نیوزیلند - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahraabi در ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۸

2025-12-01T06:48:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۸
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ [[انگلستان]] به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.		'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ [[انگلستان]] به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.

	'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند 5,336,460 نفر است (۲۰۲۵) و تراکم نسبی آن به 19.9 نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. آبِل یانسون تاسمان<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان [[کوک، جیمز (۱۷۲۸ـ۱۷۷۹)\|جیمز کوک]]<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان [[نهنگ]] و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن [[طلا]] در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.		'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند 5,336,460 نفر است (۲۰۲۵) و تراکم نسبی آن به 19.9 نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. [[تاسمان، آبل یانسون (۱۶۰۳ـ۱۶۵۹)\|آبِل یانسون تاسمان]]<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان [[کوک، جیمز (۱۷۲۸ـ۱۷۷۹)\|جیمز کوک]]<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان [[نهنگ]] و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن [[طلا]] در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.

Shahraabi در ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۷

2025-12-01T06:47:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۷
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state		نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state
	</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore		</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی [[اقیانوس آرام]] و در دوراب<ref>off. shore
	</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی استرالیا جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به دریای تاسمان<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن 263,310 کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> ولینگتون<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.		</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی [[استرالیا]] جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به [[تاسمان، دریای\|دریای تاسمان]]<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن 263,310 کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> [[ولینگتون، شهر\|ولینگتون]]<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.

