https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B1 جلایر - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-05-01T19:20:57Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B1&diff=1203103&oldid=prev DaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1' 2019-07-24T05:23:50Z <p>جایگزینی متن - &#039;\\1&#039; به &#039;&lt;!--1&#039;</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>جَلایر<br /> <br /> (در لغت به‌معنی عامه و عوام) قبیلۀ مغول، از گروه مغولان درلکین. مرکب از چندین طایفۀ بزرگ که در عصر چنگیزخان در اطراف رودخانۀ کلوران/کرولن، در شمال شرق مغولستان، سکونت داشتند. اینان از آغاز در کشورگشایی‌های چنگیزخان شرکت داشتند. موقلی جلایر فاتح چین شمالی بود. اولدور قورجی جلایر، شحنۀ چهار اردوی بزرگ مغول و رابورکۀ جلایر یکی از سه فرماندۀ اصلی لشکرکشی‌های اولیۀ چنگیزخان به ماوراء‌النهر و ایران بود. اعقاب جوجی ترمله جلایر نظیر ایکلان نویان، از آغاز تا انقراض دولت ایلخانان ایران در زمرۀ امیران بزرگ دولت قرار داشتند و پس از آن دولت ایلکانیان/جلایریان عراق عرب و آذربایجان را به‌وجود آوردند. ناحیۀ خجند در قرن ۸ق سرزمین جلایرها بود. پس از قتل امیر بایزید جلایر، حاکم خجند، به‌دست قوای تغلق تیمور، حاکم مغولستان (۷۶۳ق)، پسرش علی درویش و دامادش جانشین او شده و به خدمت امیرحسین قراوناس درآمدند و چون امیرحسین به‌دست تیمور کشته شد (۷۷۱ق) اینان به تیمور پیوستند. امیر بهرام جلایر و پسرش عادل‌شاه، گاه متحد و گاه دشمن تیمور بودند. او نیز پس از غلبه بر عادل‌شاه در ۷۷۷ق، جلایرها را میان دیگر قبایل تقسیم کرد. گروهی از جلایرها در قرن ۹ق، ساکن اطراف بم و کرمان بودند و جلایرهای استرآباد در همین قرن، ازجمله نیروهای اجتماعی مؤثر آن ولایت به‌شمار می‌آمدند. جلایرها در عصر صفویه، یک گروه بزرگ از مردم شمال خراسان را تشکیل می‌دادند. طهماسب‌قلی‌خان جلایر ( -۱۱۶۰ق) از عوامل اصلی ترقی نادرشاه بود. توطئۀ یوسفعلی‌خان جلایر کلاتی در سقوط سید محمد متولی موسوم به شاه‌سلیمان دوم و سلطنت دوبارۀ شاهرخ افشار نقش داشت (۱۱۶۳ق). حکومت ناحیۀ کلات تا انقراض قاجاریه با خوانین جلایر بود. نیز ← [[جلایریان_(حک:_۷۴۰ـ۸۳۵ق)|جلایریان]].<br /> <br /> &lt;br/&gt; &lt;!--16075700--&gt;<br /> <br /> [[Category:تاریخ ایران]] [[Category:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]] [[Category:ایران از حکومت مغول تا صفویه]] [[Category:مردم شناسی]] [[Category:اقوام، نژادها و طوایف]]</div> DaneshGostar