افریقایی، ادبیات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi2 در ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۱

2022-08-24T13:51:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۱
خط ۴:		خط ۴:
	'''ادبیات غیرمکتوب'''. قالب‌های شعری غالباً با مشاغل یا کیش‌های خاصی ارتباط دارند، مثل ترانه‌های ''ایالا''<ref>''ijala''		'''ادبیات غیرمکتوب'''. قالب‌های شعری غالباً با مشاغل یا کیش‌های خاصی ارتباط دارند، مثل ترانه‌های ''ایالا''<ref>''ijala''

	</ref>، که شکارچیان یوروبا<ref> Yoruba </ref>یی می‌خوانند، یا آوازهای دسته‌جمعی ماهی‌گیران اِوِه<ref>Ewe</ref>ای. شعر مذهبی مشتمل است بر سرودهایی در نیایش خدایان و اشعار کنایی و رازورزانۀ فوق‌العاده نمادین؛ و اشعار آموزشی به زبان هوسا<ref> Hausa </ref>یی یا سواحلی<ref>Swahili </ref>، که گاهی تأثیر اسلام را نشان می‌دهند. در بیشتر زبان‌های افریقایی غم‌نامه، سوگ‌نامه، شعر عاشقانه، ترانۀ کودکان،‌ منظومۀ رزمی، و شعر ستایش‌آمیز (نظیر ستایش‌نامۀ افریقای جنوبی)، و هجونامه دیده می‌شوند. حماسه نوعاً از گونه‌های شعری متعلق به فرهنگ افریقایی نیست؛ با وجود این، حماسۀ مویندو<ref>Mwindo</ref> مردم نیانگا<ref> Nyanga </ref>ی بانتو<ref>Bantu </ref> زبان در جمهوری دموکراتیک کنگو (زئیر سابق)، که در آن شعر و نثر به‌هم آمیخته‌اند، گردآوری و منتشر شده است. نمایش سنّتی افریقا، که غالباً با شعایر و رویدادهای اجتماعی همراه است، بیشتر بر لال‌بازی، رقص، موسیقی، لباس، و صورتک تأکید دارد تا هنر شنیداری.		</ref>، که شکارچیان یوروبا<ref> Yoruba </ref>یی می‌خوانند، یا آوازهای دسته‌جمعی ماهی‌گیران اِوِه<ref>Ewe</ref>ای. شعر مذهبی مشتمل است بر سرودهایی در نیایش خدایان و اشعار کنایی و رازورزانۀ فوق‌العاده نمادین؛ و اشعار آموزشی به زبان هوسا<ref> Hausa </ref>یی یا سواحلی<ref>Swahili </ref>، که گاهی تأثیر اسلام را نشان می‌دهند. در بیشتر زبان‌های افریقایی غم‌نامه، سوگ‌نامه، شعر عاشقانه، ترانۀ کودکان،‌ منظومۀ رزمی، و شعر ستایش‌آمیز (نظیر ستایش‌نامۀ افریقای جنوبی)، و هجونامه دیده می‌شوند. حماسه نوعاً از گونه‌های شعری متعلق به فرهنگ افریقایی نیست؛ با وجود این، حماسۀ مویندو<ref>Mwindo</ref> مردم نیانگا<ref> Nyanga </ref>ی [[بانتو]]<ref>Bantu </ref> زبان در [[کنگو، جمهوری دموکراتیک\|جمهوری دموکراتیک کنگو]] (زئیر سابق)، که در آن شعر و نثر به‌هم آمیخته‌اند، گردآوری و منتشر شده است. نمایش سنّتی افریقا، که غالباً با شعایر و رویدادهای اجتماعی همراه است، بیشتر بر لال‌بازی، رقص، موسیقی، لباس، و صورتک تأکید دارد تا هنر شنیداری.