	'''سیمای طبیعی'''. کشور نیوزیلند که در حلقۀ آتش<ref>ring of fire </ref> اقیانوس آرام واقع است، از دو جزیرۀ اصلی، نورت آیلند (جزیرۀ شمالی)<ref>North Island </ref> و ساوت آیلند (جزیرۀ جنوبی)<ref>South Island </ref> تشکیل شده و تنگۀ کوک<ref>Cook Strait </ref> آن‌ها را از‌هم جدا کرده است. درازای این کشور از شمال شرقی به جنوب غربی ۱,۶۰۰‌‌‌ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۴۵۰ کیلومتر است. جزیرۀ شمالی، با مساحت‌ ۱۱۵,۷۷۷ کیلومتر مربع، در شمال تنگۀ کوک قرار دارد و از شبه‌جزیرۀ نسبتاً هموار نورتلند<ref>Northland </ref> در شمال و یک ناحیه‌ای کوهستانی در جنوب تشکیل شده است. بخش کوهستانی این جزیره منشأ آتشفشانی دارد و مرتفع‌ترین نقطۀ آن آتشفشان رواپهو<ref>Ruapehu </ref>، با ارتفاع ۲,۷۹۷‌‌‌ متر، است. کوه‌های تاراناکی<ref>Taranaki </ref> (اگمونت<ref>Egmont </ref>)، با ارتفاع ۲,۵۱۷‌‌‌ متر، اِنگوروهوئه<ref>Ngauruhoe </ref> (۲,۲۹۱‌‌‌ متر)، و نیز کوه تونگاریرو<ref>Tongariro </ref>، (۱,۹۶۸‌‌‌ متر) از دیگر بلندی‌ها و دیدنی‌ترین نقاط این کشورند. جزیرۀ جنوبی کاملاً کوهستانی است و رشته‌کوه‌های آن، معروف به آلپ‌های جنوبی<ref>Southern Alps </ref>، با درازای تقریبی ۵۰۰ کیلومتر سراسر کرانه‌های غربی جزیره را دربر‌می‌گیرد و کوه کوک<ref>Mount Cook</ref> یا آئورانگی<ref> Aorangi </ref> (با ارتفاع ۳,۷۵۴ متر) بلندترین کوه کشور نیوزیلند، در بخش مرکزی آن جا دارد. علاوه‌بر کوه کوک حدود هجده قلّۀ دیگر، با ارتفاع بیش از ۳هزار متر در آلپ‌های جنوبی وجود دارد. دامنه‌های غربی کوه‌های مزبور با شیب تند به نوار ساحلی باریکی منتهی می‌شود که پهنای آن از چند کیلومتر تجاوز نمی‌کند و دامنه‌های شرقی آن به زمین‌های حاصل‌خیز نسبتاً پهناوری، با نام جلگه‌های کنتربری<ref>Canterbury Plains </ref> ختم می‌شود. رودخانه‌های بسیاری که جلگه‌های کنتربری را مشروب می‌کنند از یخچال‌های فراوانی که شمارشان به حدود ۳۶۰ می‌رسد (مانند یخچال تاسمان<ref>Tasman Glacier </ref>) سرچشمه می‌گیرند. بخش جنوبی جلگه‌های کنتربری به فلات کوچک اوتاگو<ref>Otago </ref> می‌پیوندد و دنبالۀ شمالی آلپ‌های جنوبی به چند رشته‌کوه موازی، مانند رشته‌کوه ریچموند<ref>Richmond Range </ref>، تقسیم می‌شوند که تا انتهای شمال شرقی جزیره پیش می‌رود. مهم‌ترین رودخانه‌های نیوزیلند که همگی کوتاه و پرشیب و خروشان‌اند عبارت‌اند از کلوتا<ref>Clutha </ref>، ۳۲۲ کیلومتر، رانگیتیکی<ref>Rangitikei </ref>، ۲۴۱ کیلومتر، وایتاکی<ref>Waitaki</ref>، ۲۱۵ کیلومتر، بولر<ref> Buller</ref>، ۱۷۷ کیلومتر، وایرائو<ref> Wairau </ref>، ۱۷۰ کیلومتر. دریاچه‌های متعددی در نیوزیلند وجود دارد که دریاچۀ تائوپو<ref>Taupo</ref> در جزیرۀ شمالی با مساحت ۶۰۶ کیلومتر مربع و ژرفای ۱۵۹ متر بزرگ‌ترین آن‌هاست. طول کرانه‌های نیوزیلند حدود ۱۵,۱۳۵ کیلومتر است و سواحل جزیرۀ شمالی از خلیج‌ها و خلیجک<ref> bay </ref>ها و شاخابه‌<ref>Inlet </ref>های فراوان و شبه‌جزیره‌هایی چند تشکیل شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از شبه‌جزیرۀ نورتلند، خلیج هائوراکی<ref>Hauraki Gulf </ref>، و خلیج هاوک<ref>Hawke Bay </ref>. کرانه‌های جزیرۀ جنوبی نسبتاً کم‌عارضه است و خلیج تاسمان و پگاسوس<ref>Pegasus Bay </ref> مهم‌ترین آن‌هاست. علاوه‌بر دو جزیرۀ اصلی شمالی و جنوبی، جزایر و جزیرک<ref>islet </ref>های پراکندۀ بسیاری به این کشور تعلق دارند که جزیرۀ استوارت<ref>Stewart </ref>، در دوراب‌های ۳۰کیلومتری ساحل جنوبی ساوت‌آیلند با مساحت ۱,۷۴۸‌‌‌‌کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها به‌حساب می‌آید. مهم‌ترین شهرهای نیوزلند عبارت‌اند از ولینگتون، اوکلند<ref>Auckland </ref>، ~~کرایستچرچ~~<ref>Christchurch</ref>، همیلتون<ref> Hamilton </ref>، دانیدین<ref>Dunedin </ref>، و هیستینگز<ref>Hastings</ref>. نیوزیلند در منطقۀ معتدلۀ نیم‌کرۀ جنوبی زمین قرار دارد و فصل‌های آن بر عکس فصل‌های نیم‌کرۀ شمالی است. گرم‌ترین ماه‌های نیوزیلند دی و بهمن و سردترین آن‌ها تیر و مرداد است. این کشور اقلیمی ملایم و مطبوع دارد و گرم‌ترین مکان آن شمالی‌ترین نواحی جزیرۀ شمالی و سردترین آن جنوبی‌ترین نواحی جزیرۀ جنوبی است. میانگین دمای شهر ولینگتون در دی‌ماه ۲۰.۳درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه۱۱.۳.درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۹۹۴ میلی‌متر است. تقریباً ۳۰ درصد از اراضی نیوزیلند، پوشیده از جنگل‌های مخروطی و سوزنی (کاج) است و حیات وحش آن از خفاش، که تنها پستاندار بومی نیوزیلند است، و ~~آهو، خرگوش،~~ بز ~~کوهی، گراز، گرگ،~~ و راسو تشکیل شده است.		