<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86</id>
	<title>اورارتو، تمدن - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-06T13:27:15Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86&amp;diff=2010163309&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۳۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86&amp;diff=2010163309&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-01-07T16:38:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۳۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اورارْتو، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تمدّن &lt;/del&gt;(Urartu)&amp;lt;br/&amp;gt; از تمدن‌های معظم خاورمیانه در هزارۀ اول پ‌م. در پایان هزارۀ دوم پ‌م در پیرامون دریاچۀ وان در آناتولی شرقی تکوین یافت و تا آستانۀ ظهور شاهنشاهی هخامنشی یکی از کانون‌های فرهنگ و هنر شرق بود. این تمدن به کمک کاوش‌های باستان‌شناسان شناخته شده است و مورّخان کلاسیک بدان اشاره‌ای نکرده‌اند. آذربایجان بیش از سه قرن بخشی از اورارتو بود و اورارتو در تحولات فرهنگی آن نقش بسیار مهمی ایفا کرد. هنر اورارتویی از سرچشمه‌های هنر هخامنشی شمرده می‌شود. تمدن اورارتو با تمدن‌های هیتیت، آشور، بابِل و کولخید در قفقاز تعاملات فرهنگی داشت. کتیبه‌های اورارتویی کهن‌ترین اسناد مکتوبی‌اند که تاکنون از آذربایجان کشف شده‌اند. برپایۀ اسناد آشوری، اورارتوها به سرزمین خود بیایِنا، ناییری و بیایِنلی می‌گفته‌اند و اورارتو کلمه‌ای است آشوری، که اوروآتری تلفظ می‌شد و در عهد عتیق به شکل آرارات ضبط شده است. پایتخت اورارتو شهر توشپا یا بندر امروزی وان در ساحل دریاچۀ وان بود. معماران اورارتویی در ساخت بناها و قلاع سنگی بسیار مهارت داشتند و آثار معماری خود را بر روی بلندی کوه‌ها یا تپه‌های مشرف بر راه‌های تجاری می‌ساختند؛ آنان همچنین حجّاران ماهری بودند و فن ساخت پنجره‌های کاذب یا کور برای تزیین نمای بیرونی بناها ابداع ایشان است. فن حجّاری باد بُرده که در ساخت بناهای سنگی عهد هَخامَنِشی تخت جمشید و پاسارگاد به‌کار رفته‌اند نیز مأخوذ از اورارتو است. بنای سنگی عهد هخامَنشی کعبۀ زردشت در نقش رستم و زندان سلیمان در پاسارگاد متأثر از معماری اورارتو است. صنعت هیدرولیک در تمدن اورارتو پیشرفته بود و آب از اراضی پست به بلندی‌ها منتقل می‌شد؛ همچنین قلاع اورارتویی دارای سیستم فاضلاب بودند. اورارتوشناسان به رابطۀ فرهنگی عیلام و اورارتو اشاره کرده‌اند. هنر سردیس‌سازی اورارتو برگرفته از هنر هورّیت بود؛ اما فلزکاران اورارتو در ساخت اشیای مفرغی و آهنی پیشرو بودند. هنر جواهرسازی سَکاها و کولخیدها در قرون ۷ و ۸پ‌م از اورارتو تأثیر پذیرفته بود. مردمان اورارتو جنگاور بوده و خالدی خدای خدایان و خدای جنگ محسوب می‌شد. آداب تدفین مردم اورارتو دارای سه شیوه بود: تدفین در خاک، نهادن در استودان و سوزاندن اموات. زبان اورارتویی زبانی پیوندی است که با زبان هوری قرابت دارد. اورارتوها از دو گونه خط برای نگارش