فرانسوی، معماری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۸

2025-08-05T05:38:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۸
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.		'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.

	'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان ~~(۱۹۴۵)~~\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.		'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.

Mohammadi3 در ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۵

2025-08-05T05:25:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۵
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵م)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱م)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳م)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶م) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱م). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱م)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸م و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.		'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵م)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱م)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳م)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶م) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱م). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱م)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸م و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.

	'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹م ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹م)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹م)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸م)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹م، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴م)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸م) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰م) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن ~~امانویل (۱۸۱۴ـ۱۸۷۹)~~\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.		'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹م ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹م)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹م)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸م)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹م، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴م)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸م) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰م) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن امانوئل\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.

	'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.		'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.

	'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو ~~(۱۹۳۷)~~\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.		'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.

Nazanin در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲

2025-02-09T09:22:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲
خط ۶:		خط ۶:
	'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.		'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.

	'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی [[پاریس، شهر\|پاریس]] (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. [[نتردام، کلیسا\|کلیسای جامع نتردام]]<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). [[شارتر، کلیسای جامع\|کلیساهای جامع شارتر]]<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و [[بورژ]]<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> ~~۱۳۵۰ـ۱۵۲۰~~)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در <ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و [[بورگونی]]<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.		'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی [[پاریس، شهر\|پاریس]] (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. [[نتردام، کلیسا\|کلیسای جامع نتردام]]<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). [[شارتر، کلیسای جامع\|کلیساهای جامع شارتر]]<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و [[بورژ]]<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> ۱۳۵۰ـ۱۵۲۰م)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در <ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و [[بورگونی]]<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.

	'''معماری رنسانس<ref>Renaissance</ref>'''. این سبک در اواخر قرن ۱۵م از ایتالیا به فرانسه وارد شد، و به‌تدریج جای سبک گوتیک را گرفت. فرانسیس اول<ref>Francis I</ref> چند معمار ایتالیایی را به [[فونتن بلو\|فونتن‌بلو]]<ref>Fontainebleau</ref>، [[آمبواز]]<ref>Amboise</ref>، [[بلوآ]]<ref>Blois</ref> و جاهای دیگر دعوت کرد. دیری نگذشت که معماران فرانسوی طراحی به‌شیوۀ جدید ایتالیایی را فراگرفتند و در طی قرن ۱۶، نخستین بخش لوور نو<ref>New Louvre</ref> در پاریس (۱۵۴۶)، [[شاتو]]<ref>Château</ref>ی سن ژرمن<ref>St Germain</ref>، و چندین شاتوی تماشایی دیگر را در درۀ لوآر<ref>Loire</ref> بنا کردند؛ معماری رنسانس بیشترین تأثیر خود را در همین منطقه گذاشت.		'''معماری رنسانس<ref>Renaissance</ref>'''. این سبک در اواخر قرن ۱۵م از [[ایتالیا]] به [[فرانسه]] وارد شد، و به‌تدریج جای سبک گوتیک را گرفت. فرانسیس اول<ref>Francis I</ref> چند معمار ایتالیایی را به [[فونتن بلو\|فونتن‌بلو]]<ref>Fontainebleau</ref>، [[آمبواز]]<ref>Amboise</ref>، [[بلوآ]]<ref>Blois</ref> و جاهای دیگر دعوت کرد. دیری نگذشت که معماران فرانسوی طراحی به‌شیوۀ جدید ایتالیایی را فراگرفتند و در طی قرن ۱۶، نخستین بخش لوور نو<ref>New Louvre</ref> در پاریس (۱۵۴۶)، [[شاتو]]<ref>Château</ref>ی سن ژرمن<ref>St Germain</ref>، و چندین شاتوی تماشایی دیگر را در درۀ لوآر<ref>Loire</ref> بنا کردند؛ معماری رنسانس بیشترین تأثیر خود را در همین منطقه گذاشت.

	'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ~~۱۶۰۵~~)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ~~۱۶۶۱~~)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (~~۱۶۳۳~~)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ~~۱۶۲۶~~) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (~~۱۶۳۱~~). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ~~۱۶۵۱~~)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ~~۱۶۷۸~~ و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.		'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵م)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱م)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳م)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶م) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱م). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱م)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸م و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.