'''سیمای طبیعی'''. کشور نیوزیلند که در حلقۀ آتش<ref>ring of fire </ref> اقیانوس آرام واقع است، از دو جزیرۀ اصلی، نورت آیلند (جزیرۀ شمالی)<ref>North Island </ref> و [[ساوت آیلند]] (جزیرۀ جنوبی)<ref>South Island </ref> تشکیل شده و [[کوک، تنگه\|تنگۀ کوک]]<ref>Cook Strait </ref> آن‌ها را از‌هم جدا کرده است. درازای این کشور از شمال شرقی به جنوب غربی ۱,۶۰۰‌‌‌ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۴۵۰ کیلومتر است. جزیرۀ شمالی، با مساحت‌ ۱۱۵,۷۷۷ کیلومتر مربع، در شمال تنگۀ کوک قرار دارد و از شبه‌جزیرۀ نسبتاً هموار نورتلند<ref>Northland </ref> در شمال و یک ناحیه‌ای کوهستانی در جنوب تشکیل شده است. بخش کوهستانی این جزیره منشأ آتشفشانی دارد و مرتفع‌ترین نقطۀ آن آتشفشان [[رواپهو، کوه\|رواپهو]]<ref>Ruapehu </ref>، با ارتفاع ۲,۷۹۷‌‌‌ متر، است. کوه‌های تاراناکی<ref>Taranaki </ref> (اگمونت<ref>Egmont </ref>)، با ارتفاع ۲,۵۱۷‌‌‌ متر، اِنگوروهوئه<ref>Ngauruhoe </ref> (۲,۲۹۱‌‌‌ متر)، و نیز کوه تونگاریرو<ref>Tongariro </ref>، (۱,۹۶۸‌‌‌ متر) از دیگر بلندی‌ها و دیدنی‌ترین نقاط این کشورند. جزیرۀ جنوبی کاملاً کوهستانی است و رشته‌کوه‌های آن، معروف به [[آلپ های جنوبی\|آلپ‌های جنوبی]]<ref>Southern Alps </ref>، با درازای تقریبی ۵۰۰ کیلومتر سراسر کرانه‌های غربی جزیره را دربر‌می‌گیرد و کوه کوک<ref>Mount Cook</ref> یا آئورانگی<ref> Aorangi </ref> (با ارتفاع ۳,۷۵۴ متر) بلندترین کوه کشور نیوزیلند، در بخش مرکزی آن جا دارد. علاوه‌بر کوه کوک حدود هجده قلّۀ دیگر، با ارتفاع بیش از ۳هزار متر در آلپ‌های جنوبی وجود دارد. دامنه‌های غربی کوه‌های مزبور با شیب تند به نوار ساحلی باریکی منتهی می‌شود که پهنای آن از چند کیلومتر تجاوز نمی‌کند و دامنه‌های شرقی آن به زمین‌های حاصل‌خیز نسبتاً پهناوری، با نام جلگه‌های [[کنتربری (نیوزیلند)\|کنتربری]]<ref>Canterbury Plains </ref> ختم می‌شود. رودخانه‌های بسیاری که جلگه‌های کنتربری را مشروب می‌کنند از یخچال‌های فراوانی که شمارشان به حدود ۳۶۰ می‌رسد (مانند [[تاسمان، یخچال\|یخچال تاسمان]]<ref>Tasman Glacier </ref>) سرچشمه می‌گیرند. بخش جنوبی جلگه‌های کنتربری به فلات کوچک [[اوتاگو]]<ref>Otago </ref> می‌پیوندد و دنبالۀ شمالی آلپ‌های جنوبی به چند رشته‌کوه موازی، مانند رشته‌کوه ریچموند<ref>Richmond Range </ref>، تقسیم می‌شوند که تا انتهای شمال شرقی جزیره پیش می‌رود. مهم‌ترین رودخانه‌های نیوزیلند که همگی کوتاه و پرشیب و خروشان‌اند عبارت‌اند از [[کلوتا، رود\|کلوتا]]<ref>Clutha </ref>، ۳۲۲ کیلومتر، رانگیتیکی<ref>Rangitikei </ref>، ۲۴۱ کیلومتر، [[وایتاکی]]<ref>Waitaki</ref>، ۲۱۵ کیلومتر، بولر<ref> Buller</ref>، ۱۷۷ کیلومتر، وایرائو<ref> Wairau </ref>، ۱۷۰ کیلومتر. دریاچه‌های متعددی در نیوزیلند وجود دارد که [[تائوپو، دریاچه\|دریاچۀ تائوپو]]<ref>Taupo</ref> در جزیرۀ شمالی با مساحت ۶۰۶ کیلومتر مربع و ژرفای ۱۵۹ متر بزرگ‌ترین آن‌هاست. طول کرانه‌های نیوزیلند حدود ۱۵,۱۳۵ کیلومتر است و سواحل جزیرۀ شمالی از خلیج‌ها و خلیجک<ref> bay </ref>ها و شاخابه‌<ref>Inlet </ref>های فراوان و شبه‌جزیره‌هایی چند تشکیل شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از شبه‌جزیرۀ نورتلند، [[هائوراکی، خلیج\|خلیج هائوراکی]]<ref>Hauraki Gulf </ref>، و [[هاوک، خلیج\|خلیج هاوک]]<ref>Hawke Bay </ref>. کرانه‌های جزیرۀ جنوبی نسبتاً کم‌عارضه است و خلیج تاسمان و [[پگاسوس]]<ref>Pegasus Bay </ref> مهم‌ترین آن‌هاست. علاوه‌بر دو جزیرۀ اصلی شمالی و جنوبی، جزایر و جزیرک<ref>islet </ref>های پراکندۀ بسیاری به این کشور تعلق دارند که [[استوارت، جزیره\|جزیرۀ استوارت]]<ref>Stewart </ref>، در دوراب‌های ۳۰کیلومتری ساحل جنوبی ساوت‌آیلند با مساحت ۱,۷۴۸‌‌‌‌کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها به‌حساب می‌آید. مهم‌ترین شهرهای نیوزلند عبارت‌اند از ولینگتون، [[اوکلند، شهر\|اوکلند]]<ref>Auckland </ref>، [[کرایست چرچ\|کرایست‌چرچ]]<ref>Christchurch</ref>، [[همیلتون (نیوزیلند)\|همیلتون]]<ref> Hamilton </ref>، [[دانیدین]]<ref>Dunedin </ref>، و [[هیستینگز (نیوزیلند)\|هیستینگز]]<ref>Hastings</ref>. نیوزیلند در منطقۀ معتدلۀ نیم‌کرۀ جنوبی زمین قرار دارد و فصل‌های آن بر عکس فصل‌های نیم‌کرۀ شمالی است. گرم‌ترین ماه‌های نیوزیلند دی و بهمن و سردترین آن‌ها تیر و مرداد است. این کشور اقلیمی ملایم و مطبوع دارد و گرم‌ترین مکان آن شمالی‌ترین نواحی جزیرۀ شمالی و سردترین آن جنوبی‌ترین نواحی جزیرۀ جنوبی است. میانگین دمای شهر ولینگتون در دی‌ماه ۲۰.۳درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه۱۱.۳.درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۹۹۴ میلی‌متر است. تقریباً ۳۰ درصد از اراضی نیوزیلند، پوشیده از جنگل‌های مخروطی و سوزنی ([[کاج]]) است و حیات وحش آن از خفاش، که تنها پستاندار بومی نیوزیلند است، و [[آهو]]، [[خرگوش]]، [[بز کوهی]]، [[گراز]]، [[گرگ]]، و [[راسو]] تشکیل شده است.

