داوینچی، لئوناردو - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۹

2025-01-19T17:49:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۹
خط ۱:		خط ۱:

	{{جعبه زندگینامه		{{جعبه زندگینامه
	\|عنوان = ~~لیوناردو~~ داوینچی		\|عنوان = لئوناردو داوینچی
	\|نام =Leonardo da Vinci		\|نام =Leonardo da Vinci
	\|نام دیگر=		\|نام دیگر=
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	\|محل زندگی=		\|محل زندگی=
	\|تحصیلات و محل تحصیل=کارگاه هنری آندرآ دل وروکیو		\|تحصیلات و محل تحصیل=کارگاه هنری آندرآ دل وروکیو
	\| شغل و تخصص اصلی =نقاش، مجسمه ~~ساز، معمار، مهندس، و دانشمند~~		\| شغل و تخصص اصلی =نقاش، مجسمه ساز
	\|شغل و تخصص های دیگر=		\|شغل و تخصص های دیگر=معمار، مهندس، و دانشمند
	\|سبک =		\|سبک =
	\|مکتب =		\|مکتب =
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	تابلوی نبرد آنگیاری، تصویری که از تک‌چهرۀ خودش،نقاشی مریم عذرا و قدّیسه حَنّا		تابلوی نبرد آنگیاری، تصویری که از تک‌چهرۀ خودش،نقاشی مریم عذرا و قدّیسه حَنّا
	\|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)		\|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)
	\|گروه مقاله =~~فرهنگ نامه~~ و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان		\|گروه مقاله =فرهنگ‌نامه و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان
	\|دوره =		\|دوره =
	\|فعالیت های مهم =		\|فعالیت های مهم =

Mohammadi3: Mohammadi3 صفحهٔ داوینچی، لیوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹) را به داوینچی، لئوناردو منتقل کرد

2024-11-28T21:34:16Z

Mohammadi3 صفحهٔ داوینچی، لیوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹) را به داوینچی، لئوناردو منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۳۴
(بدون تفاوت)

Mohammadi3 در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۳۰

2024-11-28T21:30:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۳۰
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}		}}
	داوینچی، لئوناردو (~~۱۴۵۲م~~ ـ۱۵۱۹م)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|تک چهره مونالیزا با نام ژکوند اثر لئوناردو داوینچی]]نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ۱۵۱۶م در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا [[جورجونه، دا کاسل فرانکو (۱۴۷۵ـ۱۵۱۰م)\|جورجونه]]<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵م، [[لوور]]<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶م به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳م، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵م)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، [[لندن (انگلستان)\|لندن]])؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).		داوینچی، لئوناردو (۱۴۵۲ ـ۱۵۱۹م)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|تک چهره مونالیزا با نام ژکوند اثر لئوناردو داوینچی]]نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ۱۵۱۶م در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا [[جورجونه، دا کاسل فرانکو (۱۴۷۵ـ۱۵۱۰م)\|جورجونه]]<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵م، [[لوور]]<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶م به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳م، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵م)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، [[لندن (انگلستان)\|لندن]])؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).

Nazanin در ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۹

2024-10-15T05:49:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۹
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	\|جوایز و افتخارات =		\|جوایز و افتخارات =
	\|آثار =دیوارنگاره شام آخر در ناهارخوری صومعه سانتا ماریا دلّه گراتسیه		\|آثار =دیوارنگاره شام آخر در ناهارخوری صومعه سانتا ماریا دلّه گراتسیه
	تک‌چهرۀ مونالیزا، قدّیس یحیای تعمیددهنده (ح ~~۱۵۱۴ـ۱۵۱۵~~)		تک‌چهرۀ مونالیزا، قدّیس یحیای تعمیددهنده (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵م)
	تابلوی نبرد آنگیاری، تصویری که از تک‌چهرۀ ~~خودش، شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی~~ مریم عذرا و قدّیسه حَنّا		تابلوی نبرد آنگیاری، تصویری که از تک‌چهرۀ خودش،نقاشی مریم عذرا و قدّیسه حَنّا
	\|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)		\|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)
	\|گروه مقاله =فرهنگ نامه و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان		\|گروه مقاله =فرهنگ نامه و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}		}}
	داوینچی، لئوناردو (۱۴۵۲م ~~ـ۱۵۱۹~~)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]]~~[[File:20054900.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]]~~		داوینچی، لئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹م)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|تک چهره مونالیزا با نام ژکوند اثر لئوناردو داوینچی]]نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ۱۵۱۶م در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا [[جورجونه، دا کاسل فرانکو (۱۴۷۵ـ۱۵۱۰م)\|جورجونه]]<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵م، [[لوور]]<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶م به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳م، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵م)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، [[لندن (انگلستان)\|لندن]])؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).
	نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ~~۱۵۱۶~~ در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا [[جورجونه، دا کاسل فرانکو (۱۴۷۵ـ۱۵۱۰م)\|جورجونه]]<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ~~۱۵۰۳ـ۱۵۰۵،~~ لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ~~۱۵۰۶~~ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ~~۱۵۱۳،~~ سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ~~۱۵۱۴ـ۱۵۱۵~~)، اکنون در ~~[[موزه لوور\|~~موزۀ لوور]] نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).

