منظره پردازی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۳۵

2025-02-05T04:35:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۳۵
خط ۵:		خط ۵:
	بازنمود چشم‌اندازی در طبیعت، همچون مناظری از نواحی روستایی یا افق شهرها. منظره‌پردازی از اوایل تاریخ میلادی در چین آغاز شد، ولی در هنر غربی تا قرون وسطا ظهور نکرد، و به‌صورت پس‌زمینۀ تصاویر نسخ خطیِ مُذهّب به‌کار می‌رفت. نخستین نقاشیِ منحصر به منظره را به آمبروجو لورنتستّی<ref>Ambrogio Lorenzetti</ref>، نقاش ایتالیایی، نسبت می‌دهند (ح ۱۳۳۵‌م). تا قرن ۱۷م که «منظره‌پردازی کلاسیک» شکل گرفت، سفارش‌ها به تک‌چهره و صحنه‌های دینی و اساطیری محدود می‌شد. آثار [[روبنس، پتر پل (۱۵۷۷ـ۱۶۴۰)\|روبنس]]<ref>Rubens</ref> و مکتب هلند<ref>Dutch School </ref>ی در پیشرفت ژانر یا این گونۀ نقاشی مؤثر بودند. تصویرکردن منظره برای نشان‌دادن املاک شخصی رواج یافت، ازجمله در پرده‌ای از [[گینزبارو، تامس (۱۷۲۷ـ۱۷۸۸)\|گِینزبارو]]<ref>Gainsborough </ref> با نام ''آقا و خانم اَندروز''<ref>''Mr and Mrs Andrews''</ref> (ح ۱۷۴۸). گرچه [[امپرسیونیسم]]<ref>Impressionism </ref> آخرین مرحلۀ مهم منظره‌پردازی عینی بود، پایان تحول آن به‌شمار نمی‌رود. سزان<ref>Cézanne </ref> از منظره برای مطالعۀ زیر‌ساخت‌های مشترک اشکال طبیعی سود برد، و [[ون گوگ، ونسان (۱۸۵۳ـ۱۸۹۰)\|ونسان ون‌گوگ]]<ref>Vincent van Gogh </ref> آن را محملی برای بیان عواطف شخصی خود ساخت. نخستین بازنمایی‌ها از نقاشیِ منظره در آغاز چندان خواستار نداشت، زیرا کاربردی برای آن تصور نمی‌شد. نقاشی، امری تجملّی به‌شمار می‌رفت، و فقط به مناسبت‌هایی مانند تجلیل از اشخاص مهم، یا تزیین کلیساها، برای عملی عبادی و نیز برای آموزش دینی به افراد بی‌سواد، یا بعدها به‌قصد نشان‌دادن ثروت و شوکت اشخاص سفارش داده می‌شد. با این همه منظره‌های طبیعی از روزگار رومیان، در پس‌ پردۀ تئاتر به‌کار می‌رفت؛ احتمالاً لورنتستّی از یک دیوارنگار<ref>fresco </ref> منظره‌پردازی‌شدۀ رومی تأثیر گرفت، که امروز برجا نمانده است. تابلوی او با نام ''منظره''<ref>''Landscape''</ref> (ح ۱۳۳۵م) و دیوارنگاره‌هایی بزرگ از تصویر ''تبعات کشورداری خوب و بد در شهر و روستا''<ref>''The Effects of Good and Bad Government on Town and Countryside''</ref> (۱۳۳۷ـ۱۳۳۹م؛ شهرداری سیِنا<ref>Town Hall, Siena</ref>)، نخستین نمونه‌های منظره‌پردازی غربی به‌شمار می‌روند. کتاب ''ایام پربرکت دوک دو بری''<ref>''Les Très Riches Heures du duc de Berry''</ref>، (اوایل قرن ۱۵م)، به‌سبب تقویم مصورّش با پس‌زمینه‌ای از منظره، تغییر فصل‌ها، و کار و تفریح مردم، حائز اهمیت است. در قرن ۱۵م منظره به دو صورت، به منزلۀ پس‌زمینه ازجمله در آثار [[آیک، یان وان (ح ۱۳۹۰ـ۱۴۴۱م)\|یان وان آیک]]<ref>Jan van Eyck</ref> و در موارد بسیاری از لوازم صحنه در تئاتر بود. [[پاتینیر، یوآخیم (ح ۱۴۸۵م ـ۱۵۲۴)\|یوآخیم پاتینیر]]<ref>Joachim Patenier </ref> (ح ۱۴۸۵ـ۱۵۲۴م)، نقاش فلاندری<ref>Flemish </ref>، در پرده‌های دینی‌اش، منظره را عنصری غالب در تصویر ساخت. [[بوس، هیرونیموس (ح۱۴۶۰م ـ۱۵۱۶)\|هیرونیموس بوس]]<ref>Hieronymus Bosch</ref> منظره‌های خیالی کشید، همچون نقاشی سه‌لتۀ ''باغ لذات دنیوی''<ref>''The Garden of Earthly Delights''</ref> (ح ۱۵۰۵ـ۱۵۱۰م؛ [[پرادو]]<ref>Prado</ref>، [[مادرید، شهر\|مادرید]])؛ و در قرن ۱۶م پیتر بروگل مهتر<ref>Pieter Brueghel the Elder</ref> از منظره برفی تأثیرگذاری در پردۀ ''سرشماری بیت‌الحم''<ref>''Census of Bethlehem''</ref> ([[بروکسل]]) استفاده کرد.		بازنمود چشم‌اندازی در طبیعت، همچون مناظری از نواحی روستایی یا افق شهرها. منظره‌پردازی از اوایل تاریخ میلادی در چین آغاز شد، ولی در هنر غربی تا قرون وسطا ظهور نکرد، و به‌صورت پس‌زمینۀ تصاویر نسخ خطیِ مُذهّب به‌کار می‌رفت. نخستین نقاشیِ منحصر به منظره را به آمبروجو لورنتستّی<ref>Ambrogio Lorenzetti</ref>، نقاش ایتالیایی، نسبت می‌دهند (ح ۱۳۳۵‌م). تا قرن ۱۷م که «منظره‌پردازی کلاسیک» شکل گرفت، سفارش‌ها به تک‌چهره و صحنه‌های دینی و اساطیری محدود می‌شد. آثار [[روبنس، پتر پل (۱۵۷۷ـ۱۶۴۰)\|روبنس]]<ref>Rubens</ref> و مکتب هلند<ref>Dutch School </ref>ی در پیشرفت ژانر یا این گونۀ نقاشی مؤثر بودند. تصویرکردن منظره برای نشان‌دادن املاک شخصی رواج یافت، ازجمله در پرده‌ای از [[گینزبارو، تامس (۱۷۲۷ـ۱۷۸۸)\|گِینزبارو]]<ref>Gainsborough </ref> با نام ''آقا و خانم اَندروز''<ref>''Mr and Mrs Andrews''</ref> (ح ۱۷۴۸). گرچه [[امپرسیونیسم]]<ref>Impressionism </ref> آخرین مرحلۀ مهم منظره‌پردازی عینی بود، پایان تحول آن به‌شمار نمی‌رود. سزان<ref>Cézanne </ref> از منظره برای مطالعۀ زیر‌ساخت‌های مشترک اشکال طبیعی سود برد، و [[ون گوگ، ونسان (۱۸۵۳ـ۱۸۹۰)\|ونسان ون‌گوگ]]<ref>Vincent van Gogh </ref> آن را محملی برای بیان عواطف شخصی خود ساخت. نخستین بازنمایی‌ها از نقاشیِ منظره در آغاز چندان خواستار نداشت، زیرا کاربردی برای آن تصور نمی‌شد. نقاشی، امری تجملّی به‌شمار می‌رفت، و فقط به مناسبت‌هایی مانند تجلیل از اشخاص مهم، یا تزیین کلیساها، برای عملی عبادی و نیز برای آموزش دینی به افراد بی‌سواد، یا بعدها به‌قصد نشان‌دادن ثروت و شوکت اشخاص سفارش داده می‌شد. با این همه منظره‌های طبیعی از روزگار رومیان، در پس‌ پردۀ تئاتر به‌کار می‌رفت؛ احتمالاً لورنتستّی از یک دیوارنگار<ref>fresco </ref> منظره‌پردازی‌شدۀ رومی تأثیر گرفت، که امروز برجا نمانده است. تابلوی او با نام ''منظره''<ref>''Landscape''</ref> (ح ۱۳۳۵م) و دیوارنگاره‌هایی بزرگ از تصویر ''تبعات کشورداری خوب و بد در شهر و روستا''<ref>''The Effects of Good and Bad Government on Town and Countryside''</ref> (۱۳۳۷ـ۱۳۳۹م؛ شهرداری سیِنا<ref>Town Hall, Siena</ref>)، نخستین نمونه‌های منظره‌پردازی غربی به‌شمار می‌روند. کتاب ''ایام پربرکت دوک دو بری''<ref>''Les Très Riches Heures du duc de Berry''</ref>، (اوایل قرن ۱۵م)، به‌سبب تقویم مصورّش با پس‌زمینه‌ای از منظره، تغییر فصل‌ها، و کار و تفریح مردم، حائز اهمیت است. در قرن ۱۵م منظره به دو صورت، به منزلۀ پس‌زمینه ازجمله در آثار [[آیک، یان وان (ح ۱۳۹۰ـ۱۴۴۱م)\|یان وان آیک]]<ref>Jan van Eyck</ref> و در موارد بسیاری از لوازم صحنه در تئاتر بود. [[پاتینیر، یوآخیم (ح ۱۴۸۵م ـ۱۵۲۴)\|یوآخیم پاتینیر]]<ref>Joachim Patenier </ref> (ح ۱۴۸۵ـ۱۵۲۴م)، نقاش فلاندری<ref>Flemish </ref>، در پرده‌های دینی‌اش، منظره را عنصری غالب در تصویر ساخت. [[بوس، هیرونیموس (ح۱۴۶۰م ـ۱۵۱۶)\|هیرونیموس بوس]]<ref>Hieronymus Bosch</ref> منظره‌های خیالی کشید، همچون نقاشی سه‌لتۀ ''باغ لذات دنیوی''<ref>''The Garden of Earthly Delights''</ref> (ح ۱۵۰۵ـ۱۵۱۰م؛ [[پرادو]]<ref>Prado</ref>، [[مادرید، شهر\|مادرید]])؛ و در قرن ۱۶م پیتر بروگل مهتر<ref>Pieter Brueghel the Elder</ref> از منظره برفی تأثیرگذاری در پردۀ ''سرشماری بیت‌الحم''<ref>''Census of Bethlehem''</ref> ([[بروکسل]]) استفاده کرد.

