیانی سپرد که در اعتقاد شیعیشان راسخ بودند و خود بیشتر به گردش و شکار میپرداخت. شاه اسماعیل صفوی در ۳۸سالگی براثر بیماری حصبه درگذشت و پیکرش را در بقعۀ شیخ صفیالدین اردبیلی در اردبیل به خاک سپردند. شیوۀ کشورداری او مانع از تجزیه و تقسیم ایران میان دو امپراتوری عثمانی و ازبک شد. او برای تجلیل از امامان شیعه، سکه با نام ائمه اثناعشری ضرب کرد و نام دوازده امام معصوم را به عنوان سجع مهر شاهی برگزید و به تعمیر و توسعۀ آرامگاه امامان در عراق و مشهد و ساختن مقبره امامزادهها در شهرهای ایران پرداخت و طرح آبرسانی از فرات به نجف را به انجام رسانید. او گاه در ترویج شیعه بین مردم اهل تسنن توسط قزلباشها و تبرائیان دست به خشونتهایی میزد. به آیینها و رسوم ملی علاقه فراوان داشت و در ایجاد بناها و آبادانی کشور میکوشید. به دستور وی چهار بازار دور میدان قدیم اصفهان، بقعۀ امامزاده هارون و مدرسۀ هارونیه در اصفهان و بناهایی یادبود در اوجان فارس و شیراز و خوی و تبریز ساخته شد. او به فارسی و ترکی شعر میسرود و «خطایی» تخلص میکرد. او پس از شکست در چالدران و اسارت همسرش، تا زمان مرگ به انزوا پناه برد. شاه اسماعیل پادشاهی سلحشور، خوشاندام و چالاک بود که به جنگ و شکار رغبت فراوان داشت. لشکریان و مریدانش او را به جان میپرستیدند و در راه او فداکاریهای بسیار میکردند.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده: 11327500.jpg | بندانگشتی|اسماعیل صفوی اول]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل صفوی اول (اردبیل ۸۹۲ـ۹۳۰ق)<br></ins><p>مؤسس و نخستین پادشاه سلسلۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صفویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(حک: ۹۰۵ـ۹۳۰ق) ملقب به ابوالمظفر بهادرخان حسینی فرزند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیخ حیدر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنید صفوی|شیخ جنید]]، </ins>از خاندان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیخ صفی الدین اردبیلی|</ins>شیخ صفیالدین اردبیلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نوادۀ دختری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اوزون حسن|</ins>اوزونحسن آققویونلو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. اسماعیل پس از کشتهشدن پدرش، در جنگ با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[یعقوب بیگ ترکمان (ح ۸۶۷ ـ ۸۹۶ق)|</ins>یعقوب بیگ آققویونلو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فرخ یسار|</ins>فرخیسار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شروانشاه]]، </ins>با برادرانش در حصار استخر فارس زندانی شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رستم بیگ ترکمان ( ـ۹۰۲ق)|</ins>رستمبیگ آققویونلو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در ۸۹۸ق فرزندان حیدر را آزاد کرد و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تبریز، شهر|</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فراخواند. درپی کشتهشدن برادر بزرگتر اسماعیل در جنگ با رستمبیگ، طرفداران صفویه او را پنهانی به گیلان بردند. اسماعیل ۵ سال مخفیانه در پناه والی شیعی گیلان زندگی کرد و از شمسالدین لاهیجی فارسی، عربی، قرآن و مبانی اصول شیعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امامیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را فراگرفت و در همین زمان فنون جنگآوری را نیز آموخت. بعد از درگذشت رستمبیگ آققویونلو، در ۹۰۵ق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به همراه </ins>مریدانش ابتدا فرخیسار شروانشاه را از پای درآورد و سپس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[الوند بیگ|</ins>الوندبیگ آققویونلو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نخجوان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مغلوب کرد و وارد تبریز شد و به تخت سلطنت نشست. رسمیت