Nazanin در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴

2023-12-03T09:54:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	\|سمت = مهندس ارتش و نیروی دریایی، مجسمه ساز و نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا، دوک میلان		\|سمت = مهندس ارتش و نیروی دریایی، مجسمه ساز و نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا، دوک میلان
	\|جوایز و افتخارات =		\|جوایز و افتخارات =
	\|آثار =		\|آثار =دیوارنگاره شام آخر در ناهارخوری صومعه سانتا ماریا دلّه گراتسیه
			تک‌چهرۀ مونالیزا، قدّیس یحیای تعمیددهنده (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)
			تابلوی نبرد آنگیاری، تصویری که از تک‌چهرۀ خودش، شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی مریم عذرا و قدّیسه حَنّا
	\|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)		\|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)
	\|گروه مقاله =فرهنگ نامه و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان		\|گروه مقاله =فرهنگ نامه و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان
خط ۲۹:		خط ۳۱:
	}}		}}
	داوینچی، لئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]][[File:20054900.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]]		داوینچی، لئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]][[File:20054900.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]]
	نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ۱۵۱۶ در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا جورجونه<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در [[موزه لوور\|موزۀ لوور]] نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).		نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ۱۵۱۶ در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا [[جورجونه، دا کاسل فرانکو (۱۴۷۵ـ۱۵۱۰م)\|جورجونه]]<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در [[موزه لوور\|موزۀ لوور]] نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).

Nazanin در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۶

2023-12-03T09:46:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۶
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}		}}
	داوینچی، ~~لِئوناردو~~ (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|~~داوينچي، لِئوناردو~~]][[File:20054900.jpg\|thumb\|~~داوينچي، لِئوناردو~~]]		داوینچی، لئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]][[File:20054900.jpg\|thumb\|لئوناردو داوینچی]]
	نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> ایتالیا بود که در فلورانس<ref>Florence</ref>، میلان، و از ۱۵۱۶ در فرانسه فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم آیرودینامیک<ref>aerodynamics </ref> و هیدرولیک<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ چارتوریسکی<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، ~~رنگ‌روغنیِ~~ جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به ونیز رفت و احتمالاً در آن‌جا جورجونه<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت فرانسوای اول<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی آمبواز<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ لوآر<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند ~~نامشروعِ سِر پیِرو~~ داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری آندرِآ دِل ورّوکیّو<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون بوتیچلی<ref>Botticelli</ref>، پروجینو<ref>Perugino </ref>، و لورنتسو دِ مدیچی<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).		نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> [[ایتالیا]] بود که در [[فلورانس]]<ref>Florence</ref>، [[میلان، شهر\|میلان]]، و از ۱۵۱۶ در [[فرانسه]] فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم [[آیرودینامیک]]<ref>aerodynamics </ref> و [[هیدرولیک]]<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه [[اسفورتسا، لودوویکو ( ـ۱۴۹۹)\|لودوویکو اسفورتسا]]<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ [[چارتوریسکی، آدام یژی (۱۷۷۰ـ۱۸۶۱)\|چارتوریسکی]]<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنی جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به [[ونیز]] رفت و احتمالاً در آن‌جا جورجونه<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت [[فرانسوای اول (۱۴۹۴م ـ۱۵۴۷)\|فرانسوای اول]]<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی [[آمبواز]]<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ [[لوآر، رود (۱)\|لوآر]]<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در [[موزه لوور\|موزۀ لوور]] نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروع سر پیرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری [[وروکیو، آندرآ دل (ح ۱۴۳۵ـ۱۴۸۸م)\|آندرِآ دِل ورّوکیّو]]<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون [[بوتیچلی، ساندرو (۱۴۴۵م ـ۱۵۱۰)\|بوتیچلی]]<ref>Botticelli</ref>، [[پروجینو، پیترو (ح ۱۴۵۰م ـ۱۵۲۳)\|پروجینو]]<ref>Perugino </ref>، و [[مدیچی، لورنتسو د (۱۴۴۹ـ۱۴۹۲م)\|لورنتسو دِ مدیچی]]<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).