	'''رشد نقاشی منظره.''' مسافرت هنرمندان به [[ایتالیا]] و دیدن محیط تازه، خلق تابلوهایی از منظره را در پی داشت. برای مثال [[دورر، آلبرشت (۱۴۷۱م ـ۱۵۲۸)\|آلبرشت دورِر]]<ref>Albrecht Dürer</ref> سفرنامۀ زیبایی از نقاشی‌های آبرنگ از خود برجا گذاشت. در [[رم، شهر\|رم]] هنرمندانی از شمال اروپا، ازجمله [[بریل، پل (۱۵۵۴ـ۱۶۲۶)\|پل ‌بریل]]<ref>Paul Bril </ref> و آدام اِلسهایمر<ref>Adam Elsheimer </ref>، و هنرمندان ایتالیایی، همچون آنیباله کاراتچی<ref>Annibale Carracci </ref> و [[دومنیکینو]]<ref>Domenichino </ref>، «منظرۀ کلاسیک» پدید آوردند (منظره‌ای خیالی با مضمون کلاسیک یا تاریخی). منظرۀ کلاسیک در آثار هنرمند فرانسوی، [[کلود لورن]]<ref>Claude Lorrain </ref>، به اوج زیبایی رسید؛ اگرچه آثار لورن درون‌مایه‌های تاریخی یا کلاسیک دارند، غالباً چشم‌اندازهای وسیعی را با فضایی گشاده و غرق در نور به‌نمایش می‌گذارند. نقاشی از منظره‌های آشنا و خانگی در قرن ۱۷م رواج یافت، ازجمله در آثار روبنس، و به‌ویژه در تابلوهای نقاشان مکتب هلندی ـ وان خوئی‌یِن<ref>van Goyen </ref>، [[رامبرانت، هارمنس وان راین (۱۶۰۶ـ۱۶۶۹)\|رامبرانت]]<ref>Rembrandt </ref>، [[رویسدال، سالومون وان (۱۶۰۰ـ۱۶۷۰)\|رویسدال]]<ref>Ruisdael </ref>، [[هوبما، مایندرت لوبرتسون (۱۶۳۸ـ۱۷۰۹)\|هوبِما]]<ref>Hobbema </ref>، کونینک<ref>Koninck </ref>، کوئیپ<ref>Cuyp </ref>، و دیگران. نقاشان انگلیسی با تأثیر از هلندی‌ها، در قرن ۱۸ و اوایل قرن ۱۹م، منظره‌پردازی را تکامل بخشیدند. ویلسون<ref>Wilson </ref>، کروم<ref>Crome </ref> و [[مکتب نورویچ]]<ref>Norwich School </ref>، [[گینزبارو، تامس (۱۷۲۷ـ۱۷۸۸)\|گِینزبارو]]، کانستبل<ref>Constable </ref>، و [[ترنر، سیریل (۱۵۷۵ـ۱۶۲۶)\|ترنر]]<ref>Turner </ref> منظره‌های رنگ‌‌روغنی باشکوهی خلق کردند، و [[سندبی، پل (۱۷۲۵ـ۱۸۰۹)\|پل سَندبی]]<ref>Paul Sandby </ref>، جِی آر کازِنز<ref>J R Cozens </ref>، [[کاتمن، جان (۱۷۸۲ـ۱۸۴۲)\|کاتمن]]<ref>Cotman </ref>، ترنر، [[گرتین، تامس (۱۷۷۵ـ۱۸۰۲)\|گرتین]]<ref>Girtin </ref>، [[بانینگتون، ریچارد (۱۸۰۱ـ۱۸۲۸)\|بانینگتون]]<ref>Bonington </ref> و بسیاری از نقاشان دیگر، منظره‌هایی با آبرنگ پدید آوردند. پس از کانستبل و ترنر، تحول بزرگ دیگری در [[فرانسه]] رخ داد. کورو<ref>Corot </ref> و [[مکتب باربیزون]]<ref>Barbizon School </ref>، در میانۀ قرن ۱۹م جای خود را به کوربه<ref>Courbet </ref> و سپس امپرسیونیست‌ها؛ [[مونه، کلود (۱۸۴۰ـ۱۹۲۶)\|مونه]]<ref>Monet </ref>، سیسلی<ref>Sisley </ref>، سزان، و [[پیسارو، کامی (۱۸۳۰ـ۱۹۰۳)\|پیسارو]]<ref>Pissarro </ref> دادند. شیوۀ جدید منظره‌پردازی امپرسیونیست‌ها، با اختراع ساده ولی بسیار مهم ظهور رنگ‌وروغن لوله‌ای، هم‌زمان شد. پیش از آن نقاشان ناچار بودند رنگ‌وروغن را خود بسازند، انجام‌دادنِ این کارِ دشوار و وقت‌گیر فقط در کارگاه میسّر بود. لیکن از آن پس برای نخستین‌بار نقاش توانست از کارگاه خارج شود و نقاشی رنگ‌روغنی را مستقیماً از رویِ منظره بکشد. در نتیجه نور در نقاشی‌ها، واقع‌گرایانه‌تر شد؛ نقاش با سرعت بیشتری کار می‌کرد و می‌توانست لحظه‌ها را ثبت کند و یک امپرسیون<ref>impression </ref> یا دریافت آنی پدید آوَرَد. به این ترتیب نقاش دیگر بر کپی‌کردن جزئیات صحنه اصرار نمی‌ورزید. ونسان ون‌گوگ این ویژگی را به ‌نهایت رساند، و با منظره‌هایش درپیِ بیان احساسات شخصی خود برآمد. منظره‌پردازان انگلیسی ازجمله [[استیر، فیلیپ ویلسون (۱۸۶۰ـ۱۹۴۲)\|فیلیپ ویلسون استیر]]<ref>Philip Wilson Steer</ref> و عده‌ای از اعضای [[کمدن تاون، گروه\|گروه کَمدِن تاون]]<ref>Camden Town Group </ref>، در اواخر قرن ۱۹م و اوایل قرن ۲۰م، از امپرسیونیسم و پُست‌امپرسیونیسم<ref>post-Impressionism </ref> تأثیر گرفتند. در سال‌های بین دو جنگ جهانی، پل نَش<ref>Paul Nash </ref> و گراهام سادرلند<ref>Graham Sutherland </ref> در منظره‌پردازی‌های خود، سنّت‌های رمانتیک<ref>Romantic </ref> را با [[~~سورریالیسم\|~~سوررئالیسم]]<ref>surrealism </ref> جدید درآمیختند؛ ویکتور پَسمور<ref>Victor Pasmore </ref> و جان پایپر<ref>John Piper </ref> منظره را به‌شیوه‌ای مدرن تصویر کردند. در دهۀ ۱۹۵۰م به موازات مکتب ظرفشویی<ref>kitchen sink school </ref> در ادبیات و تئاتر، واقع‌گرایی جسورانه‌ای در منظره‌پردازی پا گرفت. از سوی دیگر رویکردی شاعرانه‌تر در هنر نقاشانی همچون راجر دُ گرِی<ref>Roger de Grey </ref> مسلط گردید. بازنمود دنیای خارج در آثار هنرمندان، همچنان به‌روش‌های مهیجی دگرگون می‌شود. در امریکا جلوۀ شاخص منظره‌پردازی در آثار هومر مارتین<ref>Homer Martin</ref> تجلّی یافته است.		