	'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹ ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (~~۱۷۸۹~~)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ~~۱۸۴۹~~)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ~~۱۸۲۸~~)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ~~۱۹،~~ سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ~~۱۸۷۴~~)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ~~۱۸۹۸~~) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (~~۱۸۴۳ـ۱۸۵۰~~) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن امانویل (۱۸۱۴ـ۱۸۷۹)\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.		'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹م ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹م)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹م)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸م)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹م، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴م)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸م) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰م) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن امانویل (۱۸۱۴ـ۱۸۷۹)\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.

	'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹ پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.		'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.

	'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ~~۱۹۲۰،~~ [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[~~سوییس\|~~سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ~~۱۹۳۱~~)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ~~۱۹۵۲~~)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ~~۱۹۵۰~~ مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (~~۱۹۵۷~~)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو (۱۹۳۷)\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (~~۱۹۷۱ـ۱۹۷۷~~)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (~~۱۹۸۱ـ۱۹۸۷~~)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ~~۱۹۸۵~~ گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ~~۱۹۸۶،~~ کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ~~۱۹۸۹،~~ و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ~~۱۹۸۹~~.		'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو (۱۹۳۷)\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.

Nazanin در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۱

2024-08-20T05:51:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۱
خط ۱:		خط ۱:

	فَرانسوی، معماری (French architecture)<br/>		فَرانسوی، معماری (French architecture)<br/>
			[[پرونده:Notre-Dame de Paris.jpg\|بندانگشتی\|کلیسای جامع نتردام (معماری فرانسوی)]]
	معماری صدر مسیحیت. تأثیر مجموعۀ غنی بناهای رومی فرانسه پیش از ظهور مسیحیت (از آمفی‌تئاترها تا معابد و آباره‌ها<ref>aqueducts</ref>) در ساخت کلیساهای مسیحی اولیه مشهود است که حتی پیش از عقب‌نشینی رومی‌ها آغاز شده بود. در ساخت تعمیدگاه سن ژان<ref>St Jean </ref> در [[پواتیه]]<ref>Poitiers</ref> و سرداب ژوئار<ref>Jouarre</ref>، در نزدیکی مو<ref>Meaux</ref>، هر دو در قرن ۵م، از عناصر معماری رومی<ref>Roman Architecture</ref> بسیار استفاده شده است.		معماری صدر مسیحیت. تأثیر مجموعۀ غنی بناهای رومی فرانسه پیش از ظهور مسیحیت (از آمفی‌تئاترها تا معابد و آباره‌ها<ref>aqueducts</ref>) در ساخت کلیساهای مسیحی اولیه مشهود است که حتی پیش از عقب‌نشینی رومی‌ها آغاز شده بود. در ساخت تعمیدگاه سن ژان<ref>St Jean </ref> در [[پواتیه]]<ref>Poitiers</ref> و سرداب ژوئار<ref>Jouarre</ref>، در نزدیکی مو<ref>Meaux</ref>، هر دو در قرن ۵م، از عناصر معماری رومی<ref>Roman Architecture</ref> بسیار استفاده شده است.

	'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.		'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.
	~~[[پرونده:Notre-Dame de Paris.jpg\|بندانگشتی\|کلیسای جامع نتردام (معماری فرانسوی)]]~~
	'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی [[پاریس، شهر\|پاریس]] (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. [[نتردام، کلیسا\|کلیسای جامع نتردام]]<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). [[شارتر، کلیسای جامع\|کلیساهای جامع شارتر]]<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و [[بورژ]]<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> ۱۳۵۰ـ۱۵۲۰)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در <ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و [[بورگونی]]<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.		'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی [[پاریس، شهر\|پاریس]] (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. [[نتردام، کلیسا\|کلیسای جامع نتردام]]<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). [[شارتر، کلیسای جامع\|کلیساهای جامع شارتر]]<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و [[بورژ]]<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> ۱۳۵۰ـ۱۵۲۰)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در <ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و [[بورگونی]]<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.

Nazanin در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۰

2024-08-20T05:50:26Z

نمایش تغییرات

Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

فَرانسوی، معماری (French architecture)<br/> [[File:33052200.jpg|thumb|فَرانسوي، معماري]]معماری صدر مسیحیت. تأثیر مجموعۀ غنی بناهای رومی فرانسه پیش از ظهور مسیحیت (از آمفی‌تئاترها تا معابد و آباره‌ها<ref>aqueducts</ref>) در ساخت کلیساهای مسیحی اولیه مشهود است که حتی پیش از عقب‌نشینی رومی‌ها آغاز شده بود. در ساخت تعمیدگاه سن ژان<ref>St Jean </ref> در پواتیه<ref>Poitiers</ref> و سرداب ژوئار<ref>Jouarre</ref>، در نزدیکی مو<ref>Meaux</ref>، هر دو در قرن ۵م، از عناصر معماری رومی<ref>Roman Architecture</ref> بسیار استفاده شده است.

