اسپانیایی، ادبیات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۳

2025-04-09T22:33:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۳
خط ۸:		خط ۸:
	'''دورۀ مغربی'''. تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''<ref>''El cantar de mio Cid''</ref>، مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه [[آلفونسو دهم\|آلفونسوی دهم]]<ref> King Alfonso X </ref>، معروف به سابیو<ref>El Sabio</ref> (خردمند)، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت. خوان روئیس<ref> Juan Ruiz </ref> (ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م)، طنزپرداز قرن ۱۴م، و کشیش اعظم ایتا<ref>Hita</ref>، نخستین شاعر واقعی بود. مارکی سانتیلیانا<ref> Marquis of Santillana</ref> (اینیگو لوپِز دِ مندوسا<ref> Iñigo López de Mendoza </ref>)، شاعر و منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''<ref>''Amadis de Gaula'' </ref>؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا (آسمانی)<ref>Celestina </ref>، که رمانی در قالب نمایش است.		'''دورۀ مغربی'''. تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''<ref>''El cantar de mio Cid''</ref>، مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه [[آلفونسو دهم\|آلفونسوی دهم]]<ref> King Alfonso X </ref>، معروف به سابیو<ref>El Sabio</ref> (خردمند)، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت. خوان روئیس<ref> Juan Ruiz </ref> (ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م)، طنزپرداز قرن ۱۴م، و کشیش اعظم ایتا<ref>Hita</ref>، نخستین شاعر واقعی بود. مارکی سانتیلیانا<ref> Marquis of Santillana</ref> (اینیگو لوپِز دِ مندوسا<ref> Iñigo López de Mendoza </ref>)، شاعر و منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''<ref>''Amadis de Gaula'' </ref>؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا (آسمانی)<ref>Celestina </ref>، که رمانی در قالب نمایش است.

	'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د ~~رویدا~~\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.		'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د روئدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.

	'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارائی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶م)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.		'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارائی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶م)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

Mohammadi3 در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۹

2025-02-03T06:29:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۹
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د رویدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.		'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د رویدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.

	'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[~~اچگارایی،~~ خوزه (~~۱۸۳۲ـ۱۹۱۶~~)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.		'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارائی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶م)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

	'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، رافائل (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹م)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، ~~لوییس (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)~~\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).		'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، رافائل (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹م)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، لوئیس\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).

Mohammadi3 در ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷

2024-11-12T08:17:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارایی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.		'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارایی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

	'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، ~~رافایل~~ (~~۱۹۰۲ـ۱۹۹۹~~)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، لوییس (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).		'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، رافائل (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹م)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، لوییس (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).

Mohammadi2 در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۸

2022-04-18T09:18:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۸
خط ۳:		خط ۳:

	نثر و شعر اسپانیایی در کشورهای اسپانیایی زبان. ادبیات اسپانیایی ریشه در قرن ۱۲م دارد، اما دورۀ طلایی آن از قرن ۱۵ تا ۱۷ بود؛ رمان ''دون کیشوت''<ref>''Don Quixote''		نثر و شعر اسپانیایی در کشورهای اسپانیایی زبان. ادبیات اسپانیایی ریشه در قرن ۱۲م دارد، اما دورۀ طلایی آن از قرن ۱۵ تا ۱۷ بود؛ رمان ''دون کیشوت''<ref>''Don Quixote''
			</ref>، اثر [[سروانتس، میگل د (۱۵۴۷ـ۱۶۱۶)\|میگل دِ سروانتِس]]<ref>Miguel de Cervantes
			</ref>، و نمایش‌نامه‌های [[وگا، لوپه د (۱۵۶۲ـ۱۶۳۵)\|لوپه دِ وِگا]]<ref>Lope de Vega </ref> و [[کالدرون د لا بارکا، پدرو (۱۶۰۰ـ۱۶۸۱)\|کالدِرون دِ لا بارکا]]<ref>Calderón de la Barca</ref> مربوط به این دوره است. [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]<ref> Federico García Lorca</ref> نمایش‌نامه‌نویس و شاعرِ طراز اول قرن ۲۰ بود.