'''رشد نقاشی منظره.''' مسافرت هنرمندان به [[ایتالیا]] و دیدن محیط تازه، خلق تابلوهایی از منظره را در پی داشت. برای مثال [[دورر، آلبرشت (۱۴۷۱م ـ۱۵۲۸)\|آلبرشت دورِر]]<ref>Albrecht Dürer</ref> سفرنامۀ زیبایی از نقاشی‌های آبرنگ از خود برجا گذاشت. در [[رم، شهر\|رم]] هنرمندانی از شمال اروپا، ازجمله [[بریل، پل (۱۵۵۴ـ۱۶۲۶)\|پل ‌بریل]]<ref>Paul Bril </ref> و آدام اِلسهایمر<ref>Adam Elsheimer </ref>، و هنرمندان ایتالیایی، همچون آنیباله کاراتچی<ref>Annibale Carracci </ref> و [[دومنیکینو]]<ref>Domenichino </ref>، «منظرۀ کلاسیک» پدید آوردند (منظره‌ای خیالی با مضمون کلاسیک یا تاریخی). منظرۀ کلاسیک در آثار هنرمند فرانسوی، [[کلود لورن]]<ref>Claude Lorrain </ref>، به اوج زیبایی رسید؛ اگرچه آثار لورن درون‌مایه‌های تاریخی یا کلاسیک دارند، غالباً چشم‌اندازهای وسیعی را با فضایی گشاده و غرق در نور به‌نمایش می‌گذارند. نقاشی از منظره‌های آشنا و خانگی در قرن ۱۷م رواج یافت، ازجمله در آثار روبنس، و به‌ویژه در تابلوهای نقاشان مکتب هلندی ـ وان خوئی‌یِن<ref>van Goyen </ref>، [[رامبرانت، هارمنس وان راین (۱۶۰۶ـ۱۶۶۹)\|رامبرانت]]<ref>Rembrandt </ref>، [[رویسدال، سالومون وان (۱۶۰۰ـ۱۶۷۰)\|رویسدال]]<ref>Ruisdael </ref>، [[هوبما، مایندرت لوبرتسون (۱۶۳۸ـ۱۷۰۹)\|هوبِما]]<ref>Hobbema </ref>، کونینک<ref>Koninck </ref>، کوئیپ<ref>Cuyp </ref>، و دیگران. نقاشان انگلیسی با تأثیر از هلندی‌ها، در قرن ۱۸ و اوایل قرن ۱۹م، منظره‌پردازی را تکامل بخشیدند. ویلسون<ref>Wilson </ref>، کروم<ref>Crome </ref> و [[مکتب نورویچ]]<ref>Norwich School </ref>، [[گینزبارو، تامس (۱۷۲۷ـ۱۷۸۸)\|گِینزبارو]]، کانستبل<ref>Constable </ref>، و [[ترنر، سیریل (۱۵۷۵ـ۱۶۲۶)\|ترنر]]<ref>Turner </ref> منظره‌های رنگ‌‌روغنی باشکوهی خلق کردند، و [[سندبی، پل (۱۷۲۵ـ۱۸۰۹)\|پل سَندبی]]<ref>Paul Sandby </ref>، جِی آر کازِنز<ref>J R Cozens </ref>، [[کاتمن، جان (۱۷۸۲ـ۱۸۴۲)\|کاتمن]]<ref>Cotman </ref>، ترنر، [[گرتین، تامس (۱۷۷۵ـ۱۸۰۲)\|گرتین]]<ref>Girtin </ref>، [[بانینگتون، ریچارد (۱۸۰۱ـ۱۸۲۸)\|بانینگتون]]<ref>Bonington </ref> و بسیاری از نقاشان دیگر، منظره‌هایی با آبرنگ پدید آوردند. پس از کانستبل و ترنر، تحول بزرگ دیگری در [[فرانسه]] رخ داد. کورو<ref>Corot </ref> و [[مکتب باربیزون]]<ref>Barbizon School </ref>، در میانۀ قرن ۱۹م جای خود را به کوربه<ref>Courbet </ref> و سپس امپرسیونیست‌ها؛ [[مونه، کلود (۱۸۴۰ـ۱۹۲۶)\|مونه]]<ref>Monet </ref>، سیسلی<ref>Sisley </ref>، سزان، و [[پیسارو، کامی (۱۸۳۰ـ۱۹۰۳)\|پیسارو]]<ref>Pissarro </ref> دادند. شیوۀ جدید منظره‌پردازی امپرسیونیست‌ها، با اختراع ساده ولی بسیار مهم ظهور رنگ‌وروغن لوله‌ای، هم‌زمان شد. پیش از آن نقاشان ناچار بودند رنگ‌وروغن را خود بسازند، انجام‌دادنِ این کارِ دشوار و وقت‌گیر فقط در کارگاه میسّر بود. لیکن از آن پس برای نخستین‌بار نقاش توانست از کارگاه خارج شود و نقاشی رنگ‌روغنی را مستقیماً از رویِ منظره بکشد. در نتیجه نور در نقاشی‌ها، واقع‌گرایانه‌تر شد؛ نقاش با سرعت بیشتری کار می‌کرد و می‌توانست لحظه‌ها را ثبت کند و یک امپرسیون<ref>impression </ref> یا دریافت آنی پدید آوَرَد. به این ترتیب نقاش دیگر بر کپی‌کردن جزئیات صحنه اصرار نمی‌ورزید. ونسان ون‌گوگ این ویژگی را به ‌نهایت رساند، و با منظره‌هایش درپیِ بیان احساسات شخصی خود برآمد. منظره‌پردازان انگلیسی ازجمله [[استیر، فیلیپ ویلسون (۱۸۶۰ـ۱۹۴۲)\|فیلیپ ویلسون استیر]]<ref>Philip Wilson Steer</ref> و عده‌ای از اعضای [[کمدن تاون، گروه\|گروه کَمدِن تاون]]<ref>Camden Town Group </ref>، در اواخر قرن ۱۹م و اوایل قرن ۲۰م، از امپرسیونیسم و پُست‌امپرسیونیسم<ref>post-Impressionism </ref> تأثیر گرفتند. در سال‌های بین دو جنگ جهانی، پل نَش<ref>Paul Nash </ref> و گراهام سادرلند<ref>Graham Sutherland </ref> در منظره‌پردازی‌های خود، سنّت‌های رمانتیک<ref>Romantic </ref> را با [[سوررئالیسم]]<ref>surrealism </ref> جدید درآمیختند؛ ویکتور پَسمور<ref>Victor Pasmore </ref> و جان پایپر<ref>John Piper </ref> منظره را به‌شیوه‌ای مدرن تصویر کردند. در دهۀ ۱۹۵۰م به موازات مکتب ظرفشویی<ref>kitchen sink school </ref> در ادبیات و تئاتر، واقع‌گرایی جسورانه‌ای در منظره‌پردازی پا گرفت. از سوی دیگر رویکردی شاعرانه‌تر در هنر نقاشانی همچون راجر دُ گرِی<ref>Roger de Grey </ref> مسلط گردید. بازنمود دنیای خارج در آثار هنرمندان، همچنان به‌روش‌های مهیجی دگرگون می‌شود. در امریکا جلوۀ شاخص منظره‌پردازی در آثار هومر مارتین<ref>Homer Martin</ref> تجلّی یافته است.