'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.

'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. کلیسای جامع نوتردام<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). کلیساهای جامع شارتر<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و بورژ<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> (۱۳۵۰ـ۱۵۲۰)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در کلیساهای جامع نورماندی<ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و بورگونی<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.

'''معماری رنسانس<ref>Renaissance</ref>'''. این سبک در اواخر قرن ۱۵م از ایتالیا به فرانسه وارد شد، و به‌تدریج جای سبک گوتیک را گرفت. فرانسیس اول<ref>Francis I</ref> چند معمار ایتالیایی را به فونتن‌بلو<ref>Fontainebleau</ref>، آمبواز<ref>Amboise</ref>، بلوآ<ref>Blois</ref> و جاهای دیگر دعوت کرد. دیری نگذشت که معماران فرانسوی طراحی به‌شیوۀ جدید ایتالیایی را فراگرفتند و در طی قرن ۱۶، نخستین بخش لوور نو<ref>New Louvre</ref> در پاریس (۱۵۴۶)، شاتو<ref>Château</ref>ی سن ژرمن<ref>St Germain</ref>، و چندین شاتوی تماشایی دیگر را در درۀ لوآر<ref>Loire</ref> بنا کردند؛ معماری رنسانس بیشترین تأثیر خود را در همین منطقه گذاشت.

'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. ژاک لومرسیه<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱). فرانسوا مانسار<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸ و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.

'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹ ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.

'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹ پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار هکتور گیمار<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی اوگوست پره<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.

'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰، لو کوربوزیه<ref>Le Corbusier</ref> که در سوئیس به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰ مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز پومپیدو<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر رنتسو پیانو<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷)، اثر ژان نوول<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵ گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای موزۀ لوور<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹.

 

----

[[Category:معماری]] [[Category:اصطلاحات و مفاهیم، سبک ها و تاریخ عمومی]] [[Category:انواع سازه های معماری]] [[Category:جهان پیش از قرن 20 - ابنیه]] [[Category:جهان قرن 20 - ابنیه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۵
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵م)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱م)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳م)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶م) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱م). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱م)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸م و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.		'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵م)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱م)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳م)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶م) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱م). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱م)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸م و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.

	'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹م ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹م)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹م)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸م)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹م، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴م)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸م) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰م) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن ~~امانویل (۱۸۱۴ـ۱۸۷۹)~~\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.		'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹م ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹م)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹م)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸م)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹م، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴م)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸م) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰م) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن امانوئل\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.

	'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.		'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.

	'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو ~~(۱۹۳۷)~~\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.		'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲
خط ۶:		خط ۶:
	'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.		'''معماری رومانسک''' (رومی‌وار<ref>Romanesque</ref>). بناهای قدیمیِ متأثر از معماری رومی، جای خود را به نخستین آثار متمایز رومانسک داد، که در صومعۀ کلونی<ref>Cluny</ref> (آغاز ساخت در ۱۰۸۸م) به‌اوج خود رسید. این سبک تکامل یافت و ویژگی‌های محلی، ازجمله طاق گهواره‌ای<ref>tunnel</ref> و سایر انواع طاق، به آن افزوده شد؛ نمونه‌ای در سن فیلیبر<ref>St Philibert</ref>، در تورنو<ref>Tournus</ref> (قرن ۱۱م) از آن جمله است.

