<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C</id>
	<title>جنگ های ایران و عثمانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-08T17:34:20Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171878&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۴۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171878&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:40:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۴۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Iran and Ottoman wars&lt;/del&gt;)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ottoman–Persian Wars&lt;/ins&gt;)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف کرد و برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی میرزا دولتشاه]] نیز به‌سوی بغداد پیش راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب بیماری بازگشت و بعد از‌ مدت کوتاهی درگذشت. در 1238ق عباس میرزا لشکریان عثمانی را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان خواهان صلح شدند و پس از آن معاهده صلح و [[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] بین‌ دو دولت منعقد شد (1238ق).    &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف کرد و برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی میرزا دولتشاه]] نیز به‌سوی بغداد پیش راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب بیماری بازگشت و بعد از‌ مدت کوتاهی درگذشت. در 1238ق عباس میرزا لشکریان عثمانی را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان خواهان صلح شدند و پس از آن معاهده صلح و [[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] بین‌ دو دولت منعقد شد (1238ق).    &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171875&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171875&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:38:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(Iran and Ottoman wars)&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف کرد و برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی میرزا دولتشاه]] نیز به‌سوی بغداد پیش راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب بیماری بازگشت و بعد از‌ مدت کوتاهی درگذشت. در 1238ق عباس میرزا لشکریان عثمانی را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان خواهان صلح شدند و پس از آن معاهده صلح و [[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] بین‌ دو دولت منعقد شد (1238ق).    &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف کرد و برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی میرزا دولتشاه]] نیز به‌سوی بغداد پیش راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب بیماری بازگشت و بعد از‌ مدت کوتاهی درگذشت. در 1238ق عباس میرزا لشکریان عثمانی را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان خواهان صلح شدند و پس از آن معاهده صلح و [[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] بین‌ دو دولت منعقد شد (1238ق).    &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171874&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171874&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:37:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف کرد و برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی میرزا دولتشاه]] نیز به‌سوی بغداد پیش راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب بیماری بازگشت و بعد از‌ مدت کوتاهی درگذشت. در 1238ق عباس میرزا لشکریان عثمانی را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان خواهان صلح شدند و پس از آن معاهده صلح و [[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] بین‌ دو دولت منعقد شد (1238ق).    &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف کرد و برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی میرزا دولتشاه]] نیز به‌سوی بغداد پیش راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب بیماری بازگشت و بعد از‌ مدت کوتاهی درگذشت. در 1238ق عباس میرزا لشکریان عثمانی را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان خواهان صلح شدند و پس از آن معاهده صلح و [[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] بین‌ دو دولت منعقد شد (1238ق).    &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171873&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171873&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:35:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصرف‌ &lt;/del&gt;کرد و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برادرش‌ محمدعلی‌ &lt;/del&gt;میرزا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولتشاه‌ &lt;/del&gt;نیز &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌سوی‌ &lt;/del&gt;بغداد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیش‌ &lt;/del&gt;راند، اما محمدعلی میرزا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌سبب‌ &lt;/del&gt;بیماری &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بازگشت‌ &lt;/del&gt;و بعد از‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌&lt;/del&gt;. در 1238ق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عباس‌ &lt;/del&gt;میرزا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;لشکریان‌ عثمانی‌ &lt;/del&gt;را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عثمانیان‌ &lt;/del&gt;خواهان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلح‌ &lt;/del&gt;شدند و پس از آن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معاهدة &lt;/del&gt;صلح و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معاهدة ارزروم‌ &lt;/del&gt;بین‌ دو &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولت‌ &lt;/del&gt;منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. [[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه در 1236ق برای جلوگیری از تعدیان عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصرف &lt;/ins&gt;کرد و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برادرش [[دولتشاه، محمدعلی میرزا (۱۲۰۳ـ۱۲۳۷ق)|محمدعلی &lt;/ins&gt;میرزا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولتشاه]] &lt;/ins&gt;نیز &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌سوی &lt;/ins&gt;بغداد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیش &lt;/ins&gt;راند، اما محمدعلی میرزا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌سبب &lt;/ins&gt;بیماری &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بازگشت &lt;/ins&gt;و بعد از‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدت کوتاهی درگذشت&lt;/ins&gt;. در 1238ق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عباس &lt;/ins&gt;میرزا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;لشکریان عثمانی &lt;/ins&gt;را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عثمانیان &lt;/ins&gt;خواهان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلح &lt;/ins&gt;شدند و پس از آن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معاهده &lt;/ins&gt;صلح و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ارزروم، عهدنامه|معاهده ارزروم]] &lt;/ins&gt;بین‌ دو &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولت &lt;/ins&gt;منعقد شد (1238ق). &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171872&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171872&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:31:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]] به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اتفا &lt;/del&gt;افتاد که با پیروزی سپاه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زندیهه &lt;/del&gt;همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ &lt;/del&gt;در 1236ق برای جلوگیری از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تعدیات &lt;/del&gt;عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، و [[نجف]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. گرچه جنگ‌هایی در زمان‌ [[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] به‌ وقوع‌ پیوست، اما معاهدۀ صلح 1050ق، شرایط صلح زمان شاه عباس را طی نیم قرن تمدید کرد. پس از سقوط صفویه (1135ق) و به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Peter the Great&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;به‌ شمال ایران، نیروهای عثمانی وارد خاک ایران شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. [[نادرشاه افشار]]، طی چند جنگ با نیروهای عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال سال‌های 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی با عثمانیان داشت که‌ به‌ پیروزی نادر انجامید. در اواخر دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، جنگ‌های [[بصره]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Basrah&amp;lt;/ref&amp;gt; اتفاق &lt;/ins&gt;افتاد که با پیروزی سپاه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زندیه &lt;/ins&gt;همراه بود. سومین مرحلۀ این جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه و در زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه قاجار]] (1212ـ1250ق) به‌ وقوع پیوست‌. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[عباس میرزا قاجار|عباس میرزا]]، نایب‌‌السلطنه &lt;/ins&gt;در 1236ق برای جلوگیری از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تعدیان &lt;/ins&gt;عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171871&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۲۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171871&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:29:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۲۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دیاربکر، کاظمین، کربلا، &lt;/del&gt;و نجف نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گرچه‌ &lt;/del&gt;جنگ‌هایی در زمان‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شاه‌ صفی‌‌ &lt;/del&gt;به‌ وقوع‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیوست‌، &lt;/del&gt;اما معاهدۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلح‌ &lt;/del&gt;1050ق، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ &lt;/del&gt;را &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طی‌ نیم‌ قرن‌ &lt;/del&gt;تمدید کرد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پس‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سقوط‌ صفویه‌ &lt;/del&gt;(1135ق) و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر &lt;/del&gt;به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ &lt;/del&gt;وارد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خاک‌ ایران‌ &lt;/del&gt;شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نادرشاه‌ افشار، طی‌ &lt;/del&gt;چند &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ‌ &lt;/del&gt;با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیروهای‌ &lt;/del&gt;عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;درخلال‌ سال‌های‌ &lt;/del&gt;1157 تا 1160ق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ‌‌هایی‌ &lt;/del&gt;با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عثمانیان‌ داشت‌ &lt;/del&gt;که‌ به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیروزی‌ &lt;/del&gt;نادر انجامید. در اواخر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دورة کریم‌خان، &lt;/del&gt;جنگ‌های بصره &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اتفاق &lt;/del&gt;افتاد که با پیروزی سپاه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زندیه &lt;/del&gt;همراه بود. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سومین‌ &lt;/del&gt;مرحلۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این‌ &lt;/del&gt;جنگ‌ها در دورۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قاجاریه‌ &lt;/del&gt;و در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ &lt;/del&gt;قاجار (1212ـ1250ق) به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وقوع‌ &lt;/del&gt;پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ ایران تاخت و سپاهیان ایران به‌ داخل کشور عقب‌‌نشینی کردند و برای جلوگیری از پیشروی عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین سبب،‌ سپاهیان عثمانی که براثر‌ فرارسیدن زمستان و کمبود غذا و حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|تبریز]] در تنگنا بودند، دچار تلفات شدیدی شدند و ناچار عقب‌‌نشینی کردند. دو درگیری دیگر در سال‌های 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی عثمانی‌ها انجامید و سرانجام در 962ق معاهدۀ صلحی بین دو دولت منعقد شد. شاه [[عباس صفوی اول|عباس اول ‌صفوی]] (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس از رسیدن به‌ سلطنت، برای برقراری آرامش در کشور معاهدۀ صلحی با عثمانیان بست (998ق)، اما در 1011ق، پس از نابودی [[ازبک|ازبکان]]، به‌ جنگ با عثمانی‌ها رفت و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات ازدست‌رفته، بر [[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[دیاربکر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Diyarbakır&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کاظمین]]&amp;lt;ref&amp;gt;Kadhimiya&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[کربلا]]&amp;lt;ref&amp;gt;Karbala&amp;lt;/ref&amp;gt;، &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;نجف&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&amp;lt;ref&amp;gt;Najaf&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;نیز تسلط یافت. در 1021ق معاهدۀ صلحی میان دو کشور انعقاد یافت که‌ تقریباً تا پایان دورۀ صفویه برقرار بود. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گرچه &lt;/ins&gt;جنگ‌هایی در زمان‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[شاه صفی (نور ۱۰۲۱ ـ ۱۰۵۲ ق)|شاه صفی]] &lt;/ins&gt;به‌ وقوع‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیوست، &lt;/ins&gt;اما معاهدۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلح &lt;/ins&gt;1050ق، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شرایط صلح زمان شاه عباس &lt;/ins&gt;را &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طی نیم قرن &lt;/ins&gt;تمدید کرد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پس &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سقوط صفویه &lt;/ins&gt;(1135ق) و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌دنبال هجوم نیروهای [[پطر کبیر (۱۶۷۲ـ۱۷۲۵)|پطر کبیر]] &lt;/ins&gt;به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شمال ایران، نیروهای عثمانی &lt;/ins&gt;وارد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خاک ایران &lt;/ins&gt;شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[نادرشاه افشار]]، طی &lt;/ins&gt;چند &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ &lt;/ins&gt;با &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیروهای &lt;/ins&gt;عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;درخلال سال‌های &lt;/ins&gt;1157 تا 1160ق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ‌‌هایی &lt;/ins&gt;با &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عثمانیان داشت &lt;/ins&gt;که‌ به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیروزی &lt;/ins&gt;نادر انجامید. در اواخر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره [[کریم خان زند|کریم‌خان]]، &lt;/ins&gt;جنگ‌های &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;بصره&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] اتفا &lt;/ins&gt;افتاد که با پیروزی سپاه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زندیهه &lt;/ins&gt;همراه بود. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سومین &lt;/ins&gt;مرحلۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این &lt;/ins&gt;جنگ‌ها در دورۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قاجاریه &lt;/ins&gt;و در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمان [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی شاه &lt;/ins&gt;قاجار&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;(1212ـ1250ق) به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وقوع &lt;/ins&gt;پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171870&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۲۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171870&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:22:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۲۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]])، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران‌ &lt;/del&gt;تاخت و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سپاهیان‌ ایران‌ &lt;/del&gt;به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;داخل‌ &lt;/del&gt;کشور &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عقب‌‌نشینی‌ &lt;/del&gt;کردند و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برای‌ جلوگیری‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیشروی‌ &lt;/del&gt;عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همین‌ &lt;/del&gt;سبب،‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ &lt;/del&gt;براثر‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرارسیدن‌ زمستان‌ &lt;/del&gt;و کمبود غذا و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ &lt;/del&gt;تبریز در تنگنا بودند، دچار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تلفات‌ شدیدی‌ &lt;/del&gt;شدند و ناچار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عقب‌‌نشینی‌ &lt;/del&gt;کردند. دو &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;درگیری‌ &lt;/del&gt;دیگر در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال‌های‌ &lt;/del&gt;955ـ953 و 959ق نیز به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عقب‌نشینی‌ &lt;/del&gt;عثمانی‌ها انجامید و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرانجام‌ &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;962 &lt;/del&gt;معاهدۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلحی‌ بین‌ &lt;/del&gt;دو &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولت‌ &lt;/del&gt;منعقد شد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شاه‌ عباس‌ &lt;/del&gt;اول &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;‌صفوی‌ &lt;/del&gt;(حک: 996ـ 1038ق) نیز، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پس‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رسیدن‌ &lt;/del&gt;به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سلطنت‌، &lt;/del&gt;برای برقراری &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آرامش‌ &lt;/del&gt;در کشور معاهدۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلحی‌ &lt;/del&gt;با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عثمانیان‌ بست‌ &lt;/del&gt;(998ق)، اما