Nazanin در ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۳۳

2024-11-29T06:33:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:38439000-8.jpg\|بندانگشتی\|تابلوی شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]]
			[[پرونده:38439000-9.jpg\|بندانگشتی\|ایستگاه لردشیپ لین، شرق دالویچ، اثر کامی پیسارو]]
	منظره‌پردازی (landscape painting)		منظره‌پردازی (landscape painting)

	[[File:38439000-1.jpg\|thumb\|تابلوي شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]][[File:38439000-2.jpg\|thumb\|تابلوي شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]][[File:38439000.jpg\|thumb\|تابلوي شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]]		بازنمود چشم‌اندازی در طبیعت، همچون مناظری از نواحی روستایی یا افق شهرها. منظره‌پردازی از اوایل تاریخ میلادی در چین آغاز شد، ولی در هنر غربی تا قرون وسطا ظهور نکرد، و به‌صورت پس‌زمینۀ تصاویر نسخ خطیِ مُذهّب به‌کار می‌رفت. نخستین نقاشیِ منحصر به منظره را به آمبروجو لورنتستّی<ref>Ambrogio Lorenzetti</ref>، نقاش ایتالیایی، نسبت می‌دهند (ح ۱۳۳۵‌م). تا قرن ۱۷م که «منظره‌پردازی کلاسیک» شکل گرفت، سفارش‌ها به تک‌چهره و صحنه‌های دینی و اساطیری محدود می‌شد. آثار [[روبنس، پتر پل (۱۵۷۷ـ۱۶۴۰)\|روبنس]]<ref>Rubens</ref> و مکتب هلند<ref>Dutch School </ref>ی در پیشرفت ژانر یا این گونۀ نقاشی مؤثر بودند. تصویرکردن منظره برای نشان‌دادن املاک شخصی رواج یافت، ازجمله در پرده‌ای از [[گینزبارو، تامس (۱۷۲۷ـ۱۷۸۸)\|گِینزبارو]]<ref>Gainsborough </ref> با نام ''آقا و خانم اَندروز''<ref>''Mr and Mrs Andrews''</ref> (ح ۱۷۴۸). گرچه [[امپرسیونیسم]]<ref>Impressionism </ref> آخرین مرحلۀ مهم منظره‌پردازی عینی بود، پایان تحول آن به‌شمار نمی‌رود. سزان<ref>Cézanne </ref> از منظره برای مطالعۀ زیر‌ساخت‌های مشترک اشکال طبیعی سود برد، و [[ون گوگ، ونسان (۱۸۵۳ـ۱۸۹۰)\|ونسان ون‌گوگ]]<ref>Vincent van Gogh </ref> آن را محملی برای بیان عواطف شخصی خود ساخت. نخستین بازنمایی‌ها از نقاشیِ منظره در آغاز چندان خواستار نداشت، زیرا کاربردی برای آن تصور نمی‌شد. نقاشی، امری تجملّی به‌شمار می‌رفت، و فقط به مناسبت‌هایی مانند تجلیل از اشخاص مهم، یا تزیین کلیساها، برای عملی عبادی و نیز برای آموزش دینی به افراد بی‌سواد، یا بعدها به‌قصد نشان‌دادن ثروت و شوکت اشخاص سفارش داده می‌شد. با این همه منظره‌های طبیعی از روزگار رومیان، در پس‌ پردۀ تئاتر به‌کار می‌رفت؛ احتمالاً لورنتستّی از یک دیوارنگار<ref>fresco </ref> منظره‌پردازی‌شدۀ رومی تأثیر گرفت، که امروز برجا نمانده است. تابلوی او با نام ''منظره''<ref>''Landscape''</ref> (ح ۱۳۳۵م) و دیوارنگاره‌هایی بزرگ از تصویر ''تبعات کشورداری خوب و بد در شهر و روستا''<ref>''The Effects of Good and Bad Government on Town and Countryside''</ref> (۱۳۳۷ـ۱۳۳۹م؛ شهرداری سیِنا<ref>Town Hall, Siena</ref>)، نخستین نمونه‌های منظره‌پردازی غربی به‌شمار می‌روند. کتاب ''ایام پربرکت دوک دو بری''<ref>''Les Très Riches Heures du duc de Berry''</ref>، (اوایل قرن ۱۵م)، به‌سبب تقویم مصورّش با پس‌زمینه‌ای از منظره، تغییر فصل‌ها، و کار و تفریح مردم، حائز اهمیت است. در قرن ۱۵م منظره به دو صورت، به منزلۀ پس‌زمینه ازجمله در آثار [[آیک، یان وان (ح ۱۳۹۰ـ۱۴۴۱م)\|یان وان آیک]]<ref>Jan van Eyck</ref> و در موارد بسیاری از لوازم صحنه در تئاتر بود. [[پاتینیر، یوآخیم (ح ۱۴۸۵م ـ۱۵۲۴)\|یوآخیم پاتینیر]]<ref>Joachim Patenier </ref> (ح ۱۴۸۵ـ۱۵۲۴م)، نقاش فلاندری<ref>Flemish </ref>، در پرده‌های دینی‌اش، منظره را عنصری غالب در تصویر ساخت. [[بوس، هیرونیموس (ح۱۴۶۰م ـ۱۵۱۶)\|هیرونیموس بوس]]<ref>Hieronymus Bosch</ref> منظره‌های خیالی کشید، همچون نقاشی سه‌لتۀ ''باغ لذات دنیوی''<ref>''The Garden of Earthly Delights''</ref> (ح ۱۵۰۵ـ۱۵۱۰م؛ [[پرادو]]<ref>Prado</ref>، [[مادرید، شهر\|مادرید]])؛ و در قرن ۱۶م پیتر بروگل مهتر<ref>Pieter Brueghel the Elder</ref> از منظره برفی تأثیرگذاری در پردۀ ''سرشماری بیت‌الحم''<ref>''Census of Bethlehem''</ref> ([[بروکسل]]) استفاده کرد.