	'''ادبیات مکتوب'''. در زبان‌های افریقایی بعضی از آثار ادبی سواحلی و هوسایی، با سمت و سوی مذهبی و تحت تأثیر ادبیات عرب، از قرن ۱۶ وجود داشته‌اند. نخستین آثار مکتوب به زبان‌های افریقای غربی و جنوبی با فعالیت مبلّغان مذهبی مسیحی در قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ همراهند. سرودهای نیایش و داستان‌های آموزشیِ هم‌سنگِ ''سلوک زائر''<ref>''Pilgrim’s Progress'' </ref>، اثر بانیان<ref>Bunyan </ref>، و طرد باورها و رسوم غیرمسیحی نیز خاصِ این دوره‌اند. رئیس فاگونوا<ref>Chief Fagunwa </ref> (۱۹۱۰ـ۱۹۶۳) نویسندۀ بزرگ بومی‌زبان و رمان‌نویس یوروبایی است. مشهورترین رمان او در میان شش اثرش،''شکارچی شجاع در جنگل چهارصد خدا''<ref>''Ogboju ode ninu igbo irunmale/The Brave Hunter in the Forest of the Four Hundred Gods''</ref> (۱۹۳۸)، ماجراهای آکارا‌ـ ‌اُگون<ref> Akara-Ogun </ref>، پسر زنی جادوگر و مرد شکارچی سرشناسی را بازگو می‌کند.		'''ادبیات مکتوب'''. در زبان‌های افریقایی بعضی از آثار ادبی سواحلی و هوسایی، با سمت و سوی مذهبی و تحت تأثیر ادبیات عرب، از قرن ۱۶ وجود داشته‌اند. نخستین آثار مکتوب به زبان‌های افریقای غربی و جنوبی با فعالیت مبلّغان مذهبی مسیحی در قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ همراهند. سرودهای نیایش و داستان‌های آموزشیِ هم‌سنگِ ''سلوک زائر''<ref>''Pilgrim’s Progress'' </ref>، اثر بانیان<ref>Bunyan </ref>، و طرد باورها و رسوم غیرمسیحی نیز خاصِ این دوره‌اند. رئیس فاگونوا<ref>Chief Fagunwa </ref> (۱۹۱۰ـ۱۹۶۳) نویسندۀ بزرگ بومی‌زبان و رمان‌نویس یوروبایی است. مشهورترین رمان او در میان شش اثرش،''شکارچی شجاع در جنگل چهارصد خدا''<ref>''Ogboju ode ninu igbo irunmale/The Brave Hunter in the Forest of the Four Hundred Gods''</ref> (۱۹۳۸)، ماجراهای آکارا‌ـ ‌اُگون<ref> Akara-Ogun </ref>، پسر زنی جادوگر و مرد شکارچی سرشناسی را بازگو می‌کند.
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	'''شعر و نمایش‌نامه'''. بیشتر تألیفات زبان بومی به قالب نمایش یا شعر درآمده‌اند تا به قالب ادبیات داستانی. نمایش‌نامۀ اِوه‌ای ''پنجمین بارانداز''<ref>''Toko Atolia/The Fifth Landing Stage'' </ref> (۱۹۳۷)، نوشتۀ کواسی فیاوو<ref>Kwasi Fiawoo </ref> (۱۸۹۱ـ۱۹۶۹)، اکنون به اثری ماندگار تبدیل شده است. اُکوت پ بیتک<ref>Okot p’Bitek </ref> (۱۹۳۱ـ۱۹۸۲)، اهل اوگاندا، شعر بلند طنزآمیز ''ترانۀ لاوینو''<ref>''Song of Lawino'' </ref> (۱۹۶۶) را به زبان آچولی<ref>Acholi </ref> سرود.		'''شعر و نمایش‌نامه'''. بیشتر تألیفات زبان بومی به قالب نمایش یا شعر درآمده‌اند تا به قالب ادبیات داستانی. نمایش‌نامۀ اِوه‌ای ''پنجمین بارانداز''<ref>''Toko Atolia/The Fifth Landing Stage'' </ref> (۱۹۳۷)، نوشتۀ کواسی فیاوو<ref>Kwasi Fiawoo </ref> (۱۸۹۱ـ۱۹۶۹)، اکنون به اثری ماندگار تبدیل شده است. اُکوت پ بیتک<ref>Okot p’Bitek </ref> (۱۹۳۱ـ۱۹۸۲)، اهل اوگاندا، شعر بلند طنزآمیز ''ترانۀ لاوینو''<ref>''Song of Lawino'' </ref> (۱۹۶۶) را به زبان آچولی<ref>Acholi </ref> سرود.