Nazanin در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۸

2023-12-03T09:38:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۸
خط ۱:		خط ۱:

	داوینچی، لِئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|داوينچي، لِئوناردو]][[File:20054900.jpg\|thumb\|داوينچي، لِئوناردو]] {{جعبه زندگینامه		{{جعبه زندگینامه
	\|عنوان = لیوناردو داوینچی		\|عنوان = لیوناردو داوینچی
	\|نام =Leonardo da Vinci		\|نام =Leonardo da Vinci
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}		}}
			داوینچی، لِئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg\|thumb\|داوينچي، لِئوناردو]][[File:20054900.jpg\|thumb\|داوينچي، لِئوناردو]]
	نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> ایتالیا بود که در فلورانس<ref>Florence</ref>، میلان، و از ۱۵۱۶ در فرانسه فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم آیرودینامیک<ref>aerodynamics </ref> و هیدرولیک<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ چارتوریسکی<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنیِ جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به ونیز رفت و احتمالاً در آن‌جا جورجونه<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت فرانسوای اول<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی آمبواز<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ لوآر<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروعِ سِر پیِرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری آندرِآ دِل ورّوکیّو<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون بوتیچلی<ref>Botticelli</ref>، پروجینو<ref>Perugino </ref>، و لورنتسو دِ مدیچی<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).		نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> ایتالیا بود که در فلورانس<ref>Florence</ref>، میلان، و از ۱۵۱۶ در فرانسه فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم آیرودینامیک<ref>aerodynamics </ref> و هیدرولیک<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ چارتوریسکی<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنیِ جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به ونیز رفت و احتمالاً در آن‌جا جورجونه<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت فرانسوای اول<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی آمبواز<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ لوآر<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروعِ سِر پیِرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری آندرِآ دِل ورّوکیّو<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون بوتیچلی<ref>Botticelli</ref>، پروجینو<ref>Perugino </ref>، و لورنتسو دِ مدیچی<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).

Nazanin در ‏۴ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۵۲

2020-03-04T10:52:13Z

صفحهٔ تازه

داوینچی، لِئوناردو (۱۴۵۲م ـ۱۵۱۹)(Leonardo da Vinci)<br /> [[File:20054900-1.jpg|thumb|داوينچي، لِئوناردو]][[File:20054900.jpg|thumb|داوينچي، لِئوناردو]] {{جعبه زندگینامه
|عنوان = لیوناردو داوینچی
|نام =Leonardo da Vinci
|نام دیگر=
|نام اصلی=
|نام مستعار=
|لقب=
|زادروز=۱۴۵۲م
|تاریخ مرگ=۱۵۱۹م
|دوره زندگی=
|ملیت=ایتالیایی
|محل زندگی=
|تحصیلات و محل تحصیل=کارگاه هنری آندرآ دل وروکیو
| شغل و تخصص اصلی =نقاش، مجسمه ساز، معمار، مهندس، و دانشمند
|شغل و تخصص های دیگر=
|سبک =
|مکتب =
|سمت = مهندس ارتش و نیروی دریایی، مجسمه ساز و نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا، دوک میلان
|جوایز و افتخارات =
|آثار =
|خویشاوندان سرشناس =سر پیرو داوینچی (پدر)
|گروه مقاله =فرهنگ نامه و مرجع نویسی، معماری، نگارگری و مجسمه سازی جهان
|دوره =
|فعالیت های مهم =
|رشته =
|پست تخصصی =
|باشگاه =
}}