	'''اقتصاد'''. کشاورزی مهم‌ترین نقش را در اقتصاد نیوزیلند دارد و کشور مذکور از این لحاظ یکی از خودکفاترین کشورهای جهان محسوب می‌شود. پرورش گوسفند از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی این کشور است و ~~گوشت، لبنیات، پشم،~~ غلّات و ~~سبزیجات، میوه،~~ چوب و شیلات از فرآورده‌های ارزآور و اقتصادی آن محسوب می‌شود. تولید مواد ~~غذایی،~~ ماشین‌سازی، مواد شیمیایی، و وسایل موتوری فعالیت‌های صنعتی آن را تشکیل می‌دهند. نیروگاه‌های حرارتی نیوزیلند با زغال و گاز طبیعی کار می‌کنند و تولید الکتریسیتۀ آن به حدود ۱۰میلیون کیلووات می‌رسد.		'''اقتصاد'''. [[کشاورزی]] مهم‌ترین نقش را در اقتصاد نیوزیلند دارد و کشور مذکور از این لحاظ یکی از خودکفاترین کشورهای جهان محسوب می‌شود. پرورش [[گوسفند]] از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی این کشور است و [[گوشت]]، [[لبنیات]]، [[پشم]]، [[غلات (گیاهان)\|غلّات]] و [[سبزیجات]]، [[میوه]]، [[چوب]] و [[شیلات]] از فرآورده‌های ارزآور و اقتصادی آن محسوب می‌شود. تولید [[مواد غذایی]]، ماشین‌سازی، مواد شیمیایی، و وسایل موتوری فعالیت‌های صنعتی آن را تشکیل می‌دهند. نیروگاه‌های حرارتی نیوزیلند با [[زغال]] و [[گاز طبیعی]] کار می‌کنند و تولید الکتریسیتۀ آن به حدود ۱۰میلیون کیلووات می‌رسد.