	'''ادبیات افریقایی به زبان‌های اروپایی'''. نویسندگان افریقایی‌تبار از رنسانس به بعد هر از گاه با انتشار آثاری به انگلیسی، فرانسوی، و پرتغالی در ادبیات اروپایی نقش داشته‌اند. برخی از این آثار اولیه عبارت‌اند از آثار خوان لاتینو<ref>Juan Latino</ref>ی افریقایی و نیز آثار فیلیس ویتلی<ref> Phyllis Wheatley </ref>، شاعر امریکایی سنگالی‌تبار قرن ۱۸. از میان آثار مهم متون کهن افریقایی، رمان تاریخی افریقای جنوبیِ پیش از عصر استعمار به ‌نام ''مهودی''<ref>''Mhudi'' </ref> (نوشتۀ ۱۹۱۷، انتشارِ ۱۹۳۰)، اثر سول پلاتیه<ref>Sol Plaatje </ref> (۱۸۷۷ـ۱۹۳۲)، و نمایش‌نامه‌ها و اشعار دلومو<ref>Dhlomo </ref> (۱۹۰۵ـ۱۹۴۵) را می‌توان برشمرد، که مناظر و چشم‌اندازهای افریقا و دستاوردهای قهرمانانی نظیر شاکا، رهبر زولوها، را بازآفرینی می‌کنند. در نوشته‌های بعدی، شامل زندگی‌نامه‌های شخصی نظیر زندگی‌نامۀ خودنوشت اسکیا امفالِلِه<ref>Es’kia Mphahlele</ref>~~ ~~(۱۹۱۹ـ )، بیشتر به مضامین محرومیت شهرنشینان و خشونت و ستم سیاسی، به‌ویژه در افریقای جنوبی، توجه شده است؛ و این امر به شعر دنیس بروتوسِ<ref>Dennis Brutus</ref> تبعیدی (۱۹۲۴ـ ) و رمان‌های آلکس لا گوما<ref> Alex La Guma </ref> (۱۹۲۵ـ۱۹۸۵) شور و حال بخشیده است و از ویژگی‌های بارز آثار نگوگی و تیونگ‌او<ref>Ngugi wa Thiong’o </ref>، نویسندۀ کنیایی، و سیپرین ایکونسی<ref>Cyprian Ekwensi </ref> (۱۹۲۱ـ )، رمان‌نویس نیجریه‌ای، است.		'''ادبیات افریقایی به زبان‌های اروپایی'''. نویسندگان افریقایی‌تبار از رنسانس به بعد هر از گاه با انتشار آثاری به انگلیسی، فرانسوی، و پرتغالی در ادبیات اروپایی نقش داشته‌اند. برخی از این آثار اولیه عبارت‌اند از آثار خوان لاتینو<ref>Juan Latino</ref>ی افریقایی و نیز آثار فیلیس ویتلی<ref> Phyllis Wheatley </ref>، شاعر امریکایی سنگالی‌تبار قرن ۱۸. از میان آثار مهم متون کهن افریقایی، رمان تاریخی افریقای جنوبیِ پیش از عصر استعمار به ‌نام ''مهودی''<ref>''Mhudi'' </ref> (نوشتۀ ۱۹۱۷، انتشارِ ۱۹۳۰)، اثر سول پلاتیه<ref>Sol Plaatje </ref> (۱۸۷۷ـ۱۹۳۲)، و نمایش‌نامه‌ها و اشعار دلومو<ref>Dhlomo </ref> (۱۹۰۵ـ۱۹۴۵) را می‌توان برشمرد، که مناظر و چشم‌اندازهای افریقا و دستاوردهای قهرمانانی نظیر شاکا، رهبر زولوها، را بازآفرینی می‌کنند. در نوشته‌های بعدی، شامل زندگی‌نامه‌های شخصی نظیر زندگی‌نامۀ خودنوشت اسکیا امفالِلِه<ref>Es’kia Mphahlele</ref> (۱۹۱۹ـ )، بیشتر به مضامین محرومیت شهرنشینان و خشونت و ستم سیاسی، به‌ویژه در افریقای جنوبی، توجه شده است؛ و این امر به شعر دنیس بروتوسِ<ref>Dennis Brutus</ref> تبعیدی (۱۹۲۴ـ ) و رمان‌های آلکس لا گوما<ref> Alex La Guma </ref> (۱۹۲۵ـ۱۹۸۵) شور و حال بخشیده است و از ویژگی‌های بارز آثار نگوگی و تیونگ‌او<ref>Ngugi wa Thiong’o </ref>، نویسندۀ کنیایی، و سیپرین ایکونسی<ref>Cyprian Ekwensi </ref> (۱۹۲۱ـ )، رمان‌نویس نیجریه‌ای، است.

