Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

سانْسکریت، ادبیات (Sanskrit, Literature)

بخش عمدۀ ادبیات باستانی هند به زبان سانسکریت و بخش کمی نیز به پراکریت<ref>Prakrit</ref> (گویش بومی سانسکریت) نگارش یافته است. تاریخ ادبیات هند به دو دوره تقسیم می‌شود: ۱. دورۀ ودایی (ح ۱۸۰۰ـ۲۰۰پ‌م) که وداها<ref>Vedas </ref>ی چهارگانه (کتاب‌های دانش)، کهن‌ترین آثار مقدس هندو، تصنیف می‌شوند. این کتاب‌ها عبارت‌اند از ریگ‌ـ‌ ودا<ref>Rig-Veda</ref>، شامل ۱۲۰۸ سرود نیایش در ستایش خدایان؛ یَجور ـ ودا<ref>Yajur-Veda</ref>، مشتمل بر سرودها و مناجات مذهبی؛ ساماودا، مشتمل بر مناجات و آداب مذهبی؛ اَتَروا ـ ودا<ref>Atharava-Veda</ref>، شامل سرودهای نیایش و طلسمات. در فاصلۀ ۹۰۰ـ۷۰۰پ‌م برهمنه‌<ref>Brahmanas </ref>ها پدید آمدند که تفسیرهای وداها به نثر و احتمالاً کهن‌ترین آثار منثور هندی به سانسکریت‌اند. سپس، اوپانیشادها<ref>Upanishads </ref> تألیف شدند که مشتمل بر ۱۰۸ رساله در تفسیر فلسفی و عرفانی وداهایند. آخرین نمونۀ‌ ادبیات ودایی سوتراها<ref>Sutras </ref>یند که مشتمل بر کلمات قصار و سخنانی فوق‌العاده کوتاه در باب مناسک دینی‌اند. در همین دوره پانینی<ref>Pânini </ref> (قرن ۴پ‌م) دستور زبان کم‌نظیرش، اشتادهیایی<ref>Astadhyayi </ref>، را به سانسکریت تألیف می‌کند. ۲. دورۀ سانسکریت (ح ۲۰۰پ‌م ـ ۱۱۰۰م) که ادبیات سانسکریت کلاسیک با جنبه‌های غیردینی و بیشتر منظوم شکوفا می‌شود. نمونۀ معروف آن منظومه‌های حماسی مهابهاراتا<ref>Mahabharata </ref> (ح ۲۰۰پ‌م ـ ۲۰۰م) و رامایانا<ref>Ramayana </ref> (ح ۳۰۰پ‌م ـ۲۰۰م) است. مهابهاراتا، که تألیفش را به ویاسا<ref>Vyasa </ref>، حکیم هندی، نسبت می‌دهند، بلندترین منظومۀ حماسی جهان و مشتمل بر هجده کتاب است که افسانه‌ها یا پورانا<ref>Purâna </ref> را دربرمی‌گیرد. موضوع اصلی منظومه جنگ‌های کوروها<ref>(Kurus (Kauravas</ref> و پاندوها<ref>(Pandus (Pandavas</ref> و پیروزی‌های کریشنا<ref>Krishna </ref> و آرجونا<ref>Arjuna </ref> است. بهاگاواد گیتا<ref>Bhâgvâd Gita</ref> نیز از نمونه‌های افزوده شده به این منظومه است. منظومۀ بلند دیگر رامایانا، سرودۀ والمیکی<ref>Vâlmiki </ref>، شاعر هندی، مشتمل بر هفت کتاب است. موضوع این منظومه زندگی و جنگ‌های راما<ref>Rama </ref> (از شاهان اساطیری هند) و همسرش سیتا<ref>Sita </ref> است. رامایانا خاستگاه بسیاری از منظومه‌های بزمی و درباری هند بوده است. ازجمله سرایندگان این منظومه‌ها در فاصلۀ قرن‌های ۱ تا ۱۱م عبارت‌اند از اَسواگوسا<ref>Asvaghosa </ref>، بهاراوی<ref>Bhâravi </ref>، مگ‌ها<ref>Mâgha </ref>، کوماراداسا<ref>Kumârâdâsa </ref> و کالیداسا<ref>Kalidasa </ref> (قرن ۵م). از دیگر آثار دورۀ سانسکریت قصه‌ها و افسانه‌های عامیانه است که بیشتر جنبۀ تعلیمی دارند و اکثراً در شکل فابل تألیف شده‌اند. نمونۀ آن کتاب ''پنچتنترا<ref>''Panchatantra'' </ref>'' (پنج کتاب) است که داستان از زبان حیوانات نقل می‌شود. نثر کتاب با نظم آرایش یافته است. نمونۀ دیگر کتاب ''هیتوپادسا<ref>''Hitopadessa'' </ref>'' شامل چهار کتاب و ۴۳ حکایت است. تقریباً همۀ مجموعه‌های قصه‌ها را سومادوا<ref>Somadeva </ref> در مجموعۀ عظیم کتهاسریشاگره<ref>Kathâsarit Sâgara</ref> در قرن ۱۱م گردآورده است. شاعران هند باستان اشعار غنایی نیز به سانسکریت سرودند. ازجملۀ آنان می‌توان کالیداسا، سرایندۀ ''مگادوتا<ref>''Meghâ-dutâ''
</ref>'' (پیک ابر)؛ و جایادِوا<ref>Jâyâdeva</ref> (قرن ۱۲م)، آخرین نام بزرگ در شعر سانسکریت را نام برد. اثر مهمش ''گیتاگوویندا<ref>''Gitagovinda''</ref>'' (آوازهای گاوچران)، شعری غنایی دربارۀ کریشنا است. خاستگاه نمایش‌نامه‌های سانسکریت سرودهای ریگ - ودا است. این نمایش‌نامه‌ها که بیشترشان بعد از قرن ۴م تألیف شده‌اند، پایانی خوش دارند و در آن‌ها غم و شادی به هم آمیخته‌اند. معروف‌ترین نمایش‌نامه‌نویس هندی نیز کالیداسا، مشهور به «شکسپیر هند» است. نمایش‌نامۀ منظوم تمثیلی وی ''شاکونتالا'' <ref>''Shakuntâlâ''</ref>(ح ۵۰۰م)، از عالی‌ترین آثار نمایشی جهان است. برخی دیگر از نمایش‌نامه‌نویسان عبارت‌اند از بهاسا<ref>Bhâsa</ref> (قرن ۳م)، نخستین نمایش‌نامه‌نویس شناخته‌شدۀ سانسکریت؛ سودراکا<ref>Sudrâkâ</ref> (قرن ۵م) و بهاسا (قرن ۷م).

 

----

[[Category:ادبیات سایر کشورها]] [[Category:آسیای شرقی و شبه قاره هند]]

سانسکریت، ادبیات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