https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AB%D9%84%D8%AB%D8%A7%D8%AA_%28%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA%29 2026-05-04T07:22:56Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%84%D8%AB%D8%A7%D8%AA_(%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA)&diff=2010124806&oldid=prev 2021-11-15T15:47:37Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>(جمع مُثَّلَّثه به معنای سه‌تایی) در شعر سنتی فارسی، شعری که در سه زبان سروده شده باشد. در این شکل، معمولا بخشی از شعر به زبان عربی، بخشی به فارسی و بخش دیگر به گویشی محلی سروده می‌شود.<br /> <br /> معروف‌ترین مثلثات ادبیات فارسی شعری‌ست از سعدی در قالب مثنوی و مشتمل بر 18 بند و مجموع 54 بیت. از هرسه بند این مثنوی به ترتیب بیت اول به عربی، بیت دوم به فارسی و بیت سوم به گویش شیرازی زمان شاعر است. مضمون اندرزگونۀ بیت‌های عربی این مثنوی که در بحر هزج پرداخته شده در ابیات فارسی و شیرازی تکرار می‌شود. جز سعدی از [[حافظ، شمس الدین محمد ( ـ شیراز ۷۹۲/۷۹۱ق)|حافظ]] و [[شاه داعی شیرازی]] نیز یک غزل به این شکل در دست است. خلاف مثنوی سعدی که نظم مشخصی در آمدن ابیات فارسی و عربی و شیرازی دارد، غزل حافظ ملغمه‌ای از ابیات و مصرع‌هایی به فارسی و عربی و شیرازی‌ست، اما غزل شاه داعی شیرازی در نه بیت و سه بند سروده شده: در هربند بیت اول به لهجۀ شیرازی، بیت دوم به فارسی و بیت سوم به عربی‌ست.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;نمونۀ شعرها&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> &lt;br /&gt;<br /> <br /> *و انتظار بمردم نه هاجه ساقی جام/ مغر ببوت دل تیره صاف و روشن جام<br /> <br /> بیار آتش عشق و پخته کن درویش/ که سوختم به غم آن‌که چند باشم خام<br /> <br /> افض علی و انعم بما اجدت لهم/ و لا اقول کمن ضن خصص الانعام (سه بیت اول غزل شاه داعی شیرازی)<br /> <br /> &lt;br /&gt;<br /> <br /> *ان استحسنت هذا القول بعدی/ قل اللهم نور قبر سعدی<br /> <br /> چه باشد گر ز رحمت پارسایی/ کند در کار درویشی دعایی<br /> <br /> که خیرت بوازی ثخنی کت اشنفت/ بگی رحمت و سعدی باکش ای گفت (سه بیت آخر مثنوی سعدی)<br /> <br /> &lt;br /&gt;<br /> <br /> *سبت سلمی بصدغیها فؤادی/ و روحی کل یوم لی ینادی<br /> <br /> نگارا بر من بی‌دل ببخشای/ و واصلنی علی رغم الاعادی<br /> <br /> حبیبا در غم سودای عشقت/ توکلنا علی رب العباد<br /> <br /> امن انکرتنی عن عشق سلمی/ تز اول آن روی نهکو بوادی<br /> <br /> که همچون مت ببو تن دل وای ره/ غریق العشق فی بحر الوداد<br /> <br /> غم این دل بواتت خورد ناچار/ وغرنه او بنی آنچت نشادی<br /> <br /> نگارا در غم سودای عشقت/ توکلنا علی رب العباد<br /> <br /> به پی ماچان غرامت بسپریمن/ غرت یک وی روشتی از امادی<br /> <br /> دل حافظ شد اندر چین زلفت/ بلیل مظلم و الله هادی (غزل حافظ)<br /> ----<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;br /&gt;<br /> <br /> *دیوان حافظ، تصحیح و توضیح پرویز ناتل خانلری، تهران: خوارزمی، چاپ دوم: 1375.<br /> *کلیات سعدی، تصحیح محمدعلی فروغی، [تهران]: کتابفروشی موسی علمی، بی‌تا<br /> *[http://ensani.ir/fa/article/162448/%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D9%85%D8%AB%D9%84%D8%AB%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C شرح غزل مثلثی از شاه داعی شیرازی]&lt;br /&gt;<br /> <br /> [[رده:ادبیات فارسی]]<br /> [[رده:اصطلاحات، قالب ها و سبک های ادبی]]</div>

Reza rouzbahani