	'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ انگلستان به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.		'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ [[انگلستان]] به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.

	'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند 5,336,460 نفر است (۲۰۲۵) و تراکم نسبی آن به 19.9 نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. آبِل یانسون تاسمان<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان جیمز کوک<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان نهنگ و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن طلا در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.		'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند 5,336,460 نفر است (۲۰۲۵) و تراکم نسبی آن به 19.9 نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. آبِل یانسون تاسمان<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان [[کوک، جیمز (۱۷۲۸ـ۱۷۷۹)\|جیمز کوک]]<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان [[نهنگ]] و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن [[طلا]] در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.

Shahraabi در ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱

2025-11-30T14:11:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	[[پرونده:39251200-3.jpg\|بندانگشتی\|ساختمان پارلمان ولینگتون، نیوزیلند]]		[[پرونده:39251200-3.jpg\|بندانگشتی\|ساختمان پارلمان ولینگتون، نیوزیلند]]

	نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> ~~[[File:39251200-1.jpg\|thumb\|نمايي از شهر ولينگتون، نيوزيلند]]~~[[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state		نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state
	</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore		</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore
	</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی استرالیا جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به دریای تاسمان<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن 263,310 کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> ولینگتون<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.		</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی استرالیا جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به دریای تاسمان<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن 263,310 کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> ولینگتون<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.

Shahraabi در ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱

2025-11-30T14:11:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	\| واحد پول = دلار		\| واحد پول = دلار
	}}		}}
			[[پرونده:39251200-3.jpg\|بندانگشتی\|ساختمان پارلمان ولینگتون، نیوزیلند]]

	نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-1.jpg\|thumb\|نمايي از شهر ولينگتون، نيوزيلند]][[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state		نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-1.jpg\|thumb\|نمايي از شهر ولينگتون، نيوزيلند]][[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state
	</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore		</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore

Shahraabi در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۱

2025-11-25T20:41:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۱
خط ۶:		خط ۶:
	\|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= 19.9		\|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= 19.9
	\|رشد سالانه (درصد) = ۱.۳		\|رشد سالانه (درصد) = ۱.۳
	\|مساحت = 263,310 ~~کیلومتر مربع~~		\|مساحت = 263,310
	\|پایتخت = ولینگتون		\|پایتخت = ولینگتون
	\| شهرهای اصلی = ولینگتون، اوکلند، کرایستچرچ، همیلتون، دانیدین و هیستینگز		\| شهرهای اصلی = ولینگتون، اوکلند، کرایستچرچ، همیلتون، دانیدین و هیستینگز

Shahraabi در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۱

2025-11-25T20:41:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۱
خط ۱:		خط ۱:

	{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5		{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5
	\| نام فارسی =نیوزیلَنْد		\| نام فارسی =نیوزیلَنْد
	\|نام لاتین = New Zealand		\|نام لاتین = New Zealand
	\|موقعیت = آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام، در جنوب شرقی استرالیا		\|موقعیت = آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام، جنوب شرقی استرالیا
	\| جمعیت = ۴,~~۴۱۶~~,~~۰۰۰~~ نفر (~~۲۰۱۱~~)		\| جمعیت = 5,336,460 نفر (۲۰۲۵)
	\|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= ۱۶.۳		\|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= 19.9
	\|رشد سالانه (درصد) = ۱.۳		\|رشد سالانه (درصد) = ۱.۳
	\|مساحت = ~~۲۷۰~~,~~۶۹۰~~		\|مساحت = 263,310 کیلومتر مربع
	\|پایتخت = ولینگتون		\|پایتخت = ولینگتون
	\| شهرهای اصلی = ولینگتون، اوکلند، کرایستچرچ، همیلتون، دانیدین و هیستینگز		\| شهرهای اصلی = ولینگتون، اوکلند، کرایستچرچ، همیلتون، دانیدین و هیستینگز

Shahraabi در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۸

2025-11-25T20:38:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۸
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-1.jpg\|thumb\|نمايي از شهر ولينگتون، نيوزيلند]][[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state		نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-1.jpg\|thumb\|نمايي از شهر ولينگتون، نيوزيلند]][[File:39251200-2.jpg\|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state
	</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore		</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore
	</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی استرالیا جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به دریای تاسمان<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن ~~۲۷۰~~,~~۶۹۰~~ کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> ولینگتون<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.		</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی استرالیا جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به دریای تاسمان<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن 263,310 کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> ولینگتون<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.

