مدرنیسم (هنر و ادبیات) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazanin در ‏۱۷ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۹

2025-03-17T05:39:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:38214100-2.jpg\|بندانگشتی\|دختری با ماندولین اثر پابلو پیکاسو]]
	مُدرنیسم (هنر و ادبیات)(modernism)		مُدرنیسم (هنر و ادبیات)(modernism)

	[[~~File:38214100~~.~~jpg~~\|~~thumb~~\|~~اثري~~ از ~~پابلو پيکاسو، نقاش اسپانيايي قرن بيستم~~]]		در هنر، اصطلاحی کلی در توصیف کوشش آگاهانه‌ای که در قرن ۲۰م برای گسستن از سنّت‌های هنری قرن ۱۹م انجام شد، و طی دوران بین [[جنگ جهانی اول]] (۱۹۱۴ـ۱۹۱۸م) و [[جنگ جهانی دوم]] (۱۹۳۹ـ۱۹۴۵م) شدّت گرفت. گرایش به فرم، و کاوش در تکنیک، در مقابل محتوا و روایت، اساس مدرنیسم است. در هنرهای بصری<ref>visual arts</ref>، بازنمایی<ref>representationalism </ref> جای خود را به انتزاع<ref>abstraction </ref> داد (← [[هنر_انتزاعی]]<ref>abstract art</ref>). در ادبیات، نویسندگان با روش‌های جانشین قصه‌گویی متوالی مرسوم، با نقل قصه از دیدگاه‌های مختلف طبع‌آزمایی کردند (مثل شیوۀ موسوم به جریان سیّال ذهن<ref>stream of consciousness </ref> که در آن نویسنده خود را در ذهن یک شخصیت داستان فرض می‌کند). در موسیقی، مفهوم سنّتیِ گام<ref>key </ref> مورد تعرض [[آتونالیته]]<ref>atonality </ref> واقع شد؛ و در معماری، اصالت تزیین، دربرابر کارکردگرایی<ref>Functionalism </ref> اعتبار خود را از‌دست داد.