	'''ادبیات امریکاییان افریقایی‌تبار'''. بخش زیادی از نوشته‌های سیاه‌پوستان امریکایی، ~~به‌ویژه~~ در دهۀ ۱۹۲۰، ~~به‌نوبۀ~~ خود بر نویسندگان فرانسوی زبان اهل افریقا و کارائیب تأثیر گذاشت. مهم‌ترین آن‌ها عبارت بودند از دو بویس<ref>Du Bois</ref>، نویسندۀ سیاه‌پوست امریکایی، که تابعیت غنا را پذیرفت؛ اِمه سِزِر<ref> Aimé Césaire </ref> (۱۹۱۳ـ )، شاعر مارتینیکی؛ و لئوپول سِنگور<ref>Léopold Senghor</ref>،‌ رئیس‌جمهوری سنگال. ''جُنگ شعر جدید سیاهان و ماداگاسکار''<ref>''Anthologie de la nouvelle Poésie nègre et malgache''</ref> (۱۹۴۸) ـ اثر سنگور، با پیشگفتار ژان پل سارتر<ref> Jean-Paul Sartre </ref> ـ ‌از آثار ماندگار نهضت نگریتود و هم‌ردیف ''کودک سیاه''<ref>''Enfant Noir/The Dark Child''</ref> (گینه‌ـ ‌بیسائو، ۱۹۵۳)، حسب حال گونۀ کامرا لِی<ref> Camera Laye</ref> (۱۹۲۸ـ۱۹۸۰)، محسوب می‌شود.		'''ادبیات امریکاییان افریقایی‌تبار'''. بخش زیادی از نوشته‌های سیاه‌پوستان امریکایی، به ویژه در دهۀ ۱۹۲۰، به نوبۀ خود بر نویسندگان فرانسوی زبان اهل افریقا و کارائیب تأثیر گذاشت. مهم‌ترین آن‌ها عبارت بودند از دو بویس<ref>Du Bois</ref>، نویسندۀ سیاه‌پوست امریکایی، که تابعیت غنا را پذیرفت؛ اِمه سِزِر<ref> Aimé Césaire </ref> (۱۹۱۳ـ )، شاعر مارتینیکی؛ و لئوپول سِنگور<ref>Léopold Senghor</ref>،‌ رئیس‌جمهوری سنگال. ''جُنگ شعر جدید سیاهان و ماداگاسکار''<ref>''Anthologie de la nouvelle Poésie nègre et malgache''</ref> (۱۹۴۸) ـ اثر سنگور، با پیشگفتار ژان پل سارتر<ref> Jean-Paul Sartre </ref> ـ ‌از آثار ماندگار نهضت نگریتود و هم‌ردیف ''کودک سیاه''<ref>''Enfant Noir/The Dark Child''</ref> (گینه‌ـ ‌بیسائو، ۱۹۵۳)، حسب حال گونۀ کامرا لِی<ref> Camera Laye</ref> (۱۹۲۸ـ۱۹۸۰)، محسوب می‌شود.