	'''سیمای طبیعی'''. کشور نیوزیلند که در حلقۀ آتش<ref>ring of fire </ref> اقیانوس آرام واقع است، از دو جزیرۀ اصلی، نورت آیلند (جزیرۀ شمالی)<ref>North Island </ref> و ساوت آیلند (جزیرۀ جنوبی)<ref>South Island </ref> تشکیل شده و تنگۀ کوک<ref>Cook Strait </ref> آن‌ها را از‌هم جدا کرده است. درازای این کشور از شمال شرقی به جنوب غربی ۱,۶۰۰‌‌‌ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۴۵۰ کیلومتر است. جزیرۀ شمالی، با مساحت‌ ۱۱۵,۷۷۷ کیلومتر مربع، در شمال تنگۀ کوک قرار دارد و از شبه‌جزیرۀ نسبتاً هموار نورتلند<ref>Northland </ref> در شمال و یک ناحیه‌ای کوهستانی در جنوب تشکیل شده است. بخش کوهستانی این جزیره منشأ آتشفشانی دارد و مرتفع‌ترین نقطۀ آن آتشفشان رواپهو<ref>Ruapehu </ref>، با ارتفاع ۲,۷۹۷‌‌‌ متر، است. کوه‌های تاراناکی<ref>Taranaki </ref> (اگمونت<ref>Egmont </ref>)، با ارتفاع ۲,۵۱۷‌‌‌ متر، اِنگوروهوئه<ref>Ngauruhoe </ref> (۲,۲۹۱‌‌‌ متر)، و نیز کوه تونگاریرو<ref>Tongariro </ref>، (۱,۹۶۸‌‌‌ متر) از دیگر بلندی‌ها و دیدنی‌ترین نقاط این کشورند. جزیرۀ جنوبی کاملاً کوهستانی است و رشته‌کوه‌های آن، معروف به آلپ‌های جنوبی<ref>Southern Alps </ref>، با درازای تقریبی ۵۰۰ کیلومتر سراسر کرانه‌های غربی جزیره را دربر‌می‌گیرد و کوه کوک<ref>Mount Cook</ref> یا آئورانگی<ref> Aorangi </ref> (با ارتفاع ۳,۷۵۴ متر) بلندترین کوه کشور نیوزیلند، در بخش مرکزی آن جا دارد. علاوه‌بر کوه کوک حدود هجده قلّۀ دیگر، با ارتفاع بیش از ۳هزار متر در آلپ‌های جنوبی وجود دارد. دامنه‌های غربی کوه‌های مزبور با شیب تند به نوار ساحلی باریکی منتهی می‌شود که پهنای آن از چند کیلومتر تجاوز نمی‌کند و دامنه‌های شرقی آن به زمین‌های حاصل‌خیز نسبتاً پهناوری، با نام جلگه‌های کنتربری<ref>Canterbury Plains </ref> ختم می‌شود. رودخانه‌های بسیاری که جلگه‌های کنتربری را مشروب می‌کنند از یخچال‌های فراوانی که شمارشان به حدود ۳۶۰ می‌رسد (مانند یخچال تاسمان<ref>Tasman Glacier </ref>) سرچشمه می‌گیرند. بخش جنوبی جلگه‌های کنتربری به فلات کوچک اوتاگو<ref>Otago </ref> می‌پیوندد و دنبالۀ شمالی آلپ‌های جنوبی به چند رشته‌کوه موازی، مانند رشته‌کوه ریچموند<ref>Richmond Range </ref>، تقسیم می‌شوند که تا انتهای شمال شرقی جزیره پیش می‌رود. مهم‌ترین رودخانه‌های نیوزیلند که همگی کوتاه و پرشیب و خروشان‌اند عبارت‌اند از کلوتا<ref>Clutha </ref>، ۳۲۲ کیلومتر، رانگیتیکی<ref>Rangitikei </ref>، ۲۴۱ کیلومتر، وایتاکی<ref>Waitaki</ref>، ۲۱۵ کیلومتر، بولر<ref> Buller</ref>، ۱۷۷ کیلومتر، وایرائو<ref> Wairau </ref>، ۱۷۰ کیلومتر. دریاچه‌های متعددی در نیوزیلند وجود دارد که دریاچۀ تائوپو<ref>Taupo</ref> در جزیرۀ شمالی با مساحت ۶۰۶ کیلومتر مربع و ژرفای ۱۵۹ متر بزرگ‌ترین آن‌هاست. طول کرانه‌های نیوزیلند حدود ۱۵,۱۳۵ کیلومتر است و سواحل جزیرۀ شمالی از خلیج‌ها و خلیجک<ref> bay </ref>ها و شاخابه‌<ref>Inlet </ref>های فراوان و شبه‌جزیره‌هایی چند تشکیل شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از شبه‌جزیرۀ نورتلند، خلیج هائوراکی<ref>Hauraki Gulf </ref>، و خلیج هاوک<ref>Hawke Bay </ref>. کرانه‌های جزیرۀ جنوبی نسبتاً کم‌عارضه است و خلیج تاسمان و پگاسوس<ref>Pegasus Bay </ref> مهم‌ترین آن‌هاست. علاوه‌بر دو جزیرۀ اصلی شمالی و جنوبی، جزایر و جزیرک<ref>islet </ref>های پراکندۀ بسیاری به این کشور تعلق دارند که جزیرۀ استوارت<ref>Stewart </ref>، در دوراب‌های ۳۰کیلومتری ساحل جنوبی ساوت‌آیلند با مساحت ۱,۷۴۸‌‌‌‌کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها به‌حساب می‌آید. مهم‌ترین شهرهای نیوزلند عبارت‌اند از ولینگتون، اوکلند<ref>Auckland </ref>، کرایستچرچ<ref>Christchurch</ref>، همیلتون<ref> Hamilton </ref>، دانیدین<ref>Dunedin </ref>، و هیستینگز<ref>Hastings</ref>. نیوزیلند در منطقۀ معتدلۀ نیم‌کرۀ جنوبی زمین قرار دارد و فصل‌های آن بر عکس فصل‌های نیم‌کرۀ شمالی است. گرم‌ترین ماه‌های نیوزیلند دی و بهمن و سردترین آن‌ها تیر و مرداد است. این کشور اقلیمی ملایم و مطبوع دارد و گرم‌ترین مکان آن شمالی‌ترین نواحی جزیرۀ شمالی و سردترین آن جنوبی‌ترین نواحی جزیرۀ جنوبی است. میانگین دمای شهر ولینگتون در دی‌ماه ۲۰.۳درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه۱۱.۳.درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۹۹۴ میلی‌متر است. تقریباً ۳۰ درصد از اراضی نیوزیلند، پوشیده از جنگل‌های مخروطی و سوزنی (کاج) است و حیات وحش آن از خفاش، که تنها پستاندار بومی نیوزیلند است، و آهو، خرگوش، بز کوهی، گراز، گرگ، و راسو تشکیل شده است.		'''سیمای طبیعی'''. کشور نیوزیلند که در حلقۀ آتش<ref>ring of fire </ref> اقیانوس آرام واقع است، از دو جزیرۀ اصلی، نورت آیلند (جزیرۀ شمالی)<ref>North Island </ref> و ساوت آیلند (جزیرۀ جنوبی)<ref>South Island </ref> تشکیل شده و تنگۀ کوک<ref>Cook Strait </ref> آن‌ها را از‌هم جدا کرده است. درازای این کشور از شمال شرقی به جنوب غربی ۱,۶۰۰‌‌‌ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۴۵۰ کیلومتر است. جزیرۀ شمالی، با مساحت‌ ۱۱۵,۷۷۷ کیلومتر مربع، در شمال تنگۀ کوک قرار دارد و از شبه‌جزیرۀ نسبتاً هموار نورتلند<ref>Northland </ref> در شمال و یک ناحیه‌ای کوهستانی در جنوب تشکیل شده است. بخش کوهستانی این جزیره منشأ آتشفشانی دارد و مرتفع‌ترین نقطۀ آن آتشفشان رواپهو<ref>Ruapehu </ref>، با ارتفاع ۲,۷۹۷‌‌‌ متر، است. کوه‌های تاراناکی<ref>Taranaki </ref> (اگمونت<ref>Egmont </ref>)، با ارتفاع ۲,۵۱۷‌‌‌ متر، اِنگوروهوئه<ref>Ngauruhoe </ref> (۲,۲۹۱‌‌‌ متر)، و نیز کوه تونگاریرو<ref>Tongariro </ref>، (۱,۹۶۸‌‌‌ متر) از دیگر بلندی‌ها و دیدنی‌ترین نقاط این کشورند. جزیرۀ جنوبی کاملاً کوهستانی است و رشته‌کوه‌های آن، معروف به آلپ‌های جنوبی<ref>Southern Alps </ref>، با درازای تقریبی ۵۰۰ کیلومتر سراسر کرانه‌های غربی جزیره را دربر‌می‌گیرد و کوه کوک<ref>Mount Cook</ref> یا آئورانگی<ref> Aorangi </ref> (با ارتفاع ۳,۷۵۴ متر) بلندترین کوه کشور نیوزیلند، در بخش مرکزی آن جا دارد. علاوه‌بر کوه کوک حدود هجده قلّۀ دیگر، با ارتفاع بیش از ۳هزار متر در آلپ‌های جنوبی وجود دارد. دامنه‌های غربی کوه‌های مزبور با شیب تند به نوار ساحلی باریکی منتهی می‌شود که پهنای آن از چند کیلومتر تجاوز نمی‌کند و دامنه‌های شرقی آن به زمین‌های حاصل‌خیز نسبتاً پهناوری، با نام جلگه‌های کنتربری<ref>Canterbury Plains </ref> ختم می‌شود. رودخانه‌های بسیاری که جلگه‌های کنتربری را مشروب می‌کنند از یخچال‌های فراوانی که شمارشان به حدود ۳۶۰ می‌رسد (مانند یخچال تاسمان<ref>Tasman Glacier </ref>) سرچشمه می‌گیرند. بخش جنوبی جلگه‌های کنتربری به فلات کوچک اوتاگو<ref>Otago </ref> می‌پیوندد و دنبالۀ شمالی آلپ‌های جنوبی به چند رشته‌کوه موازی، مانند رشته‌کوه ریچموند<ref>Richmond Range </ref>، تقسیم می‌شوند که تا انتهای شمال شرقی جزیره پیش می‌رود. مهم‌ترین رودخانه‌های نیوزیلند که همگی کوتاه و پرشیب و خروشان‌اند عبارت‌اند از کلوتا<ref>Clutha </ref>، ۳۲۲ کیلومتر، رانگیتیکی<ref>Rangitikei </ref>، ۲۴۱ کیلومتر، وایتاکی<ref>Waitaki</ref>، ۲۱۵ کیلومتر، بولر<ref> Buller</ref>، ۱۷۷ کیلومتر، وایرائو<ref> Wairau </ref>، ۱۷۰ کیلومتر. دریاچه‌های متعددی در نیوزیلند وجود دارد که دریاچۀ تائوپو<ref>Taupo</ref> در جزیرۀ شمالی با مساحت ۶۰۶ کیلومتر مربع و ژرفای ۱۵۹ متر بزرگ‌ترین آن‌هاست. طول کرانه‌های نیوزیلند حدود ۱۵,۱۳۵ کیلومتر است و سواحل جزیرۀ شمالی از خلیج‌ها و خلیجک<ref> bay </ref>ها و شاخابه‌<ref>Inlet </ref>های فراوان و شبه‌جزیره‌هایی چند تشکیل شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از شبه‌جزیرۀ نورتلند، خلیج هائوراکی<ref>Hauraki Gulf </ref>، و خلیج هاوک<ref>Hawke Bay </ref>. کرانه‌های جزیرۀ جنوبی نسبتاً کم‌عارضه است و خلیج تاسمان و پگاسوس<ref>Pegasus Bay </ref> مهم‌ترین آن‌هاست. علاوه‌بر دو جزیرۀ اصلی شمالی و جنوبی، جزایر و جزیرک<ref>islet </ref>های پراکندۀ بسیاری به این کشور تعلق دارند که جزیرۀ استوارت<ref>Stewart </ref>، در دوراب‌های ۳۰کیلومتری ساحل جنوبی ساوت‌آیلند با مساحت ۱,۷۴۸‌‌‌‌کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها به‌حساب می‌آید. مهم‌ترین شهرهای نیوزلند عبارت‌اند از ولینگتون، اوکلند<ref>Auckland </ref>، کرایستچرچ<ref>Christchurch</ref>، همیلتون<ref> Hamilton </ref>، دانیدین<ref>Dunedin </ref>، و هیستینگز<ref>Hastings</ref>. نیوزیلند در منطقۀ معتدلۀ نیم‌کرۀ جنوبی زمین قرار دارد و فصل‌های آن بر عکس فصل‌های نیم‌کرۀ شمالی است. گرم‌ترین ماه‌های نیوزیلند دی و بهمن و سردترین آن‌ها تیر و مرداد است. این کشور اقلیمی ملایم و مطبوع دارد و گرم‌ترین مکان آن شمالی‌ترین نواحی جزیرۀ شمالی و سردترین آن جنوبی‌ترین نواحی جزیرۀ جنوبی است. میانگین دمای شهر ولینگتون در دی‌ماه ۲۰.۳درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه۱۱.۳.درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۹۹۴ میلی‌متر است. تقریباً ۳۰ درصد از اراضی نیوزیلند، پوشیده از جنگل‌های مخروطی و سوزنی (کاج) است و حیات وحش آن از خفاش، که تنها پستاندار بومی نیوزیلند است، و آهو، خرگوش، بز کوهی، گراز، گرگ، و راسو تشکیل شده است.
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ انگلستان به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.		'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ انگلستان به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.

