https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C 2026-04-08T21:42:51Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010262245&oldid=prev 2025-09-01T11:45:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنائی، ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[ابتهاج، امیرهوشنگ|هوشنگ ابتهاج]]، [[فرخ زاد، فروغ (تهران ۱۳۱۳ ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[عزیزی، احمد (اسلام آباد غرب ۱۳۳۷ش)|احمد عزیزی]] و [[معلم دامغانی، علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(دامغان ۱۳۳۰ش)</del>|علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنائی، ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[ابتهاج، امیرهوشنگ|هوشنگ ابتهاج]]، [[فرخ زاد، فروغ (تهران ۱۳۱۳ ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[عزیزی، احمد (اسلام آباد غرب ۱۳۳۷ش)|احمد عزیزی]] و [[معلم دامغانی، علی|علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010238657&oldid=prev 2025-05-20T04:50:06Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنائی، ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[ابتهاج، امیرهوشنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(رشت ۱۳۰۶ش)</del>|هوشنگ ابتهاج]]، [[فرخ زاد، فروغ (تهران ۱۳۱۳ ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[عزیزی، احمد (اسلام آباد غرب ۱۳۳۷ش)|احمد عزیزی]] و [[معلم دامغانی، علی (دامغان ۱۳۳۰ش)|علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنائی، ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[ابتهاج، امیرهوشنگ|هوشنگ ابتهاج]]، [[فرخ زاد، فروغ (تهران ۱۳۱۳ ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[عزیزی، احمد (اسلام آباد غرب ۱۳۳۷ش)|احمد عزیزی]] و [[معلم دامغانی، علی (دامغان ۱۳۳۰ش)|علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010238059&oldid=prev 2025-05-18T17:55:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح [[خالقی مطلق، جلال|جلال خالقی مطلق]]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح [[خالقی مطلق، جلال|جلال خالقی مطلق]]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثنوی </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010238058&oldid=prev 2025-05-18T17:55:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381.jpg|جایگزین=مثنوی معنوی|بندانگشتی|مثنوی معنوی تصحیح [[محمدعلی موحد]]]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381.jpg|جایگزین=مثنوی معنوی|بندانگشتی|مثنوی معنوی تصحیح [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحد، محمدعلی|</ins>محمدعلی موحد]]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح [[جلال خالقی مطلق]]]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خالقی مطلق، جلال|</ins>جلال خالقی مطلق]]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنائی، ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتهاج</del>|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنائی، ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|</ins>محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتهاج، </ins>امیرهوشنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(رشت ۱۳۰۶ش)</ins>|هوشنگ ابتهاج]]، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرخ زاد، فروغ (تهران ۱۳۱۳ ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|</ins>فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عزیزی، احمد (اسلام آباد غرب ۱۳۳۷ش)|</ins>احمد عزیزی]] و [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معلم دامغانی، علی (دامغان ۱۳۳۰ش)|</ins>علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010214719&oldid=prev 2025-02-04T05:56:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنایی، </del>ابوالمجد مجدود بن آدم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)</del>|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقةالحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنائی، </ins>ابوالمجد مجدود بن آدم|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010192322&oldid=prev 2024-10-14T18:48:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۴۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیقه الحقیقه</del>|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیقةالحقیقه</ins>|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفةالعراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010192094&oldid=prev 2024-10-14T06:29:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقه الحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحفه العراقین</del>|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقه الحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحفةالعراقین</ins>|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010190121&oldid=prev 2024-10-02T05:06:30Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناصر خسرو قبادیانی|</del>ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقه الحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفه العراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقه الحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفه العراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010138508&oldid=prev 2022-06-13T09:37:20Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381.jpg|جایگزین=مثنوی معنوی|بندانگشتی|مثنوی معنوی تصحیح محمدعلی موحد]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381.jpg|جایگزین=مثنوی معنوی|بندانگشتی|مثنوی معنوی تصحیح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدعلی موحد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح جلال خالقی مطلق]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جلال خالقی مطلق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود.  </div></td></tr> </table>

Reza rouzbahani https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=2010125007&oldid=prev 2021-11-17T16:57:24Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:2042163381.jpg|جایگزین=مثنوی معنوی|بندانگشتی|مثنوی معنوی تصحیح محمدعلی موحد]]<br /> [[پرونده:2042163381- 2.jpg|جایگزین=جلد شاهنامه تصحیح جلال خالقی مطلق|بندانگشتی|جلد شاهنامۀ تصحیح جلال خالقی مطلق]]<br /> [[پرونده:2042163381- 3.jpg|جایگزین=خمسۀ نظامی|بندانگشتی|خمسۀ نظامی]]<br /> از قالب‌های شعر سنتی فارسی. مثنوی منسوب است به «مثنی» که اسمی است معدول از «اثنین اثنین» به معنای «دوتا دوتا». مثنوی مانند [[غزل (ادبیات)|غزل]] و [[دوبیتی]] و [[رباعی]] از قالب‌های اختصاصی و رایج شعر فارسی است. این شکل شعری به دلیل این‌که محدودیتی در تعداد ابیاتش وجود ندارد و همچنین به دلیل آزادی در [[قافیه]] از ابتدای شکل‌گیری شعر دری برای ساختن منظومه‌های بلند حماسی، تاریخی، عاشقانه و عرفانی مورد استفاده قرار گرفته است. از آثار بزرگ و مهمی که در ادبیات فارسی در این قالب سروده شده‌اند به [[شاهنامه]]، [[مثنوی معنوی]] و [[خمسه نظامی|منظومه‌های]] [[نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس (گنجه ح ۵۳۵ـ۶۱۴ق)|نظامی گنجوی]] می‌توان اشاره کرد. در این بین به دلیل شهرت جهانگیر مثنوی [[مولانا]]، گاه عنوان مثنوی به معنای مطلق این کتاب نیز به کار می‌رود. <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مختصات قالب&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> مثنوی شامل ابیاتی در وزن یکسان و با قافیه‌های مستقل است و همچنان که پیش‌تر ذکر شد محدودیتی در تعداد ابیاتش نیست. به عبارت دیگر مثنوی شعر بلندی در وزن مشخصی‌ست که هر دو مصرعِ یک بیت هم‌قافیه، و از حیث قافیه مستقل از ابیات دیگر هستند. <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;تاریخچه&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> از اواخر سدۀ 3 و اوائل سدۀ 4 هجری شاعران فارسی‌گو آغاز به پرداختن منظومه‌هایی در قالب مثنوی کردند. و این همزمان با شروع پیدایی شعر فارسی دری بوده است. ابیات پراکنده‌ای که از [[مسعودی مروزی|شاهنامۀ مسعودی]] و همچنین [[کلیله و دمنه منظوم|کلیله و دمنۀ]] [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] برجا مانده، حکایت از سابقۀ کاربرد این قالب شعری در میان شاعران فارسی‌زبان دارد. برعکس ایرانیان، شاعران عرب که مثنوی را مُزدَوَجَه می‌گفته‌اند، آن را به دلیل اهمیت قافیه در شعر عربی به ندرت به کار برده‌اند. پس از شاهنامۀ فردوسی که در واپسین روزهایِ آخرین سال سدۀ 4 (سال 400ق) نهایی و ویراسته شد، منظومه‌های متعددی در این قالب پرداخته شده که از آن جمله‌اند: [[ویس و رامین]] [[فخرالدین اسعد گرگانی ( ـ پس از ۴۴۶ق)|فخرالدین اسعد گرگانی]]، [[روشنایی نامه|روشنایی‌نامۀ]] [[ناصر خسرو قبادیانی|ناصرخسرو قبادیانی]]، [[حدیقه الحقیقه|حدیقة‌الحقیقه]] و [[کارنامه بلخ|کارنامۀ بلخ]] [[سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (غزنه ۴۷۳ ـ ۵۳۵ ق)|سنایی]]، [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]] و منظومه‌های متعدد دیگر [[عطار، فریدالدین محمد (کدکن ۵۴۰ـ نیشابور ح ۶۱۸ق)|عطار]]، [[تحفه العراقین|تحفة‌العراقین]] [[خاقانی شروانی|خاقانی]]، [[بوستان]] [[سعدی، مصلح الدین (شیراز ح ۶۰۶ـ ح ۶۹۱ق)|سعدی]]، [[خمسه نظامی|خمسۀ نظامی]]، [[مثنوی معنوی|مثنوی]] [[مولانا]]، منظومه‌های [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی (کرمان ۶۸۹ـ شیراز ۷۵۳ق)|خواجوی کرمانی]]، [[هفت اورنگ]] [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمان جامی]] و چهار منظومۀ عرفانی [[بیدل دهلوی، عبدالقادر (عظیم آباد ۱۰۵۴ـ دهلی ۱۱۳۳ق)|بیدل دهلوی]]. جز استفاده از مثنوی برای [[منظومه (ادبیات)|منظومه‌سرایی]]، تعدادی از شاعران فارسی این قالب را برای سرودن ساقی‌نامه‌ها که مضمون عمدۀ آن‌ها حکمت و پند و اندرز بوده به کار برده‌اند. این ساقی‌نامه‌ها در قیاس با منظومه‌ها شعرهای کوتاهی هستند. معروف‌ترین ساقی‌نامۀ شاعران فارسی هم متعلق به حافظ است. در دورۀ معاصر شاعرانی چون [[محمدحسین شهریار]]، [[پروین اعتصامی]]، [[امیرهوشنگ ابتهاج|هوشنگ ابتهاج]]، [[فروغ فرخزاد]] و از میان شاعران متاخر [[احمد عزیزی]] و [[علی معلم دامغانی]] مثنوی‌های موفق و معروفی سروده‌اند.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;نمونۀ شعر&#039;&#039;&#039; (نی‌نامه/ ابیات آغازین مثنوی معنوی)<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |بشنو این نی چون شکایت می‌کند<br /> |<br /> |از جدایی‌ها حکایت می‌کند<br /> |-<br /> |کَز نیستان تا مرا بُبریده‌اند<br /> |<br /> |در نَفیرم مرد و زن نالیده‌اند<br /> |-<br /> |سینه خواهم شَرحه‌شَرحه از فِراق<br /> |<br /> |تا بگویم شرحِ دردِ اشتیاق<br /> |-<br /> |هر کسی کو دور ماند از اصل خویش<br /> |<br /> |بازجوید روزگارِ وصلِ خویش<br /> |-<br /> |من به هر جمعیتی نالان شدم<br /> |<br /> |جُفت بدحالان و خوش‌حالان شدم<br /> |-<br /> |هر کسی از ظَنِ خود شد یارِ من<br /> |<br /> |از درون من نَجُست اسرارِ من<br /> |-<br /> |سِرِ من از نالهٔ من دور نیست<br /> |<br /> |لیک چشم و گوش را آن نور نیست<br /> |-<br /> |تن ز جان و جان ز تن مستور نیست<br /> |<br /> |لیک کس را دید جان دستور نیست<br /> |-<br /> |آتش است این بانگ نای و نیست باد<br /> |<br /> |هر که این آتش ندارد، نیست باد<br /> |-<br /> |آتش عشق است کَاندَر نِی‌ فُتاد<br /> |<br /> |جوشش عشق است کَاندر مِی فُتاد<br /> |-<br /> |نی حریف هر که از یاری برید<br /> |<br /> |پرده‌هایش پرده‌های ما درید<br /> |-<br /> |همچو نی زَهری و تَریاقی که دید؟<br /> |<br /> |همچو نی دمساز و مشتاقی که دید؟<br /> |-<br /> |نی حدیث راهِ پُرخون می‌کند<br /> |<br /> |قصه‌های عشق مجنون می‌کند<br /> |-<br /> |محرم این هوش، جز بی‌هوش نیست<br /> |<br /> |مَر زبان را مُشتری جُز گوش نیست<br /> |-<br /> |در غم ما روزها بی‌گاه شد<br /> |<br /> |روزها با سوزها همراه شد<br /> |-<br /> |روزها گر رفت گو رو باک نیست<br /> |<br /> |تو بمان ای آن که چون تو پاک نیست<br /> |-<br /> |هرکه جز ماهی زِ آبش سیر شد<br /> |<br /> |هر که بی‌روزی‌ست روزش دیر شد<br /> |-<br /> |درنیابد حالِ پخته هیچ خام<br /> |<br /> |پس سخن کوتاه باید، والسَلام<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> <br /> *مثنوی معنوی، جلال‌الدین محمد بلخی، تصحیح محمدعلی موحد، تهران: هرمس و فرهنگستان زبان و ادبی فارسی، چاپ اول: 1396.<br /> *&#039;&#039;لغتنامۀ دهخدا&#039;&#039;، تالیف: علی‌اکبر دهخدا، تهران: موسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورۀ جدید: 1377.<br /> *&#039;&#039;المعجم فی معاییر اشعار العجم&#039;&#039;، شمس‌الدین محمد بن قیس رازی، تصحیح: محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تصحیح مجدد: مدرس رضوی، تصحیح مجدد: سیروس شمیسا، تهران: علم، چاپ اول: 1388.<br /> *&#039;&#039;فنون بلاغت و صناعات ادبی&#039;&#039;، استاد جلال‌الدین همایی، تهران: توس، چاپ دوم: 1364 [دو جلد در یک مجلد].<br /> *واژه‌نامۀ هنر شاعری، میمنت میرصادقی، تهران: کتاب مهناز، چاپ اول: 1373.<br /> *قالب‌های شعر فارسی، صدرالدین زمانیان، تهران: آوای کلار، چاپ اول: 1388.<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;br /&gt;<br /> [[رده:ادبیات فارسی]]<br /> [[رده:اصطلاحات، قالب ها و سبک های ادبی]]</div>

Reza rouzbahani