			'''مدرنیسم ادبی'''. عوامل مؤثر را در مدرنیسم ادبی در حوزۀ ادبیات داستانی اروپا می‌توان یافت (مثلاً در آثار [[پروست، مارسل (۱۸۷۱ـ۱۹۲۲)\|مارسل پروست]]<ref>Marcel Proust </ref>، نویسندۀ فرانسوی). در زبان انگلیسی، مدرنیسم در [[انگلستان]] و [[امریکا، ایالات متحده\|امریکا]] تمرکز یافت. تی‌اس الیوت<ref>T S Eliot</ref>، شاعر و منتقد و نمایش‌نامه‌نویس انگلیسی‌ـ‌امریکایی، [[جویس، جیمز (۱۸۸۲ـ۱۹۴۱)\|جیمز جویس]]<ref>James Joyce</ref>، نویسندۀ ایرلندی، و دی‌اچ لارنس<ref>D H Lawrence </ref> و ویرجینیا وولف<ref>Virginia Woolf </ref> نویسندگان انگلیسی از مدرنیست‌های پرنفوذ انگلستان بودند. الیوت خود از [[پاوند، ازرا (۱۸۸۵ـ۱۹۷۲)\|اِزرا پاوند]]<ref>Ezra Pound </ref> تأثیر پذیرفت، که شاعر و منتقد پرنفوذ مدرنیست در امریکا بود. منتقدان مدرنیسم، نوعی خشکی در آن دیده‌اند که کیفیتی غیرانسانی بدان می‌بخشد. [[پست مدرنیسم\|پُست‌مدرنیسم]]<ref>postmodernism </ref> به‌منزلۀ واکنشی دربرابر مدرنیسم سربرآورده، اما ناچار به رقابت با انواع جریان‌های جدید و منشعب از مدرنیسم شده است، همچون شیوۀ ‌های‌تِک<ref>high-tech</ref> در معماری. الیوت نگران بی‌هدفیِ جامعه و ادبیات مدرن بود، و در اشعار حسرت‌آلودی همچون ''عاشقانۀ جِی آلفرد پروفراک''<ref>''The Love Song of J Alfred Prufrock'' </ref> (۱۹۱۷م) و ''زمین مرده''<ref>''The Waste Land'' </ref> (۱۹۲۲م) بدان پرداخت. او در اشعارش از زبان گویندگان مختلف سخن می‌گوید و تأثیرات فرهنگ‌ها و دوره‌های ادبی دیگر را به‌خدمت می‌گیرد. این‌گونه ساخت نقیضه<ref>parody </ref>، تمهید مهمی برای مدرنیست‌ها شد؛ ازجمله الیوت، و جیمز جویس که در کتاب‌هایش از درونمایۀ بی‌پرده و روش‌های تازۀ روایت، کمک می‌گیرد و دشواری زبانی و روایی فزایندۀ ادبیات مدرنیستی را نشان می‌دهد. مجموعۀ داستان‌های کوتاه جویس با نام ''دوبلینی‌ها''<ref>Dubliners</ref> (۱۹۱۴م)، که در دوبلین اتفاق می‌افتد، کمترین ابهام را دارد. ''چهرۀ هنرمند در جوانی''<ref>''A Portrait of the Artist as a Young Man'' </ref> (۱۹۱۶م) تحول شخصی و زبانی یک نویسندۀ جوان را دنبال می‌کند. ''اولیس''<ref>''Ulysses'' </ref> (۱۹۲۲م) شاهکاری در ساخت نقیضه و بدل است. و ''شب‌زنده‌داری خانواده فینگن''<ref>''Finnegan’s Wake'' </ref> (۱۹۳۹م) دشوارترین کتاب جویس، به‌ویژه از حیث بازی‌های زبانی، است. دی‌اچ لارنس که ''پسران و عشاق''<ref>''Sons and Lovers'' </ref> (۱۹۱۳م)، ''رنگین‌کمان''<ref>The Rainbow </ref> (۱۹۱۵م)، و ''زنان عاشق''<ref>Women in Love </ref> (۱۹۲۱م) را نوشت، در ترسیم صریح تمایلات جنسی مبتکر بود و بیشتر به طبقۀ کارگر و قشر پایین طبقۀ متوسط، توجه می‌کرد. پرآوازه‌ترین رمان او با نام ''فاسق خانم چترلی''<ref>''Lady Chatterley’s Lover'' </ref> (۱۹۲۸م)، به‌اتهام وقاحت توقیف شد، و در انگلستان تا ۱۹۶۰م به‌صورت کامل انتشار نیافت. داستان‌های کوتاه و اشعار او نیز ارزشمندند. [[بلومزبری، گروه\|گروه بلومزبری]]<ref>Bloomsbury Group </ref>، جمعی هنرمند و نویسنده که در محلۀ بلومزبری لندن متمرکز بودند، هنرمندانی پیشتاز و مدرن به‌شمار می‌رفتند. ویرجینیا ولف، نویسندۀ انگلیسی، مشهورترین عضو گروه بود. آثار او را اغلب از سنخ «جریان سیال ذهن» شناخته‌اند، ولف از این شیوۀ مدرن برای بیان تجربه‌های درونی سود می‌جست. همچنین او نیز همچون بسیاری از دیگر مدرنیست‌ها به مقولۀ ناتوانی زبان در بیان تجربه‌ها توجه می‌کرد؛ چنان که برای مثال در آنِ ‌واحد می‌توان احساسات و افکار بسیاری را درک کرد، اما فقط یکی از آن را در هر لحظه می‌توان بر زبان آورد. مضامین اصلی کتاب‌هایش ازجمله ''خانم دالووِی''<ref>''Mrs Dalloway'' </ref> (۱۹۲۵م)، ''به‌سوی فانوس دریایی''<ref>''To the Lighthouse'' </ref> (۱۹۲۷م)، و ''موج‌ها''<ref>''Waves''</ref> (۱۹۳۱م) از این دست‌اند.