	'''ادبیات افریقایی به انگلیسی'''. افریقایی‌هایی که به انگلیسی می‌نویسند عموماً نگریتود را، به‌منزلۀ آرمان‌گرایی غیرواقع‌بینانۀ گذشتۀ افریقا، کنار گذاشته‌اند، ازجمله رمان‌های پرطرفدار چینوا آچبه، مانند ''فروپاشی'' (۱۹۵۸) و ''خدنگ خدا'' (۱۹۶۴). ووله شویینکا<ref> Wole Soyinka</ref>، نویسندۀ نیجریه‌ای، نیز در نمایش‌نامه‌هایش می‌کوشد که به تجلیل گذشته بی‌اعتنا باشد. او در نمایش‌نامۀ ''جاده''<ref>''The Road''</ref> (۱۹۶۵)، متافیزیک و شعایر یوروبایی و مسیحی را درهم می‌تند.'''نویسندگی به زبان پرتغالی'''. مبارزه برای استقلال آنگولا به پدیدآمدن اشعار انقلابی انجامید که از نومیدی و ستم‌دیدگی تهیدستان موزامبیکی می‌نویسند. نویسندگان مهم زن عبارت‌اند از بسی هد<ref> Bessie Head</ref> (۱۹۳۷ـ۱۹۸۶) و میریام تلالی<ref> Miriam Tlali</ref> (۱۹۳۳ـ )، هردو اهل افریقای جنوبی.		'''ادبیات افریقایی به انگلیسی'''. افریقایی‌هایی که به انگلیسی می‌نویسند عموماً نگریتود را، به‌منزلۀ آرمان‌گرایی غیرواقع‌بینانۀ گذشتۀ افریقا، کنار گذاشته‌اند، ازجمله رمان‌های پرطرفدار چینوا آچبه، مانند ''فروپاشی'' (۱۹۵۸) و ''خدنگ خدا'' (۱۹۶۴). ووله شویینکا<ref> Wole Soyinka</ref>، نویسندۀ نیجریه‌ای، نیز در نمایش‌نامه‌هایش می‌کوشد که به تجلیل گذشته بی‌اعتنا باشد. او در نمایش‌نامۀ ''جاده''<ref>''The Road''</ref> (۱۹۶۵)، متافیزیک و شعایر یوروبایی و مسیحی را درهم می‌تند.

			'''نویسندگی به زبان پرتغالی'''. مبارزه برای استقلال آنگولا به پدیدآمدن اشعار انقلابی انجامید که از نومیدی و ستم‌دیدگی تهیدستان موزامبیکی می‌نویسند. نویسندگان مهم زن عبارت‌اند از بسی هد<ref> Bessie Head</ref> (۱۹۳۷ـ۱۹۸۶) و میریام تلالی<ref> Miriam Tlali</ref> (۱۹۳۳ـ )، هردو اهل افریقای جنوبی.

Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

اِفریقایی، ادبیات (African literature)<br/> ادبیات افریقایی تا قرن ۲۰ بیشتر غیرمکتوب بود که در قالب ضرب‌المثل، روایات اسطوره‌ای، و شعر تأثیر خود را بر ادبیات جدید آن منطقه‌ حفظ کرده‌ است. در روایات منثور، قصه‌های عامیانه ـ که شخصیت‌های اصلی آ‌ن‌ها را غالباً جانوران تشکیل می‌دهند ـ از متداول‌ترین انواع ادبی محسوب می‌شوند؛ اسطوره‌ها و داستان‌های مذهبی زیادی نیز رواج ‌دارند که سرگذشت و جهان‌بینی گروه‌های خاص را در قالب افسانه بیان می‌کنند.

'''ادبیات غیرمکتوب'''. قالب‌های شعری غالباً با مشاغل یا کیش‌های خاصی ارتباط دارند، مثل ترانه‌های ''ایالا''<ref>''ijala''

</ref>، که شکارچیان یوروبا<ref> Yoruba </ref>یی می‌خوانند، یا آوازهای دسته‌جمعی ماهی‌گیران اِوِه<ref>Ewe</ref>ای. شعر مذهبی مشتمل است بر سرودهایی در نیایش خدایان و اشعار کنایی و رازورزانۀ فوق‌العاده نمادین؛ و اشعار آموزشی به زبان هوسا<ref> Hausa </ref>یی یا سواحلی<ref>Swahili </ref>، که گاهی تأثیر اسلام را نشان می‌دهند. در بیشتر زبان‌های افریقایی غم‌نامه، سوگ‌نامه، شعر عاشقانه، ترانۀ کودکان،‌ منظومۀ رزمی، و شعر ستایش‌آمیز (نظیر ستایش‌نامۀ افریقای جنوبی)، و هجونامه دیده می‌شوند. حماسه نوعاً از گونه‌های شعری متعلق به فرهنگ افریقایی نیست؛ با وجود این، حماسۀ مویندو<ref>Mwindo</ref> مردم نیانگا<ref> Nyanga </ref>ی بانتو<ref>Bantu </ref> زبان در جمهوری دموکراتیک کنگو (زئیر سابق)، که در آن شعر و نثر به‌هم آمیخته‌اند، گردآوری و منتشر شده است. نمایش سنّتی افریقا، که غالباً با شعایر و رویدادهای اجتماعی همراه است، بیشتر بر لال‌بازی، رقص، موسیقی، لباس، و صورتک تأکید دارد تا هنر شنیداری.