	</ref>، ~~اثر میگل~~ دِ ~~سروانتِس~~<ref>~~Miguel~~ de ~~Cervantes~~		'''دورۀ مغربی'''. تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''<ref>''El cantar de mio Cid''</ref>، مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه [[آلفونسو دهم\|آلفونسوی دهم]]<ref> King Alfonso X </ref>، معروف به سابیو<ref>El Sabio</ref> (خردمند)، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت. خوان روئیس<ref> Juan Ruiz </ref> (ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م)، طنزپرداز قرن ۱۴م، و کشیش اعظم ایتا<ref>Hita</ref>، نخستین شاعر واقعی بود. مارکی سانتیلیانا<ref> Marquis of Santillana</ref> (اینیگو لوپِز دِ مندوسا<ref> Iñigo López de Mendoza </ref>)، شاعر و منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''<ref>''Amadis de Gaula'' </ref>؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا (آسمانی)<ref>Celestina </ref>، که رمانی در قالب نمایش است.

	</ref>، و ~~نمایش‌نامه‌های لوپه~~ دِ ~~وِگا~~<ref>~~Lope~~ de ~~Vega~~ </ref> و ~~کالدِرون~~ دِ ~~لا بارکا~~<ref>~~Calderón~~ de ~~la Barca~~</ref> ~~مربوط به این دوره است~~. ~~فدریکو گارسیا لورکا~~<ref> ~~Federico García Lorca~~</ref> ~~نمایش‌نامه‌نویس~~ و ~~شاعرِ طراز اول قرن ۲۰ بود~~.		'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د رویدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.

	'''~~دورۀ مغربی~~'''. ~~تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''~~<ref>~~''El cantar de mio Cid''~~</ref>، ~~مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه آلفونسوی دهم~~<ref> ~~King Alfonso X~~ </ref>، ~~معروف به سابیو~~<ref>~~El Sabio~~</ref> (~~خردمند~~)~~، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت~~. ~~خوان روئیس~~<ref> ~~Juan Ruiz~~ </ref> (~~ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م~~)، ~~طنزپرداز قرن ۱۴م،~~ و ~~کشیش اعظم ایتا~~<ref>~~Hita~~</ref>~~، نخستین شاعر واقعی بود~~. ~~مارکی سانتیلیانا~~<ref> ~~Marquis of Santillana~~</ref> (~~اینیگو لوپِز~~ دِ ~~مندوسا~~<ref> ~~Iñigo López~~ de ~~Mendoza~~ </ref>)، ~~شاعر~~ و ~~منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''~~<ref>~~''Amadis de Gaula''~~ </ref>~~؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا~~ (~~آسمانی~~)<ref>~~Celestina~~ </ref>~~، که رمانی در قالب نمایش~~ است.		'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارایی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

	'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار لوپه دِ روئدا<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی گارسیلاسو دِ لا بگا<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.		'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، رافایل (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، لوییس (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).

	'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و خوزه سوریلیا<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس امیلیا دِ پاردو باسان<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. خوزه اِچِگارائی<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

	'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون میگل دِ اونامونو<ref> Miguel de Unamuno</ref> و خوزه اورتِگا ای گاسِت<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ پیو باروخا<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ آسورین<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و خوان رامون خیمِنِس<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از کامیلو خوزه سِلا<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ~~‌آنتونیو~~ ماچادو<ref>Antonio Machado </ref>، رافائل آلبرتی<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، لوئیس سِرنودا<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و فدریکو گارسیا ~~لورکا،~~ معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و خوان گویتیسولو<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).