	'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی [[پاریس، شهر\|پاریس]] (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. [[نتردام، کلیسا\|کلیسای جامع نتردام]]<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). [[شارتر، کلیسای جامع\|کلیساهای جامع شارتر]]<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و [[بورژ]]<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> ~~۱۳۵۰ـ۱۵۲۰~~)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در <ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و [[بورگونی]]<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.		'''معماری گوتیک<ref>Gothic</ref>'''. کلیسای صومعۀ سن دنی<ref>St Denis</ref>، در نزدیکی [[پاریس، شهر\|پاریس]] (۱۱۳۲ـ ۱۱۴۴م)، نقطۀ آغاز سبک گوتیک شمرده می‌شود، و قوس‌های نوک‌تیز، و استفاده از طاق‌ و تویزه<ref>rib</ref> از مشخصات آن است. [[نتردام، کلیسا\|کلیسای جامع نتردام]]<ref>Notre Dame Cathedral</ref> در پاریس، که ساخت آن در ۱۱۶۰م آغاز شد، نمونه‌ای از سبک گوتیک آغازین<ref>Early Gothic</ref> است (۱۱۳۰ـ۱۱۹۰م). [[شارتر، کلیسای جامع\|کلیساهای جامع شارتر]]<ref>Chartres</ref> (آغاز بنا در ۱۱۹۴م)، رَنس<ref>Reims</ref> (آغاز بنا در ۱۲۱۱م)، و [[بورژ]]<ref>Bourges</ref> (آغاز بنا در ۱۲۰۹م) نمونه‌هایی از معماری گوتیک سرنیزه‌ای<ref>lancet Gothic</ref> (۱۱۹۰ـ۱۲۴۰م) به‌شمار می‌روند. بهترین نمونه‌های معماری گوتیک متأخر<ref>Late Gothic</ref> فرانسوی، یا به تعبیر فرانسوی‌ها، گوتیک شعله‌سان<ref>Flamboyant Gothic</ref> ۱۳۵۰ـ۱۵۲۰م)، که مشبک‌کاری‌های نرم و روان ویژگی آن است، در <ref>Normandy Caudebecen-Caux</ref> (ح ۱۴۲۶م) و [[بورگونی]]<ref>Burgundy</ref> مشاهده می‌شود.

	'''معماری رنسانس<ref>Renaissance</ref>'''. این سبک در اواخر قرن ۱۵م از ایتالیا به فرانسه وارد شد، و به‌تدریج جای سبک گوتیک را گرفت. فرانسیس اول<ref>Francis I</ref> چند معمار ایتالیایی را به [[فونتن بلو\|فونتن‌بلو]]<ref>Fontainebleau</ref>، [[آمبواز]]<ref>Amboise</ref>، [[بلوآ]]<ref>Blois</ref> و جاهای دیگر دعوت کرد. دیری نگذشت که معماران فرانسوی طراحی به‌شیوۀ جدید ایتالیایی را فراگرفتند و در طی قرن ۱۶، نخستین بخش لوور نو<ref>New Louvre</ref> در پاریس (۱۵۴۶)، [[شاتو]]<ref>Château</ref>ی سن ژرمن<ref>St Germain</ref>، و چندین شاتوی تماشایی دیگر را در درۀ لوآر<ref>Loire</ref> بنا کردند؛ معماری رنسانس بیشترین تأثیر خود را در همین منطقه گذاشت.		'''معماری رنسانس<ref>Renaissance</ref>'''. این سبک در اواخر قرن ۱۵م از [[ایتالیا]] به [[فرانسه]] وارد شد، و به‌تدریج جای سبک گوتیک را گرفت. فرانسیس اول<ref>Francis I</ref> چند معمار ایتالیایی را به [[فونتن بلو\|فونتن‌بلو]]<ref>Fontainebleau</ref>، [[آمبواز]]<ref>Amboise</ref>، [[بلوآ]]<ref>Blois</ref> و جاهای دیگر دعوت کرد. دیری نگذشت که معماران فرانسوی طراحی به‌شیوۀ جدید ایتالیایی را فراگرفتند و در طی قرن ۱۶، نخستین بخش لوور نو<ref>New Louvre</ref> در پاریس (۱۵۴۶)، [[شاتو]]<ref>Château</ref>ی سن ژرمن<ref>St Germain</ref>، و چندین شاتوی تماشایی دیگر را در درۀ لوآر<ref>Loire</ref> بنا کردند؛ معماری رنسانس بیشترین تأثیر خود را در همین منطقه گذاشت.