'''ادبیات مکتوب'''. در زبان‌های افریقایی بعضی از آثار ادبی سواحلی و هوسایی، با سمت و سوی مذهبی و تحت تأثیر ادبیات عرب، از قرن ۱۶ وجود داشته‌اند. نخستین آثار مکتوب به زبان‌های افریقای غربی و جنوبی با فعالیت مبلّغان مذهبی مسیحی در قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ همراهند. سرودهای نیایش و داستان‌های آموزشیِ هم‌سنگِ ''سلوک زائر''<ref>''Pilgrim’s Progress'' </ref>، اثر بانیان<ref>Bunyan </ref>، و طرد باورها و رسوم غیرمسیحی نیز خاصِ این دوره‌اند. رئیس فاگونوا<ref>Chief Fagunwa </ref> (۱۹۱۰ـ۱۹۶۳) نویسندۀ بزرگ بومی‌زبان و رمان‌نویس یوروبایی است. مشهورترین رمان او در میان شش اثرش،''شکارچی شجاع در جنگل چهارصد خدا''<ref>''Ogboju ode ninu igbo irunmale/The Brave Hunter in the Forest of the Four Hundred Gods''</ref> (۱۹۳۸)، ماجراهای آکارا‌ـ ‌اُگون<ref> Akara-Ogun </ref>، پسر زنی جادوگر و مرد شکارچی سرشناسی را بازگو می‌کند.

'''شعر و نمایش‌نامه'''. بیشتر تألیفات زبان بومی به قالب نمایش یا شعر درآمده‌اند تا به قالب ادبیات داستانی. نمایش‌نامۀ اِوه‌ای ''پنجمین بارانداز''<ref>''Toko Atolia/The Fifth Landing Stage'' </ref> (۱۹۳۷)، نوشتۀ کواسی فیاوو<ref>Kwasi Fiawoo </ref> (۱۸۹۱ـ۱۹۶۹)، اکنون به اثری ماندگار تبدیل شده است. اُکوت پ بیتک<ref>Okot p’Bitek </ref> (۱۹۳۱ـ۱۹۸۲)، اهل اوگاندا، شعر بلند طنزآمیز ''ترانۀ لاوینو''<ref>''Song of Lawino'' </ref> (۱۹۶۶) را به زبان آچولی<ref>Acholi </ref> سرود.