نقاش، مجسمه‌ساز، معمار، مهندس، و دانشمند ایتالیایی. از برجسته‌ترین شخصیت‌های رنسانس<ref>Renaissance</ref> ایتالیا بود که در فلورانس<ref>Florence</ref>، میلان، و از ۱۵۱۶ در فرانسه فعالیت داشت. دفترهای یادداشت و طراحی‌اش، بازتابی از ذهن بسیار خلاق و جست‌وجوگر اویند، که وجوه مختلف جهان طبیعی و علمی، از کالبدشناسی<ref>anatomy </ref> و گیاه‌شناسی<ref>botany</ref> تا علوم آیرودینامیک<ref>aerodynamics </ref> و هیدرولیک<ref>hydraulics</ref>، را دربر دارند. لئوناردو حدود ۱۴۸۲م، فلورانس را به‌قصد میلان ترک کرد، تا نخست در سِمت مهندس ارتش و نیروی دریایی، سپس در مقام مجسمه‌‌سازی چیره‌دست و ضمناً یک نقاش، در دستگاه لودوویکو اسفورتسا<ref>Ludovico Sforza</ref>، دوک میلان، خدمت کند. مسئولیت تعبیۀ ابزار و ماشین‌آلات تهاجمی، پل شناور، نوعی توپ بخار، و تانک لاک‌پشت‌مانند، را برعهده گرفت. برای کاخی در میلان، سامانۀ حرارت مرکزی با هوای فشرده، و تلمبۀ آبرسانی به بالا را ابداع کرد. دامنۀ اختراعات بدیع داوینچی، جرثقیل‌های مکانیکی پیچیده، دستگاه‌های سادۀ چرخ، قرقره، تسمه و دیگر ابزارهای متّه‌کاری، زورقی با پاروهای چرخی، ماشین‌های پرنده، و وسیله‌ای برای تنفس در زیر‌ آب را دربرمی‌گیرد. لئوناردو پس از ورود به بارگاه لودوویکو تصویر معشوقۀ او را کشید؛ این نقاشی ''بانو با قاقُم''<ref>''Lady With an Ermine''</ref> (کراکوف<ref>Kraków</ref>، مجموعۀ چارتوریسکی<ref>Czartoryski Collection</ref>) نام دارد. در ۱۴۸۳م در اجرای یک نقاشی محرابی<ref>altarpiece</ref>، با آمبروجو دا پرِدیس<ref>Ambrogio da Predis</ref> همکاری کرد و لتۀ مرکزی آن، با نام ''باکرۀ صخره‌ها''<ref>''The Virgin of the Rocks''</ref>، را کشید. از دیگر کارهای هنریِ داوینچی، یادمانی برای فرانچسکو اسفورتسا<ref>Francesco Sforza</ref>، از پیکرۀ مفرغین<ref>bronze</ref> سوار بر اسب او، درخور ذکر است که فقط نمونۀ قالب آن به اتمام رسید. شاهکار جهانی‌اش، دیوارنگارۀ ''شام آخر''<ref>''Last Supper''</ref> در ناهارخوری صومعۀ سانتا ماریا دلّه گراتسیه<ref>Sta Maria delle Grazie</ref>، میلان، را نیز در همان زمان پدید آورد. این اثر، که لئوناردو، رنگ‌روغنیِ جدیدی را در اجرای آن به‌کار برده بود، به‌سبب رطوبت دیوار آسیب فراوانی دیده است. لئوناردو در ۱۴۹۹م به فلورانس بازگشت، و سال بعد به ونیز رفت و احتمالاً در آن‌جا جورجونه<ref>Giorgione </ref>، نقاش ایتالیایی، را ملاقات کرد و از نحوۀ نور و سایه‌پردازی او بسیار تأثیر گرفت. دو اسلوب کیاروسکورو<ref>chiaroscuro </ref> (تضاد نور و سایه) و محوکاری<ref>sfumato </ref> (درجه‌بندی نامحسوس رنگ‌ها و رنگسایه‌ها) را تکامل بخشید؛ این دو اسلوب، بر ژرفای عاطفی و پیچیدگی نقاشی‌هایش می‌افزودند. در ۱۵۰۳، پس از نقشه‌برداری از رم، و طراحی ترعه‌ها و لنگرگاه‌های آن، سفارش اجرای صحنه‌ای جنگی بر دیوارهای تالار شورا<ref>Council Hall </ref>ی شهر را از فرمانروای فلورانس<ref>Signory of Florence</ref> دریافت کرد. همان زمان میکلانژ هم به اجرای کاری مشابه گماشته شده بود. لئوناردو پس از دو سال کار بر روی نقاشی ''نبرد آنگیاری''<ref>''Battle of Anghiari''</ref>، آن را ناتمام گذاشت و بار دیگر استفاده از اسلوبی آزمایشی، تخریب نقاشی‌اش را در پی داشت. در همان زمان تک‌چهرۀ ''مونالیزا''<ref>Mona Lisa</ref> (با نام ''ژکوند''<ref>La Gioconda</ref>، ح ۱۵۰۳ـ۱۵۰۵، لوور<ref>Louvre </ref>)، همسر بازرگانی ثروتمند با نام فرانچسکو زانوبی دل جوکوندو<ref>Francesco Zanobi del Giocondo </ref>، را کشید. لبخند اسرارآمیز این تک‌چهره، تجسمی بود از ابهامی ظریف در بیان، که لئوناردو آن را می‌ستود. در ۱۵۰۶ به میلان (که در آن زمان تحت استیلای فرانسه بود) بازگشت، و کار مهندسی و معماری را پی‌گرفت. در ۱۵۱۳، سه سال در رم به‌سر برد، و سپس دعوت فرانسوای اول<ref>Francis I</ref> را پذیرفت و به فرانسه رفت. سال‌های پایانی عمر را در کاخ کوچکِ کلو<ref>Cloux </ref>، در مجاورت مقرّ سلطنتی آمبواز<ref>Amboise </ref> بر رودخانۀ لوآر<ref>Loire </ref>، گذراند. آخرین نقاشی‌اش با نام ''قدّیس یحیای تعمیددهنده''<ref>''St John the Baptist''</ref> (ح ۱۵۱۴ـ۱۵۱۵)، اکنون در موزۀ لوور نگهداری می‌شود. فلورانس لئوناردو<ref>Florence Leonardo</ref>، فرزند نامشروعِ سِر پیِرو داوینچی<ref>Ser Piero da Vinci</ref>، حقوق‌دانی در فلورانس، و کاتارینا<ref>Catarina </ref>، زنی از طبقۀ کارگر، بود و در کودکی در خانوادۀ پدری‌اش پرورش یافت و از همان ابتدا استعدادهای گوناگون خود را بروز داد. در جوانی به موسیقی، مدل‌سازی<ref>modelling</ref>، و طراحی پرداخت. پدرش او را به کارگاه هنری آندرِآ دِل ورّوکیّو<ref>Andrea del Verrocchio</ref> سپرد؛ در آن‌جا نقاشانی همچون بوتیچلی<ref>Botticelli</ref>، پروجینو<ref>Perugino </ref>، و لورنتسو دِ مدیچی<ref>Lorenzo di Credi </ref> نیز هنر می‌آموختند. نقل است که لئوناردو تصویر ''فرشتۀ زانوزدۀ'' تابلوی ورّوکیّو، با نام ''غسل تعمید''<ref>''Baptism''</ref>، را کشید، و بدین ترتیب ورّوکیّو به برتری هنری او نسبت به هنر خویش آگاه گردید. در ۱۴۷۲م به صنف نقاشان فلورانس پیوست. در علوم کاربردی، از کلیۀ توانمندی‌های یک مخترع بزرگ برخوردار بود، و با راهنمایی‌های عملی‌، در ساخت هواپیما، زره‌پوش، و زیردریایی بر اسلاف خود سبقت جست. در معماری و شهرسازی، دربابِ فناوری‌های صوتی، نوری، و فضایی، نگرشی مدرن داشت و حتی زمانی در اندیشۀ برپاسازی بزرگراه‌های دو سطحی بود. یادداشت‌هایش برای تدوین رساله‌ای دربارۀ نقاشی، و تذکراتش در مشاهدۀ جلوه‌های تصادفیِ طبیعت، هنوز برای هنرمندان جذّاب‌اند. علاوه بر اتودهایی که در بررسی‌های علمی و کالبدشناسی دارد، برخی از نمونه‌های فوق‌العاده‌ای که قدرت او را در طراحی‌ نشان می‌دهند، عبارت‌اند از طراحی‌هایش از اسبان و سربازان برای تابلوی ''نبرد آنگیاری''؛ طرحی از نیم‌تنۀ یک سرباز با قلم نوک نقره<ref>silverpoint</ref> (موزۀ بریتانیا<ref>British Museum</ref>، لندن)؛ تصویری که از تک‌چهرۀ خودش با مداد اخرایی<ref>sanguine</ref> کشید؛ و شاهکار تک‌رنگش برای نقاشی ''مریم عذرا و قدّیسه حَنّا''<ref>''Virgin and St Anne'' </ref> (آکادمی سلطنتی، لندن<ref>Royal Academy, London</ref>).

  

----

[[Category:فرهنگ نامه و مرجع نویسی]]
[[Category:اشخاص و موسسات]]
[[Category:معماری]]
[[Category:جهان پیش از قرن 20 - اشخاص]]
[[Category:نگارگری و مجسمه سازی جهان]]
[[Category:پیش از قرن 20 - اشخاص]]
<references />