استفاده می‌کردند: خط تصویری که تا حدود ۹۰۰پ‌م رواج داشت و خط میخی که از میخی آشوری اقتباس شده بود و تا پایان تمدن اورارتو به‌کار رفت. در کنار خط و زبان اورارتویی خط و زبان آشوری هم استفاده می‌شد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اورارْتو، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تمدن &lt;/ins&gt;(Urartu)&amp;lt;br/&amp;gt; از تمدن‌های معظم خاورمیانه در هزارۀ اول پ‌م. در پایان هزارۀ دوم پ‌م در پیرامون دریاچۀ وان در آناتولی شرقی تکوین یافت و تا آستانۀ ظهور شاهنشاهی هخامنشی یکی از کانون‌های فرهنگ و هنر شرق بود. این تمدن به کمک کاوش‌های باستان‌شناسان شناخته شده است و مورّخان کلاسیک بدان اشاره‌ای نکرده‌اند. آذربایجان بیش از سه قرن بخشی از اورارتو بود و اورارتو در تحولات فرهنگی آن نقش بسیار مهمی ایفا کرد. هنر اورارتویی از سرچشمه‌های هنر هخامنشی شمرده می‌شود. تمدن اورارتو با تمدن‌های هیتیت، آشور، بابِل و کولخید در قفقاز تعاملات فرهنگی داشت. کتیبه‌های اورارتویی کهن‌ترین اسناد مکتوبی‌اند که تاکنون از آذربایجان کشف شده‌اند. برپایۀ اسناد آشوری، اورارتوها به سرزمین خود بیایِنا، ناییری و بیایِنلی می‌گفته‌اند و اورارتو کلمه‌ای است آشوری، که اوروآتری تلفظ می‌شد و در عهد عتیق به شکل آرارات ضبط شده است. پایتخت اورارتو شهر توشپا یا بندر امروزی وان در ساحل دریاچۀ وان بود. معماران اورارتویی در ساخت بناها و قلاع سنگی بسیار مهارت داشتند و آثار معماری خود را بر روی بلندی کوه‌ها یا تپه‌های مشرف بر راه‌های تجاری می‌ساختند؛ آنان همچنین حجّاران ماهری بودند و فن ساخت پنجره‌های کاذب یا کور برای تزیین نمای بیرونی بناها ابداع ایشان است. فن حجّاری باد بُرده که در ساخت بناهای سنگی عهد هَخامَنِشی تخت جمشید و پاسارگاد به‌کار رفته‌اند نیز مأخوذ از اورارتو است. بنای سنگی عهد هخامَنشی کعبۀ زردشت در نقش رستم و زندان سلیمان در پاسارگاد متأثر از معماری اورارتو است. صنعت هیدرولیک در تمدن اورارتو پیشرفته بود و آب از اراضی پست به بلندی‌ها منتقل می‌شد؛ همچنین قلاع اورارتویی دارای سیستم فاضلاب بودند. اورارتوشناسان به رابطۀ فرهنگی عیلام و اورارتو اشاره کرده‌اند. هنر سردیس‌سازی اورارتو برگرفته از هنر هورّیت بود؛ اما فلزکاران اورارتو در ساخت اشیای مفرغی و آهنی پیشرو بودند. هنر جواهرسازی سَکاها و کولخیدها در قرون ۷ و ۸پ‌م از اورارتو تأثیر پذیرفته بود. مردمان اورارتو جنگاور بوده و خالدی خدای خدایان و خدای جنگ محسوب می‌شد. آداب تدفین مردم اورارتو دارای سه شیوه بود: تدفین در خاک، نهادن در استودان و سوزاندن اموات. زبان اورارتویی زبانی پیوندی است که با زبان هوری قرابت دارد. اورارتوها از دو گونه خط برای نگارش استفاده می‌کردند: خط تصویری که تا حدود ۹۰۰پ‌م رواج داشت و خط میخی که از میخی آشوری اقتباس شده بود و تا پایان تمدن اورارتو به‌کار رفت. در کنار خط و زبان اورارتویی خط و زبان آشوری هم استفاده می‌شد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86&amp;diff=2010053190&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%8C_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86&amp;diff=2010053190&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-07-24T05:23:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