خط ۲۰:		خط ۱۸:
	----		----

	[[Category:ادبیات عمومی]] [[Category:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]		[[Category:ادبیات عمومی]]
			[[Category:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]
			<references />

Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

اسپانیایی، ادبیات (Spanish literature)

نثر و شعر اسپانیایی در کشورهای اسپانیایی زبان. ادبیات اسپانیایی ریشه در قرن ۱۲م دارد، اما دورۀ طلایی آن از قرن ۱۵ تا ۱۷ بود؛ رمان ''دون کیشوت''<ref>''Don Quixote''

</ref>، اثر میگل دِ سروانتِس<ref>Miguel de Cervantes

</ref>، و نمایش‌نامه‌های لوپه دِ وِگا<ref>Lope de Vega </ref> و کالدِرون دِ لا بارکا<ref>Calderón de la Barca</ref> مربوط به این دوره است. فدریکو گارسیا لورکا<ref> Federico García Lorca</ref> نمایش‌نامه‌نویس و شاعرِ طراز اول قرن ۲۰ بود.

'''دورۀ مغربی'''. تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''<ref>''El cantar de mio Cid''</ref>، مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه آلفونسوی دهم<ref> King Alfonso X </ref>، معروف به سابیو<ref>El Sabio</ref> (خردمند)، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت. خوان روئیس<ref> Juan Ruiz </ref> (ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م)، طنزپرداز قرن ۱۴م، و کشیش اعظم ایتا<ref>Hita</ref>، نخستین شاعر واقعی بود. مارکی سانتیلیانا<ref> Marquis of Santillana</ref> (اینیگو لوپِز دِ مندوسا<ref> Iñigo López de Mendoza </ref>)، شاعر و منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''<ref>''Amadis de Gaula'' </ref>؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا (آسمانی)<ref>Celestina </ref>، که رمانی در قالب نمایش است.

'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار لوپه دِ روئدا<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی گارسیلاسو دِ لا بگا<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.

'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و خوزه سوریلیا<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس امیلیا دِ پاردو باسان<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. خوزه اِچِگارائی<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون میگل دِ اونامونو<ref> Miguel de Unamuno</ref> و خوزه اورتِگا ای گاسِت<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ پیو باروخا<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ آسورین<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و خوان رامون خیمِنِس<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از کامیلو خوزه سِلا<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌آنتونیو ماچادو<ref>Antonio Machado </ref>، رافائل آلبرتی<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، لوئیس سِرنودا<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و فدریکو گارسیا لورکا، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و خوان گویتیسولو<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).

 

----

[[Category:ادبیات عمومی]] [[Category:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۳
خط ۸:		خط ۸:
	'''دورۀ مغربی'''. تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''<ref>''El cantar de mio Cid''</ref>، مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه [[آلفونسو دهم\|آلفونسوی دهم]]<ref> King Alfonso X </ref>، معروف به سابیو<ref>El Sabio</ref> (خردمند)، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت. خوان روئیس<ref> Juan Ruiz </ref> (ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م)، طنزپرداز قرن ۱۴م، و کشیش اعظم ایتا<ref>Hita</ref>، نخستین شاعر واقعی بود. مارکی سانتیلیانا<ref> Marquis of Santillana</ref> (اینیگو لوپِز دِ مندوسا<ref> Iñigo López de Mendoza </ref>)، شاعر و منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''<ref>''Amadis de Gaula'' </ref>؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا (آسمانی)<ref>Celestina </ref>، که رمانی در قالب نمایش است.		'''دورۀ مغربی'''. تنها نمونۀ کامل از میان حماسه‌های کلاسیک اسپانیایی، ''سرود سید''<ref>''El cantar de mio Cid''</ref>، مربوط به قرن ۱۲م، است. شاه [[آلفونسو دهم\|آلفونسوی دهم]]<ref> King Alfonso X </ref>، معروف به سابیو<ref>El Sabio</ref> (خردمند)، پایه‌گذار نثر کاستیلی در قرن ۱۳م بود که به گویش گالیسیایی شعر تغزلی می‌نوشت. خوان روئیس<ref> Juan Ruiz </ref> (ح ۱۲۸۳ـ۱۳۵۰م)، طنزپرداز قرن ۱۴م، و کشیش اعظم ایتا<ref>Hita</ref>، نخستین شاعر واقعی بود. مارکی سانتیلیانا<ref> Marquis of Santillana</ref> (اینیگو لوپِز دِ مندوسا<ref> Iñigo López de Mendoza </ref>)، شاعر و منتقد قرن ۱۵م، آثار زیر را گردآوری کرد: ضرب‌المثل‌ها؛ قصه‌های شهسواری، مانند ''آمادیس دو گُل''<ref>''Amadis de Gaula'' </ref>؛ سرودهایی که به مبارزه علیه مغربی‌ها اشاره دارد؛ و سِلِستینا (آسمانی)<ref>Celestina </ref>، که رمانی در قالب نمایش است.