	'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند ۴,~~۴۱۶~~,~~۰۰۰~~ نفر است (~~۲۰۱۱~~) و تراکم نسبی آن به ۱۶.۳ نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. آبِل یانسون تاسمان<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان جیمز کوک<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان نهنگ و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن طلا در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.		'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند 5,336,460 نفر است (۲۰۲۵) و تراکم نسبی آن به 19.9 نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. آبِل یانسون تاسمان<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان جیمز کوک<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان نهنگ و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن طلا در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5
| نام فارسی =نیوزیلَنْد
|نام لاتین = New Zealand
|موقعیت = آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام، در جنوب شرقی استرالیا
| جمعیت = ۴,۴۱۶,۰۰۰ نفر (۲۰۱۱)
|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= ۱۶.۳
|رشد سالانه (درصد) = ۱.۳
|مساحت = ۲۷۰,۶۹۰
|پایتخت = ولینگتون
| شهرهای اصلی = ولینگتون، اوکلند، کرایستچرچ، همیلتون، دانیدین و هیستینگز
| نظام سیاسی = فرمانداری کل
| شهرستان =
| بخش =
|زبان = انگلیسی، مائوری
| گروه‌های قومی = اروپایی (۶۹.۸%)، مائوری (۷.۹%) و سایر (۲۲.۳%)
| دین = مسیحیت (۷۴%)
| درآمد سرانه (دلار) = ۲۶,۹۶۶ دلار (۲۰۱۰)
| واحد پول = دلار
}}
نیوزیلَنْد (New Zealand)<br/> [[File:39251200-1.jpg|thumb|نمايي از شهر ولينگتون، نيوزيلند]][[File:39251200-2.jpg|thumb]]'''موقعیت'''. کشور‌ـ‌جزیرۀ<ref>island state
</ref> نیوزیلند در آب‌های جنوب غربی اقیانوس آرام و در دوراب<ref>off. shore
</ref>های ۱۶۰۰کیلومتری جنوب شرقی استرالیا جا دارد. این کشور از شمال و شرق و جنوب به اقیانوس آرام و از غرب به دریای تاسمان<ref>Tasman Sea </ref> محدود می‌شود. مساحت آن ۲۷۰,۶۹۰ کیلومتر مربع است و بندرـ‌شهر<ref>port city </ref> ولینگتون<ref>Wellington </ref> پایتخت آن است.