در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1011، پس‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نابودی‌ ازبکان‌، &lt;/del&gt;به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ‌ &lt;/del&gt;با عثمانی‌ها &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رفت‌ &lt;/del&gt;و علاوه‌‌بر آزادسازی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولایات‌ ازدست‌رفته‌، &lt;/del&gt;بر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بغداد، موصل‌، &lt;/del&gt;دیاربکر، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کاظمین‌، &lt;/del&gt;کربلا، و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نجف‌ &lt;/del&gt;نیز &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تسلط‌ یافت‌&lt;/del&gt;. در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1021 &lt;/del&gt;معاهدۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلحی‌ میان‌ &lt;/del&gt;دو کشور انعقاد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یافت‌ &lt;/del&gt;که‌ تقریباً تا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پایان‌ &lt;/del&gt;دورۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صفویه‌ &lt;/del&gt;برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;artillery&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;)، منجر به‌ پیروزی سپاهیان عثمانی شد. پس از روی‌کارآمدن شاه‌ [[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] (930ـ984ق)، سلطان سلیمان قانونی، به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران &lt;/ins&gt;تاخت و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سپاهیان ایران &lt;/ins&gt;به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;داخل &lt;/ins&gt;کشور &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عقب‌‌نشینی &lt;/ins&gt;کردند و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برای جلوگیری &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیشروی &lt;/ins&gt;عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همین &lt;/ins&gt;سبب،‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سپاهیان عثمانی که &lt;/ins&gt;براثر‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرارسیدن زمستان &lt;/ins&gt;و کمبود غذا و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حملات پیاپی نیروهای مردمی [[تبریز، شهر|&lt;/ins&gt;تبریز&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در تنگنا بودند، دچار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تلفات شدیدی &lt;/ins&gt;شدند و ناچار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عقب‌‌نشینی &lt;/ins&gt;کردند. دو &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;درگیری &lt;/ins&gt;دیگر در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال‌های &lt;/ins&gt;955ـ953 و 959ق نیز به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عقب‌نشینی &lt;/ins&gt;عثمانی‌ها انجامید و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرانجام &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;962ق &lt;/ins&gt;معاهدۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلحی بین &lt;/ins&gt;دو &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولت &lt;/ins&gt;منعقد شد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شاه [[عباس صفوی اول|عباس &lt;/ins&gt;اول &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;‌صفوی]] &lt;/ins&gt;(حک: 996ـ 1038ق) نیز، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پس &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رسیدن &lt;/ins&gt;به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سلطنت، &lt;/ins&gt;برای برقراری &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آرامش &lt;/ins&gt;در کشور معاهدۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلحی &lt;/ins&gt;با &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عثمانیان بست &lt;/ins&gt;(998ق)، اما در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1011ق، پس &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نابودی [[ازبک|ازبکان]]، &lt;/ins&gt;به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ &lt;/ins&gt;با عثمانی‌ها &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رفت &lt;/ins&gt;و علاوه‌‌بر آزادسازی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولایات ازدست‌رفته، &lt;/ins&gt;بر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[بغداد]]&amp;lt;ref&amp;gt;Baghdad&amp;lt;/ref&amp;gt;، [[موصل]]&amp;lt;ref&amp;gt;Mosul&amp;lt;/ref&amp;gt;، &lt;/ins&gt;دیاربکر، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کاظمین، &lt;/ins&gt;کربلا، و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نجف &lt;/ins&gt;نیز &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تسلط یافت&lt;/ins&gt;. در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1021ق &lt;/ins&gt;معاهدۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صلحی میان &lt;/ins&gt;دو کشور انعقاد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یافت &lt;/ins&gt;که‌ تقریباً تا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پایان &lt;/ins&gt;دورۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صفویه &lt;/ins&gt;برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171869&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171869&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:17:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]] به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]])، منجر به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیروزی‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ &lt;/del&gt;شد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پس‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روی‌کارآمدن‌ &lt;/del&gt;شاه‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طهماسب‌ اول‌ صفوی‌ &lt;/del&gt;(930ـ984ق)، سلطان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سلیمان‌ قانونی‌، &lt;/del&gt;به‌ ایران‌ تاخت و سپاهیان‌ ایران‌ به‌ داخل‌ کشور عقب‌‌نشینی‌ کردند و برای‌ جلوگیری‌ از پیشروی‌ عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین‌ سبب،‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ براثر‌ فرارسیدن‌ زمستان‌ و کمبود غذا و حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ تبریز در تنگنا بودند، دچار تلفات‌ شدیدی‌ شدند و ناچار عقب‌‌نشینی‌ کردند. دو درگیری‌ دیگر در سال‌های‌ 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی‌ عثمانی‌ها انجامید و سرانجام‌ در 962 معاهدۀ صلحی‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد. شاه‌ عباس‌ اول ‌صفوی‌ (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس‌ از رسیدن‌ به‌ سلطنت‌، برای برقراری آرامش‌ در کشور معاهدۀ صلحی‌ با عثمانیان‌ بست‌ (998ق)، اما در 1011، پس‌ از نابودی‌ ازبکان‌، به‌ جنگ‌ با عثمانی‌ها رفت‌ و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات‌ ازدست‌رفته‌، بر بغداد، موصل‌، دیاربکر، کاظمین‌، کربلا، و نجف‌ نیز تسلط‌ یافت‌. در 1021 معاهدۀ صلحی‌ میان‌ دو کشور انعقاد یافت‌ که‌ تقریباً تا پایان‌ دورۀ صفویه‌ برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Armenia&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]])، منجر به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیروزی سپاهیان عثمانی &lt;/ins&gt;شد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پس &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روی‌کارآمدن &lt;/ins&gt;شاه‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[طهماسب صفوی اول|طهماسب اول صفوی]] &lt;/ins&gt;(930ـ984ق)، سلطان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سلیمان قانونی، &lt;/ins&gt;به‌ ایران‌ تاخت و سپاهیان‌ ایران‌ به‌ داخل‌ کشور عقب‌‌نشینی‌ کردند و برای‌ جلوگیری‌ از پیشروی‌ عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین‌ سبب،‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ براثر‌ فرارسیدن‌ زمستان‌ و کمبود غذا و حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ تبریز در تنگنا بودند، دچار تلفات‌ شدیدی‌ شدند و ناچار عقب‌‌نشینی‌ کردند. دو درگیری‌ دیگر در سال‌های‌ 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی‌ عثمانی‌ها انجامید و سرانجام‌ در 962 معاهدۀ صلحی‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد. شاه‌ عباس‌ اول ‌صفوی‌ (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس‌ از رسیدن‌ به‌ سلطنت‌، برای برقراری آرامش‌ در کشور معاهدۀ صلحی‌ با عثمانیان‌ بست‌ (998ق)، اما در 1011، پس‌ از نابودی‌ ازبکان‌، به‌ جنگ‌ با عثمانی‌ها رفت‌ و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات‌ ازدست‌رفته‌، بر بغداد، موصل‌، دیاربکر، کاظمین‌، کربلا، و نجف‌ نیز تسلط‌ یافت‌. در 1021 معاهدۀ صلحی‌ میان‌ دو کشور انعقاد یافت‌ که‌ تقریباً تا پایان‌ دورۀ صفویه‌ برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171868&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۶</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171868&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:16:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]] به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]])، منجر به‌ پیروزی‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ شد. پس‌ از روی‌کارآمدن‌ شاه‌ طهماسب‌ اول‌ صفوی‌ (930ـ984ق)، سلطان سلیمان‌ قانونی‌، به‌ ایران‌ تاخت و سپاهیان‌ ایران‌ به‌ داخل‌ کشور عقب‌‌نشینی‌ کردند و برای‌ جلوگیری‌ از پیشروی‌ عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین‌ سبب،‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ براثر‌ فرارسیدن‌ زمستان‌ و کمبود غذا و حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ تبریز در تنگنا بودند، دچار تلفات‌ شدیدی‌ شدند و ناچار عقب‌‌نشینی‌ کردند. دو درگیری‌ دیگر در سال‌های‌ 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی‌ عثمانی‌ها انجامید و سرانجام‌ در 962 معاهدۀ صلحی‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد. شاه‌ عباس‌ اول ‌صفوی‌ (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس‌ از رسیدن‌ به‌ سلطنت‌، برای برقراری آرامش‌ در کشور معاهدۀ صلحی‌ با عثمانیان‌ بست‌ (998ق)، اما در 1011، پس‌ از نابودی‌ ازبکان‌، به‌ جنگ‌ با عثمانی‌ها رفت‌ و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات‌ ازدست‌رفته‌، بر بغداد، موصل‌، دیاربکر، کاظمین‌، کربلا، و نجف‌ نیز تسلط‌ یافت‌. در 1021 معاهدۀ صلحی‌ میان‌ دو کشور انعقاد یافت‌ که‌ تقریباً تا پایان‌ دورۀ صفویه‌ برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ پناهنده‌‌شدنِ یکی از شاهزادگان فراریِ عثمانی به‌ دربار صفوی، از راه‌ [[ارمنستان]] به‌ ایران لشکر کشید و جنگ شدیدی بین قوای دو کشور در [[دشت چالدران]] روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ برخورداری از نفرات فراوان و سلاح‌ آتشین ([[توپخانه]])، منجر به‌ پیروزی‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ شد. پس‌ از روی‌کارآمدن‌ شاه‌ طهماسب‌ اول‌ صفوی‌ (930ـ984ق)، سلطان سلیمان‌ قانونی‌، به‌ ایران‌ تاخت و سپاهیان‌ ایران‌ به‌ داخل‌ کشور عقب‌‌نشینی‌ کردند و برای‌ جلوگیری‌ از پیشروی‌ عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین‌ سبب،‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ براثر‌ فرارسیدن‌ زمستان‌ و کمبود غذا و حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ تبریز در تنگنا بودند، دچار تلفات‌ شدیدی‌ شدند و ناچار عقب‌‌نشینی‌ کردند. دو درگیری‌ دیگر در سال‌های‌ 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی‌ عثمانی‌ها انجامید و سرانجام‌ در 962 معاهدۀ صلحی‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد. شاه‌ عباس‌ اول ‌صفوی‌ (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس‌ از رسیدن‌ به‌ سلطنت‌، برای برقراری آرامش‌ در کشور معاهدۀ صلحی‌ با عثمانیان‌ بست‌ (998ق)، اما در 1011، پس‌ از نابودی‌ ازبکان‌، به‌ جنگ‌ با عثمانی‌ها رفت‌ و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات‌ ازدست‌رفته‌، بر بغداد، موصل‌، دیاربکر، کاظمین‌، کربلا، و نجف‌ نیز تسلط‌ یافت‌. در 1021 معاهدۀ صلحی‌ میان‌ دو کشور انعقاد یافت‌ که‌ تقریباً تا پایان‌ دورۀ صفویه‌ برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;----&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171867&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۶</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=2010171867&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-03-29T19:16:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌های ایران و عثمانی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پناهنده‌‌شدنِ‌ یکی‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شاهزادگان‌ فراریِ‌ عثمانی‌ &lt;/del&gt;به‌ دربار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صفوی‌، &lt;/del&gt;از راه‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ارمنستان‌ &lt;/del&gt;به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران‌ &lt;/del&gt;لشکر کشید و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ‌ شدیدی‌ بین‌ قوای‌ &lt;/del&gt;دو کشور در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دشت‌ چالداران‌ &lt;/del&gt;روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برخورداری‌ &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نفرات‌ فراوان‌ &lt;/del&gt;و سلاح‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آتشین‌ &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;توپخانه‌&lt;/del&gt;)، منجر به‌ پیروزی‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ شد. پس‌ از روی‌کارآمدن‌ شاه‌ طهماسب‌ اول‌ صفوی‌ (930ـ984ق)، سلطان سلیمان‌ قانونی‌، به‌ ایران‌ تاخت و سپاهیان‌ ایران‌ به‌ داخل‌ کشور عقب‌‌نشینی‌ کردند و برای‌ جلوگیری‌ از پیشروی‌ عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین‌ سبب،‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ براثر‌ فرارسیدن‌ زمستان‌ و کمبود غذا و حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ تبریز در تنگنا بودند، دچار تلفات‌ شدیدی‌ شدند و ناچار عقب‌‌نشینی‌ کردند. دو درگیری‌ دیگر در سال‌های‌ 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی‌ عثمانی‌ها انجامید و سرانجام‌ در 962 معاهدۀ صلحی‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد. شاه‌ عباس‌ اول ‌صفوی‌ (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس‌ از رسیدن‌ به‌ سلطنت‌، برای برقراری آرامش‌ در کشور معاهدۀ صلحی‌ با عثمانیان‌ بست‌ (998ق)، اما در 1011، پس‌ از نابودی‌ ازبکان‌، به‌ جنگ‌ با عثمانی‌ها رفت‌ و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات‌ ازدست‌رفته‌، بر بغداد، موصل‌، دیاربکر، کاظمین‌، کربلا، و نجف‌ نیز تسلط‌ یافت‌. در 1021 معاهدۀ صلحی‌ میان‌ دو کشور انعقاد یافت‌ که‌ تقریباً تا پایان‌ دورۀ صفویه‌ برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جنگ‌هایی که میان [[ایران]] و [[عثمانی، امپراتوری|عثمانی]] در زمان [[صفویه|صفویان‌]]، [[افشاریه|افشاریان]]، [[زندیه|زندیان]] و [[قاجاریه، سلسله|قاجاریان]] به‌‌وقوع‌ پیوست‌. این‌ جنگ‌ها در آغاز بیشتر براثر‌ اختلافات‌ مذهبی‌ پدید می‌آمد. ظهور حکومت‌ صفوی و اعلام مذهب تشیّع به‌عنوان مذهب رسمی کشور، زمینه‌های‌ اختلاف‌ و کشمکش‌ با دولت‌ عثمانی‌ را، که‌ مدعی‌ خلافت و مرکزیت جهان اسلام بود‌، به‌وجود آورد. اولین‌ دورۀ این‌ جنگ‌ها با [[جنگ چالدران|نبرد چالدران]] (920ق) آغاز شد. سلطان سلیم اول،‌ که‌ از اقدامات‌ [[اسماعیل صفوی اول|شاه اسماعیل]] برضد سنّی‌مذهبان ایران و نیز تحریک شیعیان عثمانی برضد آن دولت ناخشنود بود، به‌ بهانۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پناهنده‌‌شدنِ یکی &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شاهزادگان فراریِ عثمانی &lt;/ins&gt;به‌ دربار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صفوی، &lt;/ins&gt;از راه‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ارمنستان]] &lt;/ins&gt;به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران &lt;/ins&gt;لشکر کشید و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جنگ شدیدی بین قوای &lt;/ins&gt;دو کشور در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[دشت چالدران]] &lt;/ins&gt;روی‌ داد که‌ به‌سبب‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برخورداری &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نفرات فراوان &lt;/ins&gt;و سلاح‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آتشین &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[توپخانه]]&lt;/ins&gt;)، منجر به‌ پیروزی‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ شد. پس‌ از روی‌کارآمدن‌ شاه‌ طهماسب‌ اول‌ صفوی‌ (930ـ984ق)، سلطان سلیمان‌ قانونی‌، به‌ ایران‌ تاخت و سپاهیان‌ ایران‌ به‌ داخل‌ کشور عقب‌‌نشینی‌ کردند و برای‌ جلوگیری‌ از پیشروی‌ عثمانی‌ها همه‌ چیز را بر سر راه آنان نابود ساختند. به‌ همین‌ سبب،‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ که‌ براثر‌ فرارسیدن‌ زمستان‌ و کمبود غذا و حملات‌ پیاپی‌ نیروهای‌ مردمی‌ تبریز در تنگنا بودند، دچار تلفات‌ شدیدی‌ شدند و ناچار عقب‌‌نشینی‌ کردند. دو درگیری‌ دیگر در سال‌های‌ 955ـ953 و 959ق نیز به‌ عقب‌نشینی‌ عثمانی‌ها انجامید و سرانجام‌ در 962 معاهدۀ صلحی‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد. شاه‌ عباس‌ اول ‌صفوی‌ (حک: 996ـ 1038ق) نیز، پس‌ از رسیدن‌ به‌ سلطنت‌، برای برقراری آرامش‌ در کشور معاهدۀ صلحی‌ با عثمانیان‌ بست‌ (998ق)، اما در 1011، پس‌ از نابودی‌ ازبکان‌، به‌ جنگ‌ با عثمانی‌ها رفت‌ و علاوه‌‌بر آزادسازی ولایات‌ ازدست‌رفته‌، بر بغداد، موصل‌، دیاربکر، کاظمین‌، کربلا، و نجف‌ نیز تسلط‌ یافت‌. در 1021 معاهدۀ صلحی‌ میان‌ دو کشور انعقاد یافت‌ که‌ تقریباً تا پایان‌ دورۀ صفویه‌ برقرار بود. گرچه‌ جنگ‌هایی در زمان‌ شاه‌ صفی‌‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌، اما معاهدۀ صلح‌ 1050ق، شرایط‌ صلح‌ زمان‌ شاه‌ عباس‌ را طی‌ نیم‌ قرن‌ تمدید کرد. پس‌ از سقوط‌ صفویه‌ (1135ق) و به‌دنبال‌ هجوم‌ نیروهای‌ پطرکبیر به‌ شمال‌ ایران‌، نیروهای‌ عثمانی‌ وارد خاک‌ ایران‌ شدند و نواحی غربی کشور را تصرّف کردند. نادرشاه‌ افشار، طی‌ چند جنگ‌ با نیروهای‌ عثمانی،‌ تصرفات عثمانی‌ها را از‌دست آنان خارج کرد‌ (1149ق) و درخلال‌ سال‌های‌ 1157 تا 1160ق جنگ‌‌هایی‌ با عثمانیان‌ داشت‌ که‌ به‌ پیروزی‌ نادر انجامید. در اواخر دورة کریم‌خان، جنگ‌های بصره اتفاق افتاد که با پیروزی سپاه زندیه همراه بود. سومین‌ مرحلۀ این‌ جنگ‌ها در دورۀ قاجاریه‌ و در زمان‌ فتحعلی‌ شاه‌ قاجار (1212ـ1250ق) به‌ وقوع‌ پیوست‌. عباس‌ میرزا، نایب‌‌السلطنه‌ در 1236ق برای جلوگیری از تعدیات عثمانی‌ها و ممانعت از انتقال اتباع ایران به خاک عثمانی مأمور جنگ با عثمانی‌ها شد. او ظرف چند روز کردستان عثمانی را تصرف‌ کرد و برادرش‌ محمدعلی‌ میرزا دولتشاه‌ نیز به‌سوی‌ بغداد پیش‌ راند، اما محمدعلی میرزا به‌سبب‌ بیماری بازگشت‌ و بعد از‌ مدت‌ کوتاهی‌ درگذشت‌. در 1238ق عباس‌ میرزا لشکریان‌ عثمانی‌ را، با وجود برتری نظرات، به‌سختی شکست‌‌ داد و عثمانیان‌ خواهان صلح‌ شدند و پس از آن معاهدة صلح و معاهدة ارزروم‌ بین‌ دو دولت‌ منعقد شد (1238ق).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ایران از حکومت صفویه تا قاجار]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
</feed>