'''ادبیات افریقایی به زبان‌های اروپایی'''. نویسندگان افریقایی‌تبار از رنسانس به بعد هر از گاه با انتشار آثاری به انگلیسی، فرانسوی، و پرتغالی در ادبیات اروپایی نقش داشته‌اند. برخی از این آثار اولیه عبارت‌اند از آثار خوان لاتینو<ref>Juan Latino</ref>ی افریقایی و نیز آثار فیلیس ویتلی<ref> Phyllis Wheatley </ref>، شاعر امریکایی سنگالی‌تبار قرن ۱۸. از میان آثار مهم متون کهن افریقایی، رمان تاریخی افریقای جنوبیِ پیش از عصر استعمار به ‌نام ''مهودی''<ref>''Mhudi'' </ref> (نوشتۀ ۱۹۱۷، انتشارِ ۱۹۳۰)، اثر سول پلاتیه<ref>Sol Plaatje </ref> (۱۸۷۷ـ۱۹۳۲)، و نمایش‌نامه‌ها و اشعار دلومو<ref>Dhlomo </ref> (۱۹۰۵ـ۱۹۴۵) را می‌توان برشمرد، که مناظر و چشم‌اندازهای افریقا و دستاوردهای قهرمانانی نظیر شاکا، رهبر زولوها، را بازآفرینی می‌کنند. در نوشته‌های بعدی، شامل زندگی‌نامه‌های شخصی نظیر زندگی‌نامۀ خودنوشت اسکیا امفالِلِه<ref>Es’kia Mphahlele</ref> (۱۹۱۹ـ )، بیشتر به مضامین محرومیت شهرنشینان و خشونت و ستم سیاسی، به‌ویژه در افریقای جنوبی، توجه شده است؛ و این امر به شعر دنیس بروتوسِ<ref>Dennis Brutus</ref> تبعیدی (۱۹۲۴ـ ) و رمان‌های آلکس لا گوما<ref> Alex La Guma </ref> (۱۹۲۵ـ۱۹۸۵) شور و حال بخشیده است و از ویژگی‌های بارز آثار نگوگی و تیونگ‌او<ref>Ngugi wa Thiong’o </ref>، نویسندۀ کنیایی، و سیپرین ایکونسی<ref>Cyprian Ekwensi </ref> (۱۹۲۱ـ )، رمان‌نویس نیجریه‌ای، است.

'''ادبیات امریکاییان افریقایی‌تبار'''. بخش زیادی از نوشته‌های سیاه‌پوستان امریکایی، به‌ویژه در دهۀ ۱۹۲۰، به‌نوبۀ خود بر نویسندگان فرانسوی زبان اهل افریقا و کارائیب تأثیر گذاشت. مهم‌ترین آن‌ها عبارت بودند از دو بویس<ref>Du Bois</ref>، نویسندۀ سیاه‌پوست امریکایی، که تابعیت غنا را پذیرفت؛ اِمه سِزِر<ref> Aimé Césaire </ref> (۱۹۱۳ـ )، شاعر مارتینیکی؛ و لئوپول سِنگور<ref>Léopold Senghor</ref>،‌ رئیس‌جمهوری سنگال. ''جُنگ شعر جدید سیاهان و ماداگاسکار''<ref>''Anthologie de la nouvelle Poésie nègre et malgache''</ref> (۱۹۴۸) ـ اثر سنگور، با پیشگفتار ژان پل سارتر<ref> Jean-Paul Sartre </ref> ـ ‌از آثار ماندگار نهضت نگریتود و هم‌ردیف ''کودک سیاه''<ref>''Enfant Noir/The Dark Child''</ref> (گینه‌ـ ‌بیسائو، ۱۹۵۳)، حسب حال گونۀ کامرا لِی<ref> Camera Laye</ref> (۱۹۲۸ـ۱۹۸۰)، محسوب می‌شود.

'''ادبیات افریقایی به انگلیسی'''. افریقایی‌هایی که به انگلیسی می‌نویسند عموماً نگریتود را، به‌منزلۀ آرمان‌گرایی غیرواقع‌بینانۀ گذشتۀ افریقا، کنار گذاشته‌اند، ازجمله رمان‌های پرطرفدار چینوا آچبه، مانند ''فروپاشی'' (۱۹۵۸) و ''خدنگ خدا'' (۱۹۶۴). ووله شویینکا<ref> Wole Soyinka</ref>، نویسندۀ نیجریه‌ای، نیز در نمایش‌نامه‌هایش می‌کوشد که به تجلیل گذشته بی‌اعتنا باشد. او در نمایش‌نامۀ ''جاده''<ref>''The Road''</ref> (۱۹۶۵)، متافیزیک و شعایر یوروبایی و مسیحی را درهم می‌تند.'''نویسندگی به زبان پرتغالی'''. مبارزه برای استقلال آنگولا به پدیدآمدن اشعار انقلابی انجامید که از نومیدی و ستم‌دیدگی تهیدستان موزامبیکی می‌نویسند. نویسندگان مهم زن عبارت‌اند از بسی هد<ref> Bessie Head</ref> (۱۹۳۷ـ۱۹۸۶) و میریام تلالی<ref> Miriam Tlali</ref> (۱۹۳۳ـ )، هردو اهل افریقای جنوبی.

 

----

[[Category:ادبیات عمومی]] [[Category:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]