	بازنمود چشم‌اندازی در طبیعت، همچون مناظری از نواحی روستایی یا افق شهرها. منظره‌پردازی از اوایل تاریخ میلادی در چین آغاز شد، ولی در هنر غربی تا قرون وسطا ظهور نکرد، و به‌صورت پس‌زمینۀ تصاویر نسخ خطیِ مُذهّب به‌کار می‌رفت. نخستین نقاشیِ منحصر به منظره را به آمبروجو لورنتستّی<ref>Ambrogio Lorenzetti</ref>، نقاش ایتالیایی، نسبت می‌دهند (ح ۱۳۳۵‌م). تا قرن ۱۷ که «منظره‌پردازی کلاسیک» شکل گرفت، سفارش‌ها به تک‌چهره و صحنه‌های دینی و اساطیری محدود می‌شد. آثار روبنس<ref>Rubens</ref> و مکتب هلند<ref>Dutch School </ref>ی در پیشرفت ژانر یا این گونۀ نقاشی مؤثر بودند. تصویرکردن منظره برای نشان‌دادن املاک شخصی رواج یافت، ازجمله در پرده‌ای از گِینزبارو<ref>Gainsborough </ref> با نام ''آقا و خانم اَندروز''<ref>''Mr and Mrs Andrews''</ref> (ح ۱۷۴۸). گرچه امپرسیونیسم<ref>Impressionism </ref> آخرین مرحلۀ مهم منظره‌پردازی عینی بود، پایان تحول آن به‌شمار نمی‌رود. سزان<ref>Cézanne </ref> از منظره برای مطالعۀ زیر‌ساخت‌های مشترک اشکال طبیعی سود برد، و ونسان ون‌گوگ<ref>Vincent van Gogh </ref> آن را محملی برای بیان عواطف شخصی خود ساخت. نخستین بازنمایی‌ها از نقاشیِ منظره در آغاز چندان خواستار نداشت، زیرا کاربردی برای آن تصور نمی‌شد. نقاشی، امری تجملّی به‌شمار می‌رفت، و فقط به مناسبت‌هایی مانند تجلیل از اشخاص مهم، یا تزیین کلیساها، برای عملی عبادی و نیز برای آموزش دینی به افراد بی‌سواد، یا بعدها به‌قصد نشان‌دادن ثروت و شوکت اشخاص سفارش داده می‌شد. با این همه منظره‌های طبیعی از روزگار رومیان، در پس‌ پردۀ تئاتر به‌کار می‌رفت؛ احتمالاً لورنتستّی از یک دیوارنگار<ref>fresco </ref> منظره‌پردازی‌شدۀ رومی تأثیر گرفت، که امروز برجا نمانده است. تابلوی او با نام ''منظره''<ref>''Landscape''</ref> (ح ~~۱۳۳۵ م~~) و دیوارنگاره‌هایی بزرگ از تصویر ''تبعات کشورداری خوب و بد در شهر و روستا''<ref>''The Effects of Good and Bad Government on Town and Countryside''</ref> (~~۱۳۳۷ـ۱۳۳۹ م؛~~ شهرداری سیِنا<ref>Town Hall, Siena</ref>)، نخستین نمونه‌های منظره‌پردازی غربی به‌شمار می‌روند. کتاب ''ایام پربرکت دوک دو بری''<ref>''Les Très Riches Heures du duc de Berry''</ref>، (اوایل قرن ۱۵)، به‌سبب تقویم مصورّش با پس‌زمینه‌ای از منظره، تغییر فصل‌ها، و کار و تفریح مردم، حائز اهمیت است. در قرن ۱۵ منظره به دو صورت، به منزلۀ پس‌زمینه ازجمله در آثار یان وان آیک<ref>Jan van Eyck</ref> و در موارد بسیاری از لوازم صحنه در تئاتر بود. یوآخیم پاتینیر<ref>Joachim Patenier </ref> (ح ۱۴۸۵ـ۱۵۲۴م)، نقاش فلاندری<ref>Flemish </ref>، در پرده‌های دینی‌اش، منظره را عنصری غالب در تصویر ساخت. هیرونیموس بوس<ref>Hieronymus Bosch</ref> منظره‌های خیالی کشید، همچون نقاشی سه‌لتۀ ''باغ لذات دنیوی''<ref>''The Garden of Earthly Delights''</ref> (ح ~~۱۵۰۵ـ۱۵۱۰؛~~ پرادو<ref>Prado</ref>، مادرید)؛ و در قرن ۱۶ پیتر بروگل مهتر<ref>Pieter Brueghel the Elder</ref> از منظره برفی تأثیرگذاری در پردۀ ''سرشماری بیت‌الحم''<ref>''Census of Bethlehem''</ref> (بروکسل) استفاده کرد.