	در هنر، اصطلاحی کلی در توصیف کوشش آگاهانه‌ای که در قرن ۲۰ برای گسستن از سنّت‌های هنری قرن ۱۹ انجام شد، و طی دوران بین جنگ جهانی اول (۱۹۱۴ـ۱۹۱۸) و جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹ـ۱۹۴۵) شدّت گرفت. گرایش به فرم، و کاوش در تکنیک، در مقابل محتوا و روایت، اساس مدرنیسم است. در هنرهای بصری<ref>visual arts</ref>، بازنمایی<ref>representationalism </ref> جای خود را به انتزاع<ref>abstraction </ref> داد (← [[هنر_انتزاعی]]<ref>abstract art</ref>). در ادبیات، نویسندگان با روش‌های جانشین قصه‌گویی متوالی مرسوم، با نقل قصه از دیدگاه‌های مختلف طبع‌آزمایی کردند (مثل شیوۀ موسوم به جریان سیّال ذهن<ref>stream of consciousness </ref> که در آن نویسنده خود را در ذهن یک شخصیت داستان فرض می‌کند). در موسیقی، مفهوم سنّتیِ گام<ref>key </ref> مورد تعرض آتونالیته<ref>atonality </ref> واقع شد؛ و در معماری، اصالت تزیین، دربرابر کارکردگرایی<ref>Functionalism </ref> اعتبار خود را از‌دست داد.'''مدرنیسم ادبی'''. عوامل مؤثر را در مدرنیسم ادبی در حوزۀ ادبیات داستانی اروپا می‌توان یافت (مثلاً در آثار مارسل پروست<ref>Marcel Proust </ref>، نویسندۀ فرانسوی). در زبان انگلیسی، مدرنیسم در انگلستان و امریکا تمرکز یافت. تی‌اس الیوت<ref>T S Eliot</ref>، شاعر و منتقد و نمایش‌نامه‌نویس انگلیسی‌ـ‌امریکایی، جیمز جویس<ref>James Joyce</ref>، نویسندۀ ایرلندی، و دی‌اچ لارنس<ref>D H Lawrence </ref> و ویرجینیا وولف<ref>Virginia Woolf </ref> نویسندگان انگلیسی از مدرنیست‌های پرنفوذ انگلستان بودند. الیوت خود از اِزرا پاوند<ref>Ezra Pound </ref> تأثیر پذیرفت، که شاعر و منتقد پرنفوذ مدرنیست در امریکا بود. منتقدان مدرنیسم، نوعی خشکی در آن دیده‌اند که کیفیتی غیرانسانی بدان می‌بخشد. پُست‌مدرنیسم<ref>postmodernism </ref> به‌منزلۀ واکنشی دربرابر مدرنیسم سربرآورده، اما ناچار به رقابت با انواع جریان‌های جدید و منشعب از مدرنیسم شده است، همچون شیوۀ ‌های‌تِک<ref>high-tech</ref> در معماری. الیوت نگران بی‌هدفیِ جامعه و ادبیات مدرن بود، و در اشعار حسرت‌آلودی همچون ''عاشقانۀ جِی آلفرد پروفراک''<ref>''The Love Song of J Alfred Prufrock'' </ref> (۱۹۱۷) و''زمین مرده''<ref>''The Waste Land'' </ref> (۱۹۲۲) بدان پرداخت. او در اشعارش از زبان گویندگان مختلف سخن می‌گوید و تأثیرات فرهنگ‌ها و دوره‌های ادبی دیگر را به‌خدمت می‌گیرد. این‌گونه ساخت نقیضه<ref>parody </ref>، تمهید مهمی برای مدرنیست‌ها شد؛ ازجمله الیوت، و جیمز جویس که در کتاب‌هایش از درونمایۀ بی‌پرده و روش‌های تازۀ روایت، کمک می‌گیرد و دشواری زبانی و روایی فزایندۀ ادبیات مدرنیستی را نشان می‌دهد. مجموعۀ داستان‌های کوتاه جویس با نام ''دوبلینی‌ها''<ref>Dubliners</ref> (۱۹۱۴)، که در دوبلین اتفاق می‌افتد، کمترین ابهام را دارد. ''چهرۀ هنرمند در جوانی''<ref>''A Portrait of the Artist as a Young Man'' </ref> (۱۹۱۶) تحول شخصی و زبانی یک نویسندۀ جوان را دنبال می‌کند. ''اولیس''<ref>''Ulysses'' </ref> (۱۹۲۲) شاهکاری در ساخت نقیضه و بدل است. و ''شب‌زنده‌داری خانواده فینگن''<ref>''Finnegan’s Wake'' </ref> (۱۹۳۹) دشوارترین کتاب جویس، به‌ویژه از حیث بازی‌های زبانی، است. دی‌اچ لارنس که ''پسران و عشاق''<ref>''Sons and Lovers'' </ref> (۱۹۱۳)، ''رنگین‌کمان''<ref>The Rainbow </ref> (۱۹۱۵)، و ''زنان عاشق''<ref>Women in Love </ref> (۱۹۲۱) را نوشت، در ترسیم صریح تمایلات جنسی مبتکر بود و بیشتر به طبقۀ کارگر و قشر پایین طبقۀ متوسط، توجه می‌کرد. پرآوازه‌ترین رمان او با نام ''فاسق خانم چترلی''<ref>''Lady Chatterley’s Lover'' </ref> (۱۹۲۸)، به‌اتهام وقاحت توقیف شد، و در انگلستان تا ۱۹۶۰ به‌صورت کامل انتشار نیافت. داستان‌های کوتاه و اشعار او نیز ارزشمندند. گروه بلومزبری<ref>Bloomsbury Group </ref>، جمعی هنرمند و نویسنده که در محلۀ بلومزبری لندن متمرکز بودند، هنرمندانی پیشتاز و مدرن به‌شمار می‌رفتند. ویرجینیا ولف، نویسندۀ انگلیسی، مشهورترین عضو گروه بود. آثار او را اغلب از سنخ «جریان سیال ذهن» شناخته‌اند، ولف از این شیوۀ مدرن برای بیان تجربه‌های درونی سود می‌جست. همچنین او نیز همچون بسیاری از دیگر مدرنیست‌ها به مقولۀ ناتوانی زبان در بیان تجربه‌ها توجه می‌کرد؛ چنان که برای مثال در آنِ ‌واحد می‌توان احساسات و افکار بسیاری را درک کرد، اما فقط یکی از آن را در هر لحظه می‌توان بر زبان آورد. مضامین اصلی کتاب‌هایش ازجمله ''خانم دالووِی''<ref>''Mrs Dalloway'' </ref> (۱۹۲۵)، ''به‌سوی فانوس دریایی''<ref>''To the Lighthouse'' </ref> (۱۹۲۷)، و ''موج‌ها''<ref>''Waves''</ref> (۱۹۳۱) از این دست‌اند.