	'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ~~۱۶۰۵~~)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ~~۱۶۶۱~~)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (~~۱۶۳۳~~)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ~~۱۶۲۶~~) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (~~۱۶۳۱~~). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ~~۱۶۵۱~~)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ~~۱۶۷۸~~ و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.		'''معماری باروک<ref>baroque</ref>'''. پس از دورۀ طولانی جنگ‌های دینی، معماری دوباره اهمیت یافت. علاقۀ هانری چهارم به شهرسازی در کارهایی همچون پلاس دِ وژ<ref>Place des Vosges</ref>، در پاریس (آغاز بنا در ۱۶۰۵م)، پون نوف<ref>Pont Neuf</ref> و پلاس دوفین<ref>Place Dauphine</ref> متجلی شد. سبک باروک در کار لو وو<ref>Le Vau</ref> در شاتوی وُو لو ویکنت<ref>Vaux-le-Vicomte</ref> (۱۶۵۷ـ ۱۶۶۱م)، که طراحی باغ‌های آن کار لَونوتْر<ref>Le Nôtre</ref> است، تجسم یافت؛ دو معمار اخیر کارهای گسترده‌ای را در ورسای<ref>Versailles</ref> به اجرا درآوردند. [[لومرسیه، ژاک (۱۵۸۵ـ۱۶۵۴)\|ژاک لومرسیه]]<ref>Jacques Lemercier</ref> بخش‌های قدیمی کاخ ورسای، کاخ سلطنتی<ref>Palais Royal</ref> (۱۶۳۳م)، و کلیساهای سوربون<ref>Sorbonne</ref> (آغاز بنا در ۱۶۲۶م) و سن روک<ref>St Roch</ref> را طراحی کرد، و شهر و شاتوی ریشِلیو<ref>Richelieu</ref> را برای کاردینال ریشِلیو<ref>Cardinal Richelieu</ref> بنا نهاد (۱۶۳۱م). [[مانسار، فرانسوا (۱۵۹۸ـ۱۶۶۶)\|فرانسوا مانسار]]<ref>François Mansart</ref> هتل کارناوال<ref>Hôtel Carnavalet</ref> لسکو<ref>Lescot</ref> را توسعه داد و کلیسای وال دو گراس<ref>Val-de-Grâce</ref> را ساخت که هر دو در پاریس واقع‌اند؛ شاتوی زیبایی در مزون لافیت<ref>Maisons-Lafitte</ref>، در نزدیکی پاریس (۱۶۴۲ـ ۱۶۵۱م)؛ و بال اورلئان<ref>Orléans</ref> در بلوآا، نیز کار اوست. در ۱۶۷۸م و در عصر لوئی چهاردهم، آردوئن ـ مانسار<ref>Hardouin-Mansart</ref> کاخ ورسای را توسعه داد و کلیسای جامعی در آن طراحی کرد.

	'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹ ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (~~۱۷۸۹~~)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ~~۱۸۴۹~~)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ~~۱۸۲۸~~)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ~~۱۹،~~ سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ~~۱۸۷۴~~)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ~~۱۸۹۸~~) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (~~۱۸۴۳ـ۱۸۵۰~~) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن امانویل (۱۸۱۴ـ۱۸۷۹)\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.		'''معماری نئوکلاسیک<ref>neo-classic</ref>'''. در قرن ۱۸ گرایش مشخصی به‌سوی کلاسی‌سیسم<ref>classicism</ref> مشاهده شد که کارهای بوله<ref>Boullée</ref> و لُودُو<ref>Ledoux</ref> نقطۀ اوج آن است. تأثیر سبک کلاسیک در قرن ۱۹م ادامه یافت، و انقلاب کبیر فرانسه (۱۷۸۹م)، با کارهایی مانند مادلن<ref>Madeleine</ref>، در پاریس (۱۸۰۴ـ ۱۸۴۹م)، اثر وینیون<ref>Vignon</ref> (۱۷۶۲ـ ۱۸۲۸م)، تا حدی آن را تداوم بخشید. در میانۀ قرن ۱۹م، سبک باشکوه هنرهای زیبا<ref>Beaux Arts</ref> پدید آمد، که بیش از همه در عمارت اپرا<ref>Opéra</ref>، در پاریس (۱۸۶۱ـ ۱۸۷۴م)، کار شارل گارنیه<ref>Charles Garnier</ref> (۱۸۲۵ـ ۱۸۹۸م) تجلی یافته است. هم رویکرد خردگرا<ref>rationalist</ref>ی لابروست<ref>Labrouste</ref>، که مسئول ساخت کتابخانۀ سنت ژنو‌یو<ref>Sainte Geneviève</ref> در پاریس (۱۸۴۳ـ۱۸۵۰م) بود، و هم سبک احیای گوتیک<ref>Gothic Revival</ref>، با این سبک به تقابل پرداختند که شرح مفصل آن در نوشته‌های [[ویوله لو دوک، اوژن امانویل (۱۸۱۴ـ۱۸۷۹)\|ویوله‌ـ‌‌لو‌ـ‌دوک]]<ref>Viollet-le-Duc</ref> آمده است.