مذهب شیعه را اعلام کرد و ترویج شیعه را به استادش، شمسالدین لاهیجی سپرد. شاه اسماعیل در بهار ۹۰۸ق دست به لشکرکشیهایی زد و طی آن امیر الوند آققویونلو و امیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مراد بیگ ترکمان ( ـ۹۲۰ق)|</ins>مرادبیگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را شکست داد و به سرعت بر بخش بزرگی از ایران، جز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خراسان]]، [[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>استیلا یافت. او پس از غلبه بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ذوالقدر، علاءالدوله ( ـ۹۲۱ق)|</ins>علاءالدوله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذوالقدر]]، </ins>بغداد را فتح کرد. سپس به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نجف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اشرف، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کربلا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سامرا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رفت و به نوسازی و تعمیر قبه و بارگاه امامان پرداخت. بعد از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>لرستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و پس از تسخیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هویزه]]، [[شوشتر، شهر|</ins>شوشتر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دزفول، شهر|</ins>دزفول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را بدون جنگ تصرف کرد. اندکی بعد ابراهیم بن فرخیسار را که شوریده و شروان را تسخیر کرده بود، شکست داد و شروان را بازپس گرفت. پس از آن مشهد و ایالت خراسان (که در دست شیبکخان، مدعی امپراتوری مغول، بود) به اضافۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دامغان، شهر|</ins>دامغان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گرگان، شهر|</ins>گرگان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را بدون پرداختن به جنگ مهمی تصرف کرد که به فتح مرو مشهور است و از پیروزیهای مهم شاه اسماعیل بهشمار میآید. در این جنگ ایرانیان علاوه بر اقتدار دوباره بر توران، انتقام خود را از تبار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چنگیزخان|</ins>چنگیز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گرفتند. در نتیجۀ این فتح، ارتباط بین شاه اسماعیل صفوی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بابر، ظهیرالدین محمد (فرغانه ۸۸۸ـ آگره ۹۳۷ق)|</ins>ظهیرالدین محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابر]]؛ </ins>مؤسس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گورکانیان هند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برقرار شد و به اشاعۀ فرهنگ فارسی و مذهب شیعه انجامید. شاه اسماعیل درپی گسترش مذهب شیعه و پیشرویاش در سرزمینهای اسلامی با حاکمان وقت آنها جنگید. اگرچه، فعالیتهای وی با مخالفت آنان روبهرو شد و به فتوای قتل شیعیان از طرف مفتی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استانبول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و کینهتوزی سلطان سلیم با اسماعیل صفوی انجامید و منجر به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چالدران، جنگ|</ins>جنگ چالدران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در ۹۲۰ق شد. این جنگ یکروزه با وجود دلاوری و رشادت فراوان شاه اسماعیل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سبب </ins>مجهزبودن سپاه عثمانی به توپ و تفنگ به پیروزی دولت عثمانی و سلطان سلیم انجامید. پس از خروج سلیم از تبریز، شاه اسماعیل به پایتخت برگشت و برای جبران این شکست با سفرای پادشاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مجارستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آلمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برضد