اورارْتو، تمدّن (Urartu)&amp;lt;br/&amp;gt; از تمدن‌های معظم خاورمیانه در هزارۀ اول پ‌م. در پایان هزارۀ دوم پ‌م در پیرامون دریاچۀ وان در آناتولی شرقی تکوین یافت و تا آستانۀ ظهور شاهنشاهی هخامنشی یکی از کانون‌های فرهنگ و هنر شرق بود. این تمدن به کمک کاوش‌های باستان‌شناسان شناخته شده است و مورّخان کلاسیک بدان اشاره‌ای نکرده‌اند. آذربایجان بیش از سه قرن بخشی از اورارتو بود و اورارتو در تحولات فرهنگی آن نقش بسیار مهمی ایفا کرد. هنر اورارتویی از سرچشمه‌های هنر هخامنشی شمرده می‌شود. تمدن اورارتو با تمدن‌های هیتیت، آشور، بابِل و کولخید در قفقاز تعاملات فرهنگی داشت. کتیبه‌های اورارتویی کهن‌ترین اسناد مکتوبی‌اند که تاکنون از آذربایجان کشف شده‌اند. برپایۀ اسناد آشوری، اورارتوها به سرزمین خود بیایِنا، ناییری و بیایِنلی می‌گفته‌اند و اورارتو کلمه‌ای است آشوری، که اوروآتری تلفظ می‌شد و در عهد عتیق به شکل آرارات ضبط شده است. پایتخت اورارتو شهر توشپا یا بندر امروزی وان در ساحل دریاچۀ وان بود. معماران اورارتویی در ساخت بناها و قلاع سنگی بسیار مهارت داشتند و آثار معماری خود را بر روی بلندی کوه‌ها یا تپه‌های مشرف بر راه‌های تجاری می‌ساختند؛ آنان همچنین حجّاران ماهری بودند و فن ساخت پنجره‌های کاذب یا کور برای تزیین نمای بیرونی بناها ابداع ایشان است. فن حجّاری باد بُرده که در ساخت بناهای سنگی عهد هَخامَنِشی تخت جمشید و پاسارگاد به‌کار رفته‌اند نیز مأخوذ از اورارتو است. بنای سنگی عهد هخامَنشی کعبۀ زردشت در نقش رستم و زندان سلیمان در پاسارگاد متأثر از معماری اورارتو است. صنعت هیدرولیک در تمدن اورارتو پیشرفته بود و آب از اراضی پست به بلندی‌ها منتقل می‌شد؛ همچنین قلاع اورارتویی دارای سیستم فاضلاب بودند. اورارتوشناسان به رابطۀ فرهنگی عیلام و اورارتو اشاره کرده‌اند. هنر سردیس‌سازی اورارتو برگرفته از هنر هورّیت بود؛ اما فلزکاران اورارتو در ساخت اشیای مفرغی و آهنی پیشرو بودند. هنر جواهرسازی سَکاها و کولخیدها در قرون ۷ و ۸پ‌م از اورارتو تأثیر پذیرفته بود. مردمان اورارتو جنگاور بوده و خالدی خدای خدایان و خدای جنگ محسوب می‌شد. آداب تدفین مردم اورارتو دارای سه شیوه بود: تدفین در خاک، نهادن در استودان و سوزاندن اموات. زبان اورارتویی زبانی پیوندی است که با زبان هوری قرابت دارد. اورارتوها از دو گونه خط برای نگارش استفاده می‌کردند: خط تصویری که تا حدود ۹۰۰پ‌م رواج داشت و خط میخی که از میخی آشوری اقتباس شده بود و تا پایان تمدن اورارتو به‌کار رفت. در کنار خط و زبان اورارتویی خط و زبان آشوری هم استفاده می‌شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:تاریخ جهان]] [[Category:تمدن ها و حکومت های باستان]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
</feed>