	<!--38214100-->		<!--38214100-->

Nazanin در ‏۳۱ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۳۵

2019-12-31T08:35:21Z

صفحهٔ تازه

مُدرنیسم (هنر و ادبیات)(modernism)

[[File:38214100.jpg|thumb|اثري از پابلو پيکاسو، نقاش اسپانيايي قرن بيستم]]

در هنر، اصطلاحی کلی در توصیف کوشش آگاهانه‌ای که در قرن ۲۰ برای گسستن از سنّت‌های هنری قرن ۱۹ انجام شد، و طی دوران بین جنگ جهانی اول (۱۹۱۴ـ۱۹۱۸) و جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹ـ۱۹۴۵) شدّت گرفت. گرایش به فرم، و کاوش در تکنیک، در مقابل محتوا و روایت، اساس مدرنیسم است. در هنرهای بصری<ref>visual arts</ref>، بازنمایی<ref>representationalism </ref> جای خود را به انتزاع<ref>abstraction </ref> داد (← [[هنر_انتزاعی]]<ref>abstract art</ref>). در ادبیات، نویسندگان با روش‌های جانشین قصه‌گویی متوالی مرسوم، با نقل قصه از دیدگاه‌های مختلف طبع‌آزمایی کردند (مثل شیوۀ موسوم به جریان سیّال ذهن<ref>stream of consciousness </ref> که در آن نویسنده خود را در ذهن یک شخصیت داستان فرض می‌کند). در موسیقی، مفهوم سنّتیِ گام<ref>key </ref> مورد تعرض آتونالیته<ref>atonality </ref> واقع شد؛ و در معماری، اصالت تزیین، دربرابر کارکردگرایی<ref>Functionalism </ref> اعتبار خود را از‌دست داد.'''مدرنیسم ادبی'''. عوامل مؤثر را در مدرنیسم ادبی در حوزۀ ادبیات داستانی اروپا می‌توان یافت (مثلاً در آثار مارسل پروست<ref>Marcel Proust </ref>، نویسندۀ فرانسوی). در زبان انگلیسی، مدرنیسم در انگلستان و امریکا تمرکز یافت. تی‌اس الیوت<ref>T S Eliot</ref>، شاعر و منتقد و نمایش‌نامه‌نویس انگلیسی‌ـ‌امریکایی، جیمز جویس<ref>James Joyce</ref>، نویسندۀ ایرلندی، و دی‌اچ لارنس<ref>D H Lawrence </ref> و ویرجینیا وولف<ref>Virginia Woolf </ref> نویسندگان انگلیسی از مدرنیست‌های پرنفوذ انگلستان بودند. الیوت خود از اِزرا پاوند<ref>Ezra Pound </ref> تأثیر پذیرفت، که شاعر و منتقد پرنفوذ مدرنیست در امریکا بود. منتقدان مدرنیسم، نوعی خشکی در آن دیده‌اند که کیفیتی غیرانسانی بدان می‌بخشد. پُست‌مدرنیسم<ref>postmodernism </ref> به‌منزلۀ واکنشی دربرابر مدرنیسم سربرآورده، اما ناچار به رقابت با انواع جریان‌های جدید و منشعب از مدرنیسم شده است، همچون شیوۀ ‌های‌تِک<ref>high-tech</ref> در معماری. الیوت نگران بی‌هدفیِ جامعه و ادبیات مدرن بود، و در اشعار حسرت‌آلودی همچون ''عاشقانۀ جِی آلفرد پروفراک''<ref>''The Love Song of J Alfred Prufrock'' </ref> (۱۹۱۷) و''زمین مرده''<ref>''The Waste