عثمانی متحد شد که البته طرفی نبست. او در آخرین نامهای که برای سلطان سلیم فرستاد پیشنهاد صلح داد و از آن پس وظایف اداری و کشوری را به ایرانیانی سپرد که در اعتقاد شیعیشان راسخ بودند و خود بیشتر به گردش و شکار میپرداخت. شاه اسماعیل صفوی در ۳۸سالگی براثر بیماری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حصبه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>درگذشت و پیکرش را در بقعۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیخ صفی الدین اردبیلی|</ins>شیخ صفیالدین اردبیلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اردبیل، شهر|</ins>اردبیل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به خاک سپردند. شیوۀ کشورداری او مانع از تجزیه و تقسیم ایران میان دو امپراتوری عثمانی و ازبک شد. او برای تجلیل از امامان شیعه، سکه با نام ائمه اثناعشری ضرب کرد و نام دوازده امام معصوم را به عنوان سجع مهر شاهی برگزید و به تعمیر و توسعۀ آرامگاه امامان در عراق و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مشهد، شهر|</ins>مشهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و ساختن مقبره امامزادهها در شهرهای ایران پرداخت و طرح آبرسانی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرات<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به نجف را به انجام رسانید. او گاه در ترویج شیعه بین مردم اهل تسنن توسط قزلباشها و تبرائیان دست به خشونتهایی میزد. به آیینها و رسوم ملی علاقه فراوان داشت و در ایجاد بناها و آبادانی کشور میکوشید. به دستور وی چهار بازار دور میدان قدیم اصفهان، بقعۀ امامزاده هارون و مدرسۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هارونیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان، شهر|</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بناهایی یادبود در اوجان فارس و شیراز و خوی و تبریز ساخته شد. او به فارسی و ترکی شعر میسرود و «خطایی» تخلص میکرد. او پس از شکست در چالدران و اسارت همسرش، تا زمان مرگ به انزوا پناه برد. شاه اسماعیل پادشاهی سلحشور، خوشاندام و چالاک بود که به جنگ و شکار رغبت فراوان داشت. لشکریان و مریدانش او را به جان میپرستیدند و در راه او فداکاریهای بسیار میکردند.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--11327500--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--11327500--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]</div></td></tr>
</table>Mohammadi2https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%88%D9%84&diff=1189058&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
اسماعیل صفوی اول (اردبیل ۸۹۲ـ۹۳۰ق)<br><br />
[[پرونده: 11327500.jpg | بندانگشتی|اسماعيل صفوي اول]]<br />
{{جعبه زندگینامه<br />
|عنوان =اسماعیل صفوی اول<br />
|نام =<br />
|نام دیگر=<br />
|نام اصلی=<br />
|نام مستعار=<br />
|لقب=ابوالمظفر بهادرخان حسینی<br />
|زادروز=اردبیل ۸۹۲ق<br />
|تاریخ مرگ=۹۳۰ق<br />
|دوره زندگی=<br />
|ملیت=ایرانی<br />
|محل زندگی=<br />
|تحصیلات و محل تحصیل=<br />
| شغل و تخصص اصلی =فرمانروا<br />
|شغل و تخصص های دیگر=<br />
|سبک =<br />
|مکتب =<br />
|سمت =موسس و نخستین پادشاه سلسله صفویه (حک: ۹۰۵ـ۹۳۰ق)<br />
|جوایز و افتخارات =<br />
|آثار =<br />
|خویشاوندان سرشناس =شاه تهماسب اول (پسر)<br />
|گروه مقاله =تاریخ ایران<br />
|دوره =<br />
|فعالیت های مهم =<br />
|رشته =<br />
|پست تخصصی =<br />
|باشگاه =<br />