	'''رشد نقاشی منظره.''' مسافرت هنرمندان به ایتالیا و دیدن محیط تازه، خلق تابلوهایی از منظره را در پی داشت. برای مثال آلبرشت دورِر<ref>Albrecht Dürer</ref> سفرنامۀ زیبایی از نقاشی‌های آبرنگ از خود برجا گذاشت. در رم هنرمندانی از شمال اروپا، ازجمله پل ‌بریل<ref>Paul Bril </ref> و آدام اِلسهایمر<ref>Adam Elsheimer </ref>، و هنرمندان ایتالیایی، همچون آنیباله کاراتچی<ref>Annibale Carracci </ref> و دومنیکینو<ref>Domenichino </ref>، «منظرۀ کلاسیک» پدید آوردند (منظره‌ای خیالی با مضمون کلاسیک یا تاریخی). منظرۀ کلاسیک در آثار هنرمند فرانسوی، کلود لورن<ref>Claude Lorrain </ref>، به اوج زیبایی رسید؛ اگرچه آثار لورن درون‌مایه‌های تاریخی یا کلاسیک دارند، غالباً چشم‌اندازهای وسیعی را با فضایی گشاده و غرق در نور به‌نمایش می‌گذارند. نقاشی از منظره‌های آشنا و خانگی در قرن ۱۷ رواج یافت، ازجمله در آثار روبنس، و به‌ویژه در تابلوهای نقاشان مکتب هلندی ـ وان خوئی‌یِن<ref>van Goyen </ref>، رامبرانت<ref>Rembrandt </ref>، رویسدال<ref>Ruisdael </ref>، هوبِما<ref>Hobbema </ref>، کونینک<ref>Koninck </ref>، کوئیپ<ref>Cuyp </ref>، و دیگران. نقاشان انگلیسی با تأثیر از هلندی‌ها، در قرن ۱۸ و اوایل قرن ~~۱۹،~~ منظره‌پردازی را تکامل بخشیدند. ویلسون<ref>Wilson </ref>، کروم<ref>Crome </ref> و مکتب نورویچ<ref>Norwich School </ref>، ~~گِینزبارو،~~ کانستبل<ref>Constable </ref>، و ترنر<ref>Turner </ref> منظره‌های رنگ‌‌روغنی باشکوهی خلق کردند، و پل سَندبی<ref>Paul Sandby </ref>، جِی آر کازِنز<ref>J R Cozens </ref>، کاتمن<ref>Cotman </ref>، ترنر، گرتین<ref>Girtin </ref>، بانینگتون<ref>Bonington </ref> و بسیاری از نقاشان دیگر، منظره‌هایی با آبرنگ پدید آوردند. پس از کانستبل و ترنر، تحول بزرگ دیگری در فرانسه رخ داد. کورو<ref>Corot </ref> و مکتب باربیزون<ref>Barbizon School </ref>، در میانۀ قرن ۱۹ جای خود را به کوربه<ref>Courbet </ref> و سپس امپرسیونیست‌ها؛ مونه<ref>Monet </ref>، سیسلی<ref>Sisley </ref>، سزان، و پیسارو<ref>Pissarro </ref> دادند. شیوۀ جدید منظره‌پردازی امپرسیونیست‌ها، با اختراع ساده ولی بسیار مهم ظهور رنگ‌وروغن لوله‌ای، هم‌زمان شد. پیش از آن نقاشان ناچار بودند رنگ‌وروغن را خود بسازند، انجام‌دادنِ این کارِ دشوار و وقت‌گیر فقط در کارگاه میسّر بود. لیکن از آن پس برای نخستین‌بار نقاش توانست از کارگاه خارج شود و نقاشی رنگ‌روغنی را مستقیماً از رویِ منظره بکشد. در نتیجه نور در نقاشی‌ها، واقع‌گرایانه‌تر شد؛ نقاش با سرعت بیشتری کار می‌کرد و می‌توانست لحظه‌ها را ثبت کند و یک امپرسیون<ref>impression </ref> یا دریافت آنی پدید آوَرَد. به این ترتیب نقاش دیگر بر کپی‌کردن جزئیات صحنه اصرار نمی‌ورزید. ونسان ون‌گوگ این ویژگی را به ‌نهایت رساند، و با منظره‌هایش درپیِ بیان احساسات شخصی خود برآمد. منظره‌پردازان انگلیسی ازجمله فیلیپ ویلسون استیر<ref>Philip Wilson Steer</ref> و عده‌ای از اعضای گروه کَمدِن تاون<ref>Camden Town Group </ref>، در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ~~۲۰،~~ از امپرسیونیسم و پُست‌امپرسیونیسم<ref>post-Impressionism </ref> تأثیر گرفتند. در سال‌های بین دو جنگ جهانی، پل نَش<ref>Paul Nash </ref> و گراهام سادرلند<ref>Graham Sutherland </ref> در منظره‌پردازی‌های خود، سنّت‌های رمانتیک<ref>Romantic </ref> را با سوررئالیسم<ref>surrealism </ref> جدید درآمیختند؛ ویکتور پَسمور<ref>Victor Pasmore </ref> و جان پایپر<ref>John Piper </ref> منظره را به‌شیوه‌ای مدرن تصویر کردند. در دهۀ ~~۱۹۵۰~~ به موازات مکتب ظرفشویی<ref>kitchen sink school </ref> در ادبیات و تئاتر، واقع‌گرایی جسورانه‌ای در منظره‌پردازی پا گرفت. از سوی دیگر رویکردی شاعرانه‌تر در هنر نقاشانی همچون راجر دُ گرِی<ref>Roger de Grey </ref> مسلط گردید. بازنمود دنیای خارج در آثار هنرمندان، همچنان به‌روش‌های مهیجی دگرگون می‌شود. در امریکا جلوۀ شاخص منظره‌پردازی در آثار هومر مارتین<ref>Homer Martin</ref> تجلّی یافته است.		'''رشد نقاشی منظره.''' مسافرت هنرمندان به [[ایتالیا]] و دیدن محیط تازه، خلق تابلوهایی از منظره را در پی داشت. برای مثال [[دورر، آلبرشت (۱۴۷۱م ـ۱۵۲۸)\|آلبرشت دورِر]]<ref>Albrecht Dürer</ref> سفرنامۀ زیبایی از نقاشی‌های آبرنگ از خود برجا گذاشت. در [[رم، شهر\|رم]] هنرمندانی از شمال اروپا، ازجمله [[بریل، پل (۱۵۵۴ـ۱۶۲۶)\|پل ‌بریل]]<ref>Paul Bril </ref> و آدام اِلسهایمر<ref>Adam Elsheimer </ref>، و هنرمندان ایتالیایی، همچون آنیباله کاراتچی<ref>Annibale Carracci </ref> و [[دومنیکینو]]<ref>Domenichino </ref>، «منظرۀ کلاسیک» پدید آوردند (منظره‌ای خیالی با مضمون کلاسیک یا تاریخی). منظرۀ کلاسیک در آثار هنرمند فرانسوی، [[کلود لورن]]<ref>Claude Lorrain </ref>، به اوج زیبایی رسید؛ اگرچه آثار لورن درون‌مایه‌های تاریخی یا کلاسیک دارند، غالباً چشم‌اندازهای وسیعی را با فضایی گشاده و غرق در نور به‌نمایش می‌گذارند. نقاشی از منظره‌های آشنا و خانگی در قرن ۱۷م رواج یافت، ازجمله در آثار روبنس، و به‌ویژه در تابلوهای نقاشان مکتب هلندی ـ وان خوئی‌یِن<ref>van Goyen </ref>، [[رامبرانت، هارمنس وان راین (۱۶۰۶ـ۱۶۶۹)\|رامبرانت]]<ref>Rembrandt </ref>، [[رویسدال، سالومون وان (۱۶۰۰ـ۱۶۷۰)\|رویسدال]]<ref>Ruisdael </ref>، [[هوبما، مایندرت لوبرتسون (۱۶۳۸ـ۱۷۰۹)\|هوبِما]]<ref>Hobbema </ref>، کونینک<ref>Koninck </ref>، کوئیپ<ref>Cuyp </ref>، و دیگران. نقاشان انگلیسی با تأثیر از هلندی‌ها، در قرن ۱۸ و اوایل قرن ۱۹م، منظره‌پردازی را تکامل بخشیدند. ویلسون<ref>Wilson </ref>، کروم<ref>Crome </ref> و [[مکتب نورویچ]]<ref>Norwich School </ref>، [[گینزبارو، تامس (۱۷۲۷ـ۱۷۸۸)\|گِینزبارو]]، کانستبل<ref>Constable </ref>، و [[ترنر، سیریل (۱۵۷۵ـ۱۶۲۶)\|ترنر]]<ref>Turner </ref> منظره‌های رنگ‌‌روغنی باشکوهی خلق کردند، و [[سندبی، پل (۱۷۲۵ـ۱۸۰۹)\|پل سَندبی]]<ref>Paul Sandby </ref>، جِی آر کازِنز<ref>J R Cozens </ref>، [[کاتمن، جان (۱۷۸۲ـ۱۸۴۲)\|کاتمن]]<ref>Cotman </ref>، ترنر، [[گرتین، تامس (۱۷۷۵ـ۱۸۰۲)\|گرتین]]<ref>Girtin </ref>، [[بانینگتون، ریچارد (۱۸۰۱ـ۱۸۲۸)\|بانینگتون]]<ref>Bonington </ref> و بسیاری از نقاشان دیگر، منظره‌هایی با آبرنگ پدید آوردند. پس از کانستبل و ترنر، تحول بزرگ دیگری در [[فرانسه]] رخ داد. کورو<ref>Corot </ref> و [[مکتب باربیزون]]<ref>Barbizon School </ref>، در میانۀ قرن ۱۹م جای خود را به کوربه<ref>Courbet </ref> و سپس امپرسیونیست‌ها؛ [[مونه، کلود (۱۸۴۰ـ۱۹۲۶)\|مونه]]<ref>Monet </ref>، سیسلی<ref>Sisley </ref>، سزان، و [[پیسارو، کامی (۱۸۳۰ـ۱۹۰۳)\|پیسارو]]<ref>Pissarro </ref> دادند. شیوۀ جدید منظره‌پردازی امپرسیونیست‌ها، با اختراع ساده ولی بسیار مهم ظهور رنگ‌وروغن لوله‌ای، هم‌زمان شد. پیش از آن نقاشان ناچار بودند رنگ‌وروغن را خود بسازند، انجام‌دادنِ این کارِ دشوار و وقت‌گیر فقط در کارگاه میسّر بود. لیکن از آن پس برای نخستین‌بار نقاش توانست از کارگاه خارج شود و نقاشی رنگ‌روغنی را مستقیماً از رویِ منظره بکشد. در نتیجه نور در نقاشی‌ها، واقع‌گرایانه‌تر شد؛ نقاش با سرعت بیشتری کار می‌کرد و می‌توانست لحظه‌ها را ثبت کند و یک امپرسیون<ref>impression </ref> یا دریافت آنی پدید آوَرَد. به این ترتیب نقاش دیگر بر کپی‌کردن جزئیات صحنه اصرار نمی‌ورزید. ونسان ون‌گوگ این ویژگی را به ‌نهایت رساند، و با منظره‌هایش درپیِ بیان احساسات شخصی خود برآمد. منظره‌پردازان انگلیسی ازجمله [[استیر، فیلیپ ویلسون (۱۸۶۰ـ۱۹۴۲)\|فیلیپ ویلسون استیر]]<ref>Philip Wilson Steer</ref> و عده‌ای از اعضای [[کمدن تاون، گروه\|گروه کَمدِن تاون]]<ref>Camden Town Group </ref>، در اواخر قرن ۱۹م و اوایل قرن ۲۰م، از امپرسیونیسم و پُست‌امپرسیونیسم<ref>post-Impressionism </ref> تأثیر گرفتند. در سال‌های بین دو جنگ جهانی، پل نَش<ref>Paul Nash </ref> و گراهام سادرلند<ref>Graham Sutherland </ref> در منظره‌پردازی‌های خود، سنّت‌های رمانتیک<ref>Romantic </ref> را با [[سورریالیسم\|سوررئالیسم]]<ref>surrealism </ref> جدید درآمیختند؛ ویکتور پَسمور<ref>Victor Pasmore </ref> و جان پایپر<ref>John Piper </ref> منظره را به‌شیوه‌ای مدرن تصویر کردند. در دهۀ ۱۹۵۰م به موازات مکتب ظرفشویی<ref>kitchen sink school </ref> در ادبیات و تئاتر، واقع‌گرایی جسورانه‌ای در منظره‌پردازی پا گرفت. از سوی دیگر رویکردی شاعرانه‌تر در هنر نقاشانی همچون راجر دُ گرِی<ref>Roger de Grey </ref> مسلط گردید. بازنمود دنیای خارج در آثار هنرمندان، همچنان به‌روش‌های مهیجی دگرگون می‌شود. در امریکا جلوۀ شاخص منظره‌پردازی در آثار هومر مارتین<ref>Homer Martin</ref> تجلّی یافته است.