	'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د ~~رویدا~~\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.		'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د روئدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.

	'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارائی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶م)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.		'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارائی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶م)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۹
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د رویدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.		'''دورۀ اسپانیا به‌منزلۀ قدرتی بزرگ'''. شکوفایی نمایش‌نامۀ منظوم با آثار [[لوپه د رویدا\|لوپه دِ روئدا]]<ref>Lope de Rueda</ref> ( ـ ۱۵۶۵) آغاز شد و با وگا، که صدها نمایش‌نامه، رمان، و شعر نوشت، و کالدِرون دِ لا بارکا، مؤلف ''زندگی رؤیاست''<ref>''La vida es sueño/Life Is a Dream'' </ref> (۱۶۳۵)، به اوج خود رسید. در این دوره، دامنۀ شعر نیز گسترده بود، ازجمله آثار تغزلی [[گارسیلاسو د لا وگا (۱۵۰۳ـ ۱۵۳۶)\|گارسیلاسو دِ لا بگا]]<ref>Garcilaso de la Vega </ref>، اشعار میهن‌پرستانۀ فرناندو دِ اِررا<ref>Fernando de Herrera </ref> (۱۵۳۴ـ۱۵۹۷)، آثار عارفانی چون سن تِرِساو<ref>St Teresa</ref> و لوئیس دِ لئون<ref> Luis de Leόn </ref>، و سبک استادانۀ لوئیس دِ گونگورا<ref>Luis de Gόngora </ref> (۱۵۶۱ـ۱۶۲۷)، که «گونگوریسم» منحط را باب کرد. در زمینۀ قصه، داستان شبانی شکل گرفت، مانند ''دیانا''<ref>''Diana'' </ref>، اثر خورخه دِ مونْتمایور<ref>Jorge de Montemayor</ref>؛ رمان پیکارسک نیز با ''لازاریلوی تورمسی''<ref>''Lazarillo del Tormes'' </ref>، اثر نویسنده‌ای ناشناس، آثار سِروانتس، و طنز تلخ فرانسیسکو دِ کِوِدو بیلیِگاس<ref>Francisco de Quevedo y Villegas </ref> تثبیت شد.

	'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[~~اچگارایی،~~ خوزه (~~۱۸۳۲ـ۱۹۱۶~~)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.		'''نفوذ جنبش اروپایی'''. در قرن ۱۸ بِنیتو خ فئیخوئو<ref>Benito J Feijoo </ref>، راهب بندیکتی<ref>Benedictine </ref>، تفکر علمی را در اسپانیا رواج داد‌ و نفوذ فرانسه در کمدی‌های لئاندرو ف دِ موراتین<ref>Leandro F de Moratín</ref> (۱۷۶۰ـ۱۸۲۸) و دیگران نمود یافت. چهره‌های نمونۀ این دورۀ رمانتیک عبارت‌اند از شاعران و نمایش‌نامه‌نویسانی چون آنخل دِ سائاوِدرا<ref> Angel de Saavedra </ref> (دوک دِ ریواس<ref>Duque de Rivas </ref>) (۱۷۹۱ـ۱۸۶۵) و [[سوریلیا ای مورال، خوزه (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)\|خوزه سوریلیا]]<ref>José Zorilla </ref> (۱۸۱۷ـ۱۸۹۳)، و خوزه دِ ‌اسپرونسِدا<ref>José de Espronceda </ref>ی ترانه‌سرا. برخی از رمان‌نویسان قرن ۱۹ عبارت‌اند از پدرو دِ آلارکون<ref>Pedro de Alarcón</ref>، کنتس [[امیلیا پاردو باسان (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)\|امیلیا دِ پاردو باسان]]<ref> Emilia de Pardo Bazán </ref> (۱۸۵۲ـ۱۹۲۱)، و بیسنته بلاسکو ایوانیس<ref>Vicente Blasco Ibañez </ref>. [[اچگارائی، خوزه (۱۸۳۲ـ۱۹۱۶م)\|خوزه اِچِگارائی]]<ref>José Echegaray</ref> ازجمله نمایش‌نامه‌نویسان قرن ۱۹ است.