}}<p>مؤسس و نخستین پادشاه سلسلۀ صفویه (حک: ۹۰۵ـ۹۳۰ق) ملقب به ابوالمظفر بهادرخان حسینی فرزند شیخ حیدر بن شیخ جنید، از خاندان شیخ صفیالدین اردبیلی و نوادۀ دختری اوزونحسن آققویونلو. اسماعیل پس از کشتهشدن پدرش، در جنگ با یعقوب بیگ آققویونلو و فرخیسار شروانشاه، با برادرانش در حصار استخر فارس زندانی شد. رستمبیگ آققویونلو در ۸۹۸ق فرزندان حیدر را آزاد کرد و به تبریز فراخواند. درپی کشتهشدن برادر بزرگتر اسماعیل در جنگ با رستمبیگ، طرفداران صفویه او را پنهانی به گیلان بردند. اسماعیل ۵ سال مخفیانه در پناه والی شیعی گیلان زندگی کرد و از شمسالدین لاهیجی فارسی، عربی، قرآن و مبانی اصول شیعه امامیه را فراگرفت و در همین زمان فنون جنگآوری را نیز آموخت. بعد از درگذشت رستمبیگ آققویونلو، در ۹۰۵ق بههمراه مریدانش ابتدا فرخیسار شروانشاه را از پای درآورد و سپس الوندبیگ آققویونلو را در نخجوان مغلوب کرد و وارد تبریز شد و به تخت سلطنت نشست. رسمیت مذهب شیعه را اعلام کرد و ترویج شیعه را به استادش، شمسالدین لاهیجی سپرد. شاه اسماعیل در بهار ۹۰۸ق دست به لشکرکشیهایی زد و طی آن امیر الوند آققویونلو و امیر مرادبیگ را شکست داد و به سرعت بر بخش بزرگی از ایران، جز خراسان، عراق و خوزستان استیلا یافت. او پس از غلبه بر علاءالدوله ذوالقدر، بغداد را فتح کرد. سپس به نجف اشرف، کربلا و سامرا رفت و به نوسازی و تعمیر قبه و بارگاه امامان پرداخت. بعد از آن خوزستان و لرستان و پس از تسخیر هویزه، شوشتر و دزفول را بدون جنگ تصرف کرد. اندکی بعد ابراهیم بن فرخیسار را که شوریده و شروان را تسخیر کرده بود، شکست داد و شروان را بازپس گرفت. پس از آن مشهد و ایالت خراسان (که در دست شیبکخان، مدعی امپراتوری مغول، بود) به اضافۀ دامغان و گرگان را بدون پرداختن به جنگ مهمی تصرف کرد که به فتح مرو مشهور است و از پیروزیهای مهم شاه اسماعیل بهشمار میآید. در این جنگ ایرانیان علاوه بر اقتدار دوباره بر توران، انتقام خود را از تبار چنگیز گرفتند. در نتیجۀ این فتح، ارتباط بین شاه اسماعیل صفوی و ظهیرالدین محمد بابر؛ مؤسس گورکانیان هند برقرار شد و به اشاعۀ فرهنگ فارسی و مذهب شیعه انجامید. شاه اسماعیل درپی گسترش مذهب شیعه و پیشرویاش در سرزمینهای اسلامی با حاکمان وقت آنها جنگید. اگرچه، فعالیتهای وی با مخالفت آنان روبهرو شد و به فتوای قتل شیعیان از طرف مفتی استانبول و کینهتوزی سلطان سلیم با اسماعیل صفوی انجامید و منجر به جنگ چالدران در ۹۲۰ق شد. این جنگ یکروزه با وجود دلاوری و رشادت فراوان شاه اسماعیل، بهسبب مجهزبودن سپاه عثمانی به توپ و تفنگ به پیروزی دولت عثمانی و سلطان سلیم انجامید. پس از خروج سلیم از تبریز، شاه اسماعیل به پایتخت برگشت و برای جبران این شکست با سفرای پادشاهان مجارستان و آلمان برضد عثمانی متحد شد که البته طرفی نبست. او در آخرین نامهای که برای سلطان سلیم فرستاد پیشنهاد صلح داد و از آن پس وظایف اداری و کشوری را به ایرانیانی سپرد که در اعتقاد شیعیشان راسخ بودند و خود بیشتر به گردش و شکار میپرداخت. شاه اسماعیل صفوی در ۳۸سالگی براثر بیماری حصبه درگذشت و پیکرش را در بقعۀ شیخ صفیالدین اردبیلی در اردبیل به خاک سپردند. شیوۀ کشورداری او مانع از تجزیه و تقسیم ایران میان دو امپراتوری عثمانی و ازبک شد. او برای تجلیل از امامان شیعه، سکه با نام ائمه اثناعشری ضرب کرد و نام دوازده امام معصوم را به عنوان سجع مهر شاهی برگزید و به تعمیر و توسعۀ آرامگاه امامان در عراق و مشهد و ساختن مقبره امامزادهها در شهرهای ایران پرداخت و طرح آبرسانی از فرات به نجف را به انجام رسانید. او گاه در ترویج شیعه بین مردم اهل تسنن توسط قزلباشها و تبرائیان دست به خشونتهایی میزد. به آیینها و رسوم ملی علاقه فراوان داشت و در ایجاد بناها و آبادانی کشور میکوشید. به دستور وی چهار بازار دور میدان قدیم اصفهان، بقعۀ امامزاده هارون و مدرسۀ هارونیه در اصفهان و بناهایی یادبود در اوجان فارس و شیراز و خوی و تبریز ساخته شد. او به فارسی و ترکی شعر میسرود و «خطایی» تخلص میکرد. او پس از شکست در چالدران و اسارت همسرش، تا زمان مرگ به انزوا پناه برد. شاه اسماعیل پادشاهی سلحشور، خوشاندام و چالاک بود که به جنگ و شکار رغبت فراوان داشت. لشکریان و مریدانش او را به جان میپرستیدند و در راه او فداکاریهای بسیار میکردند.</p><br />
<br><!--11327500--><br />
[[رده:تاریخ ایران]]<br />
[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]</div>DaneshGostar