	'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹ پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.		'''آرنووُ''' (آرنووُ<ref>art nouveau</ref>). این سبک در اواخر قرن ۱۹م پا گرفت، و نانسی<ref>Nancy</ref> و پاریس مراکز آن بودند. ورودی‌های ایستگاه مترو پاریس<ref>Paris Metro</ref>، کار [[گیمار، هکتور ژرمن (۱۸۶۷ـ۱۹۴۲)\|هکتور گیمار]]<ref>Hector Guimard</ref>، با قوس‌های فلزی به‌سبک گوتیک شعله‌سان، نمونه‌های مشهور این شیوه‌اند. گارنیه با فُرم‌های ناب طبع‌آزمایی کرد. کار بعدی [[پره، اوگوست (۱۸۷۴ـ۱۹۵۴)\|اوگوست پره]]<ref>Auguste Perret</ref> نیز در همین راستا بود.

	'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ~~۱۹۲۰،~~ [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[~~سوییس\|~~سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ~~۱۹۳۱~~)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ~~۱۹۵۲~~)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ~~۱۹۵۰~~ مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (~~۱۹۵۷~~)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو (۱۹۳۷)\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (~~۱۹۷۱ـ۱۹۷۷~~)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (~~۱۹۸۱ـ۱۹۸۷~~)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ~~۱۹۸۵~~ گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ~~۱۹۸۶،~~ کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ~~۱۹۸۹،~~ و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ~~۱۹۸۹~~.		'''جنبش مدرن<ref>Modern Movement</ref>'''. در دهۀ ۱۹۲۰م، [[لوکوربوزیه]]<ref>Le Corbusier</ref> که در [[سوئیس]] به‌دنیا آمده بود، در مقام برجسته‌ترین نمایندۀ جنبش مدرن در فرانسه پا به عرصه گذاشت. شاهکارهای او متنوع‌اند و از ویلا ساووآ<ref>Villa Savoye</ref> به‌سبک کوبیسم<ref>cubism</ref> در پوئاسی<ref>Poissy</ref> (۱۹۲۹ـ ۱۹۳۱م)، تا اونیته دَبیتاسیون<ref>Unité d’Habitation</ref> وسیع و شبکه‌مانند در مارسی<ref>Marseille</ref> (۱۹۴۷ـ ۱۹۵۲م)، را دربر‌می‌گیرند. دل‌مشغولی‌های مربوط به فناوری، در اغلب آثار معماری مدرن فرانسه از دهۀ ۱۹۵۰م مشهود است؛ این تمایل با کارهای ژان پرووه<ref>Jean Prouvé</ref>، ازجمله بوفۀ<ref>Refreshment Room</ref> اِویان<ref>Evian</ref> (۱۹۵۷م)، آغاز شد و در پروژه‌های بعدی، ازجمله مرکز [[پومپیدو، ژرژ (۱۹۱۱ـ۱۹۷۴)\|پومپیدو]]<ref>Pompidou Centre</ref> در پاریس، اثر [[پیانو، رنتسو (۱۹۳۷)\|رنتسو پیانو]]<ref>Renzo Piano</ref> و ریشار روژه<ref>Richard Rogers</ref> (۱۹۷۱ـ۱۹۷۷م)، و انستیتو جهانِ عرب<ref>Institut du Monde Arabe</ref>، در پاریس (۱۹۸۱ـ۱۹۸۷م)، اثر [[نوول، ژان (۱۹۴۵)\|ژان نوول]]<ref>Jean Nouvel</ref> ادامه یافت. در دهۀ ۱۹۸۰، پاریس محل اجرای پروژه‌های عظیم<ref>President Mitterrand</ref> شد که پرزیدنت میتران<ref>President Mitterrand</ref> آن‌ها را آغاز کرد، ازجمله یک مجتمع فرهنگی در پارک دو لَوی‌یِت<ref>Parc de la Villette</ref>، کار برنار شومی<ref>Bernard Tschumi</ref>(بخشی از آن در ۱۹۸۵م گشایش یافت)، تبدیل ایستگاه دورسه<ref>Gare d’Orsay</ref> به موزۀ دورسه<ref>Musée d’Orsay</ref> در ۱۹۸۶م، کار گی اولنتی<ref>Gae Aulenti</ref>، ساخت هرم شیشه‌ای کار آی ام پِی<ref>I M Pei</ref> برای [[موزه لوور\|موزۀ لوور]]<ref>Louvre</ref> در ۱۹۸۹م، و گراند آرش<ref>Grande Arch</ref> در لا دِفانْس<ref>La Défense</ref>، اثر یوهان اوتو فون اسپرِکلسن<ref>Johan Otto von Spreckelsen</ref>در ۱۹۸۹م.