	'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، رافائل (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹م)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، ~~لوییس (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)~~\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).		'''دورۀ مدرن'''. «نسل ۱۸۹۸» عبارت بودند از فیلسوفانی چون [[اونامونو، میگل د (۱۸۶۴ـ۱۹۳۶)\|میگل دِ اونامونو]]<ref> Miguel de Unamuno</ref> و [[اورتگا ای گاست، خوزه (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)\|خوزه اورتِگا ای گاسِت]]<ref> José Ortega y Gasset </ref> (۱۸۸۳ـ۱۹۵۵)؛ [[باروخا، پیو (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)\|پیو باروخا]]<ref>Pío Baroja </ref> (۱۸۷۲ـ۱۹۵۶)، رمان‌نویس؛ [[آسورین]]<ref>Azorín</ref> (خوزه مارتینِس روئیس<ref> José Martínez Ruiz </ref>)، نثرنویس؛ و [[خیمنس، خوان رامون (۱۸۸۱ـ۱۹۵۸)\|خوان رامون خیمِنِس]]<ref>Juan Ramón Jiménez </ref>، شاعر و برندۀ جایزۀ نوبل. برخی چهره‌های ادبی نسل بعد عبارت‌اند از [[سلا، کامیلو خوزه (۱۹۱۶ـ۲۰۰۲)\|کامیلو خوزه سِلا]]<ref>Camilo José Cela </ref>، رمان‌نویس؛ شاعرانی چون ‌[[ماچادو، آنتونیو (۱۸۷۵ـ۱۹۳۹)\|آنتونیو ماچادو]]<ref>Antonio Machado </ref>، [[آلبرتی، رافائل (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹م)\|رافائل آلبرتی]]<ref>Rafael Alberti </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۹۹)، [[سرنودا، لوئیس\|لوئیس سِرنودا]]<ref>Luis Cernuda </ref> (۱۹۰۲ـ۱۹۶۳)، و بیسنته اَلکساندره<ref>Vincente Aleixandre </ref>، برندۀ جایزۀ نوبل؛ و نمایش‌نامه‌نویسانی چون خاسینتو بناونته<ref>Jacinto Benavente </ref> (۱۸۶۶ـ۱۹۵۴)، برادران کیِنترو<ref>Quintero</ref>، و [[لورکا، فدریکو گارسیا (۱۸۹۸ـ۱۹۳۶)\|فدریکو گارسیا لورکا]]، معروف‌ترین آنان. جنگ داخلی و سانسور شدید حکومت دیکتاتوری فرانکو، زندگی ادبی نیمۀ قرن ۲۰ را دچار وقفه کرد؛ با این حال، برخی از چهره‌‌های ادبی اخیر عبارت‌اند از رافائل سانچِس فرلوسیو<ref> Rafael Sánchez Ferlosio </ref> (۱۹۲۷ـ ) و [[گوی تیسولو، خوان (۱۹۳۱)\|خوان گویتیسولو]]<ref>Juan Goytisolo </ref> (۱۹۳۱ـ )؛ و شاعرانی چون بلاس دِ اوتِرو<ref>Blas de Otero </ref> (۱۹۱۶ـ ) و خوزه یِرّو<ref>José Hierro</ref> (۱۹۲۲ـ ).