Land'' </ref> (۱۹۲۲) بدان پرداخت. او در اشعارش از زبان گویندگان مختلف سخن می‌گوید و تأثیرات فرهنگ‌ها و دوره‌های ادبی دیگر را به‌خدمت می‌گیرد. این‌گونه ساخت نقیضه<ref>parody </ref>، تمهید مهمی برای مدرنیست‌ها شد؛ ازجمله الیوت، و جیمز جویس که در کتاب‌هایش از درونمایۀ بی‌پرده و روش‌های تازۀ روایت، کمک می‌گیرد و دشواری زبانی و روایی فزایندۀ ادبیات مدرنیستی را نشان می‌دهد. مجموعۀ داستان‌های کوتاه جویس با نام ''دوبلینی‌ها''<ref>Dubliners</ref> (۱۹۱۴)، که در دوبلین اتفاق می‌افتد، کمترین ابهام را دارد. ''چهرۀ هنرمند در جوانی''<ref>''A Portrait of the Artist as a Young Man'' </ref> (۱۹۱۶) تحول شخصی و زبانی یک نویسندۀ جوان را دنبال می‌کند. ''اولیس''<ref>''Ulysses'' </ref> (۱۹۲۲) شاهکاری در ساخت نقیضه و بدل است. و ''شب‌زنده‌داری خانواده فینگن''<ref>''Finnegan’s Wake'' </ref> (۱۹۳۹) دشوارترین کتاب جویس، به‌ویژه از حیث بازی‌های زبانی، است. دی‌اچ لارنس که ''پسران و عشاق''<ref>''Sons and Lovers'' </ref> (۱۹۱۳)، ''رنگین‌کمان''<ref>The Rainbow </ref> (۱۹۱۵)، و ''زنان عاشق''<ref>Women in Love </ref> (۱۹۲۱) را نوشت، در ترسیم صریح تمایلات جنسی مبتکر بود و بیشتر به طبقۀ کارگر و قشر پایین طبقۀ متوسط، توجه می‌کرد. پرآوازه‌ترین رمان او با نام ''فاسق خانم چترلی''<ref>''Lady Chatterley’s Lover'' </ref> (۱۹۲۸)، به‌اتهام وقاحت توقیف شد، و در انگلستان تا ۱۹۶۰ به‌صورت کامل انتشار نیافت. داستان‌های کوتاه و اشعار او نیز ارزشمندند. گروه بلومزبری<ref>Bloomsbury Group </ref>، جمعی هنرمند و نویسنده که در محلۀ بلومزبری لندن متمرکز بودند، هنرمندانی پیشتاز و مدرن به‌شمار می‌رفتند. ویرجینیا ولف، نویسندۀ انگلیسی، مشهورترین عضو گروه بود. آثار او را اغلب از سنخ «جریان سیال ذهن» شناخته‌اند، ولف از این شیوۀ مدرن برای بیان تجربه‌های درونی سود می‌جست. همچنین او نیز همچون بسیاری از دیگر مدرنیست‌ها به مقولۀ ناتوانی زبان در بیان تجربه‌ها توجه می‌کرد؛ چنان که برای مثال در آنِ ‌واحد می‌توان احساسات و افکار بسیاری را درک کرد، اما فقط یکی از آن را در هر لحظه می‌توان بر زبان آورد. مضامین اصلی کتاب‌هایش ازجمله ''خانم دالووِی''<ref>''Mrs Dalloway'' </ref> (۱۹۲۵)، ''به‌سوی فانوس دریایی''<ref>''To the Lighthouse'' </ref> (۱۹۲۷)، و ''موج‌ها''<ref>''Waves''</ref> (۱۹۳۱) از این دست‌اند.



----
[[Category:ادبیات عمومی]]
[[Category:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]
[[Category:هنر]]
[[Category:اصطلاحات، تاریخ عمومی و اشخاص]]