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

منظره‌پردازی (landscape painting)

[[File:38439000-1.jpg|thumb|تابلوي شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]][[File:38439000-2.jpg|thumb|تابلوي شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]][[File:38439000.jpg|thumb|تابلوي شب پرستاره، اثر ونسان ون گوگ]]

بازنمود چشم‌اندازی در طبیعت، همچون مناظری از نواحی روستایی یا افق شهرها. منظره‌پردازی از اوایل تاریخ میلادی در چین آغاز شد، ولی در هنر غربی تا قرون وسطا ظهور نکرد، و به‌صورت پس‌زمینۀ تصاویر نسخ خطیِ مُذهّب به‌کار می‌رفت. نخستین نقاشیِ منحصر به منظره را به آمبروجو لورنتستّی<ref>Ambrogio Lorenzetti</ref>، نقاش ایتالیایی، نسبت می‌دهند (ح ۱۳۳۵‌م). تا قرن ۱۷ که «منظره‌پردازی کلاسیک» شکل گرفت، سفارش‌ها به تک‌چهره و صحنه‌های دینی و اساطیری محدود می‌شد. آثار روبنس<ref>Rubens</ref> و مکتب هلند<ref>Dutch School </ref>ی در پیشرفت ژانر یا این گونۀ نقاشی مؤثر بودند. تصویرکردن منظره برای نشان‌دادن املاک شخصی رواج یافت، ازجمله در پرده‌ای از گِینزبارو<ref>Gainsborough </ref> با نام ''آقا و خانم اَندروز''<ref>''Mr and Mrs Andrews''</ref> (ح ۱۷۴۸). گرچه امپرسیونیسم<ref>Impressionism </ref> آخرین مرحلۀ مهم منظره‌پردازی عینی بود، پایان تحول آن به‌شمار نمی‌رود. سزان<ref>Cézanne </ref> از منظره برای مطالعۀ زیر‌ساخت‌های مشترک اشکال طبیعی سود برد، و ونسان ون‌گوگ<ref>Vincent van Gogh </ref> آن را محملی برای بیان عواطف شخصی خود ساخت. نخستین بازنمایی‌ها از نقاشیِ منظره در آغاز چندان خواستار نداشت، زیرا کاربردی برای آن تصور نمی‌شد. نقاشی، امری تجملّی به‌شمار می‌رفت، و فقط به مناسبت‌هایی مانند تجلیل از اشخاص مهم، یا تزیین کلیساها، برای عملی عبادی و نیز برای آموزش دینی به افراد بی‌سواد، یا بعدها به‌قصد نشان‌دادن ثروت و شوکت اشخاص سفارش داده می‌شد. با این همه منظره‌های طبیعی از روزگار رومیان، در پس‌ پردۀ تئاتر به‌کار می‌رفت؛ احتمالاً لورنتستّی از یک دیوارنگار<ref>fresco </ref> منظره‌پردازی‌شدۀ رومی تأثیر گرفت، که امروز برجا نمانده است. تابلوی او با نام ''منظره''<ref>''Landscape''</ref> (ح ۱۳۳۵ م) و دیوارنگاره‌هایی بزرگ از تصویر ''تبعات کشورداری خوب و بد در شهر و روستا''<ref>''The Effects of Good and Bad Government on Town and Countryside''</ref> (۱۳۳۷ـ۱۳۳۹ م؛ شهرداری سیِنا<ref>Town Hall, Siena</ref>)، نخستین نمونه‌های منظره‌پردازی غربی به‌شمار می‌روند. کتاب ''ایام پربرکت دوک دو بری''<ref>''Les Très Riches Heures du duc de Berry''</ref>، (اوایل قرن ۱۵)، به‌سبب تقویم مصورّش با پس‌زمینه‌ای از منظره، تغییر فصل‌ها، و کار و تفریح مردم، حائز اهمیت است. در قرن ۱۵ منظره به دو صورت، به منزلۀ پس‌زمینه ازجمله در آثار یان وان آیک<ref>Jan van Eyck</ref> و در موارد بسیاری از لوازم صحنه در تئاتر بود. یوآخیم پاتینیر<ref>Joachim Patenier </ref> (ح ۱۴۸۵ـ۱۵۲۴م)، نقاش فلاندری<ref>Flemish </ref>، در پرده‌های دینی‌اش، منظره را عنصری غالب در تصویر ساخت. هیرونیموس بوس<ref>Hieronymus Bosch</ref> منظره‌های خیالی کشید، همچون نقاشی سه‌لتۀ ''باغ لذات دنیوی''<ref>''The Garden of Earthly Delights''</ref> (ح ۱۵۰۵ـ۱۵۱۰؛ پرادو<ref>Prado</ref>، مادرید)؛ و در قرن ۱۶ پیتر بروگل مهتر<ref>Pieter Brueghel the Elder</ref> از منظره برفی تأثیرگذاری در پردۀ ''سرشماری بیت‌الحم''<ref>''Census of Bethlehem''</ref> (بروکسل) استفاده کرد.

'''رشد نقاشی منظره.''' مسافرت هنرمندان به ایتالیا و دیدن محیط تازه، خلق تابلوهایی از منظره را در پی داشت. برای مثال آلبرشت دورِر<ref>Albrecht Dürer</ref> سفرنامۀ زیبایی از نقاشی‌های آبرنگ از خود برجا گذاشت. در رم هنرمندانی از شمال اروپا، ازجمله پل ‌بریل<ref>Paul Bril </ref> و آدام اِلسهایمر<ref>Adam Elsheimer </ref>، و هنرمندان ایتالیایی، همچون آنیباله کاراتچی<ref>Annibale Carracci </ref> و دومنیکینو<ref>Domenichino </ref>، «منظرۀ کلاسیک» پدید آوردند (منظره‌ای خیالی با مضمون کلاسیک یا تاریخی). منظرۀ کلاسیک در آثار هنرمند فرانسوی، کلود لورن<ref>Claude Lorrain </ref>، به اوج زیبایی رسید؛ اگرچه آثار لورن درون‌مایه‌های تاریخی یا کلاسیک دارند، غالباً چشم‌اندازهای وسیعی را با فضایی گشاده و غرق در نور به‌نمایش می‌گذارند. نقاشی از منظره‌های آشنا و خانگی در قرن ۱۷ رواج یافت، ازجمله در آثار روبنس، و به‌ویژه در تابلوهای نقاشان مکتب هلندی ـ وان خوئی‌یِن<ref>van Goyen </ref>، رامبرانت<ref>Rembrandt </ref>، رویسدال<ref>Ruisdael </ref>، هوبِما<ref>Hobbema </ref>، کونینک<ref>Koninck </ref>، کوئیپ<ref>Cuyp </ref>، و دیگران. نقاشان انگلیسی با تأثیر از هلندی‌ها، در قرن ۱۸ و اوایل قرن ۱۹، منظره‌پردازی را تکامل بخشیدند. ویلسون<ref>Wilson </ref>، کروم<ref>Crome </ref> و مکتب نورویچ<ref>Norwich School </ref>، گِینزبارو، کانستبل<ref>Constable </ref>، و ترنر<ref>Turner </ref> منظره‌های رنگ‌‌روغنی باشکوهی خلق کردند، و پل سَندبی<ref>Paul Sandby </ref>، جِی آر کازِنز<ref>J R Cozens </ref>، کاتمن<ref>Cotman </ref>، ترنر، گرتین<ref>Girtin </ref>، بانینگتون<ref>Bonington </ref> و بسیاری از نقاشان دیگر، منظره‌هایی با آبرنگ پدید آوردند. پس از کانستبل و ترنر، تحول بزرگ دیگری در فرانسه رخ داد. کورو<ref>Corot </ref> و مکتب باربیزون<ref>Barbizon School </ref>، در میانۀ قرن ۱۹ جای خود را به کوربه<ref>Courbet </ref> و سپس امپرسیونیست‌ها؛ مونه<ref>Monet </ref>، سیسلی<ref>Sisley </ref>، سزان، و پیسارو<ref>Pissarro </ref> دادند. شیوۀ جدید منظره‌پردازی امپرسیونیست‌ها، با اختراع ساده ولی بسیار مهم ظهور رنگ‌وروغن لوله‌ای، هم‌زمان شد. پیش از آن نقاشان ناچار بودند رنگ‌وروغن را خود بسازند، انجام‌دادنِ این کارِ دشوار و وقت‌گیر فقط در کارگاه میسّر بود. لیکن از آن پس برای نخستین‌بار نقاش توانست از کارگاه خارج شود و نقاشی رنگ‌روغنی را مستقیماً از رویِ منظره بکشد. در نتیجه نور در نقاشی‌ها، واقع‌گرایانه‌تر شد؛ نقاش با سرعت بیشتری کار می‌کرد و می‌توانست لحظه‌ها را ثبت کند و یک امپرسیون<ref>impression </ref> یا دریافت آنی پدید آوَرَد. به این ترتیب نقاش دیگر بر کپی‌کردن جزئیات صحنه اصرار نمی‌ورزید. ونسان ون‌گوگ این ویژگی را به ‌نهایت رساند، و با منظره‌هایش درپیِ بیان احساسات شخصی خود برآمد. منظره‌پردازان انگلیسی ازجمله فیلیپ ویلسون استیر<ref>Philip Wilson Steer</ref> و عده‌ای از اعضای گروه کَمدِن تاون<ref>Camden Town Group </ref>، در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰، از امپرسیونیسم و پُست‌امپرسیونیسم<ref>post-Impressionism </ref> تأثیر گرفتند. در سال‌های بین دو جنگ جهانی، پل نَش<ref>Paul Nash </ref> و گراهام سادرلند<ref>Graham Sutherland </ref> در منظره‌پردازی‌های خود، سنّت‌های رمانتیک<ref>Romantic </ref> را با سوررئالیسم<ref>surrealism </ref> جدید درآمیختند؛ ویکتور پَسمور<ref>Victor Pasmore </ref> و جان پایپر<ref>John Piper </ref> منظره را به‌شیوه‌ای مدرن تصویر کردند. در دهۀ ۱۹۵۰ به موازات مکتب ظرفشویی<ref>kitchen sink school </ref> در ادبیات و تئاتر، واقع‌گرایی جسورانه‌ای در منظره‌پردازی پا گرفت. از سوی دیگر رویکردی شاعرانه‌تر در هنر نقاشانی همچون راجر دُ گرِی<ref>Roger de Grey </ref> مسلط گردید. بازنمود دنیای خارج در آثار هنرمندان، همچنان به‌روش‌های مهیجی دگرگون می‌شود. در امریکا جلوۀ شاخص منظره‌پردازی در آثار هومر مارتین<ref>Homer Martin</ref> تجلّی یافته است.

 

----

[[Category:نگارگری و مجسمه سازی جهان]] [[Category:سبک ها، اصطلاحات، ابزار و اماکن]]