'''سیمای طبیعی'''. کشور نیوزیلند که در حلقۀ آتش<ref>ring of fire </ref> اقیانوس آرام واقع است، از دو جزیرۀ اصلی، نورت آیلند (جزیرۀ شمالی)<ref>North Island </ref> و ساوت آیلند (جزیرۀ جنوبی)<ref>South Island </ref> تشکیل شده و تنگۀ کوک<ref>Cook Strait </ref> آن‌ها را از‌هم جدا کرده است. درازای این کشور از شمال شرقی به جنوب غربی ۱,۶۰۰‌‌‌ کیلومتر و حداکثر پهنای آن از شرق به غرب ۴۵۰ کیلومتر است. جزیرۀ شمالی، با مساحت‌ ۱۱۵,۷۷۷ کیلومتر مربع، در شمال تنگۀ کوک قرار دارد و از شبه‌جزیرۀ نسبتاً هموار نورتلند<ref>Northland </ref> در شمال و یک ناحیه‌ای کوهستانی در جنوب تشکیل شده است. بخش کوهستانی این جزیره منشأ آتشفشانی دارد و مرتفع‌ترین نقطۀ آن آتشفشان رواپهو<ref>Ruapehu </ref>، با ارتفاع ۲,۷۹۷‌‌‌ متر، است. کوه‌های تاراناکی<ref>Taranaki </ref> (اگمونت<ref>Egmont </ref>)، با ارتفاع ۲,۵۱۷‌‌‌ متر، اِنگوروهوئه<ref>Ngauruhoe </ref> (۲,۲۹۱‌‌‌ متر)، و نیز کوه تونگاریرو<ref>Tongariro </ref>، (۱,۹۶۸‌‌‌ متر) از دیگر بلندی‌ها و دیدنی‌ترین نقاط این کشورند. جزیرۀ جنوبی کاملاً کوهستانی است و رشته‌کوه‌های آن، معروف به آلپ‌های جنوبی<ref>Southern Alps </ref>، با درازای تقریبی ۵۰۰ کیلومتر سراسر کرانه‌های غربی جزیره را دربر‌می‌گیرد و کوه کوک<ref>Mount Cook</ref> یا آئورانگی<ref> Aorangi </ref> (با ارتفاع ۳,۷۵۴ متر) بلندترین کوه کشور نیوزیلند، در بخش مرکزی آن جا دارد. علاوه‌بر کوه کوک حدود هجده قلّۀ دیگر، با ارتفاع بیش از ۳هزار متر در آلپ‌های جنوبی وجود دارد. دامنه‌های غربی کوه‌های مزبور با شیب تند به نوار ساحلی باریکی منتهی می‌شود که پهنای آن از چند کیلومتر تجاوز نمی‌کند و دامنه‌های شرقی آن به زمین‌های حاصل‌خیز نسبتاً پهناوری، با نام جلگه‌های کنتربری<ref>Canterbury Plains </ref> ختم می‌شود. رودخانه‌های بسیاری که جلگه‌های کنتربری را مشروب می‌کنند از یخچال‌های فراوانی که شمارشان به حدود ۳۶۰ می‌رسد (مانند یخچال تاسمان<ref>Tasman Glacier </ref>) سرچشمه می‌گیرند. بخش جنوبی جلگه‌های کنتربری به فلات کوچک اوتاگو<ref>Otago </ref> می‌پیوندد و دنبالۀ شمالی آلپ‌های جنوبی به چند رشته‌کوه موازی، مانند رشته‌کوه ریچموند<ref>Richmond Range </ref>، تقسیم می‌شوند که تا انتهای شمال شرقی جزیره پیش می‌رود. مهم‌ترین رودخانه‌های نیوزیلند که همگی کوتاه و پرشیب و خروشان‌اند عبارت‌اند از کلوتا<ref>Clutha </ref>، ۳۲۲ کیلومتر، رانگیتیکی<ref>Rangitikei </ref>، ۲۴۱ کیلومتر، وایتاکی<ref>Waitaki</ref>، ۲۱۵ کیلومتر، بولر<ref> Buller</ref>، ۱۷۷ کیلومتر، وایرائو<ref> Wairau </ref>، ۱۷۰ کیلومتر. دریاچه‌های متعددی در نیوزیلند وجود دارد که دریاچۀ تائوپو<ref>Taupo</ref> در جزیرۀ شمالی با مساحت ۶۰۶ کیلومتر مربع و ژرفای ۱۵۹ متر بزرگ‌ترین آن‌هاست. طول کرانه‌های نیوزیلند حدود ۱۵,۱۳۵ کیلومتر است و سواحل جزیرۀ شمالی از خلیج‌ها و خلیجک<ref> bay </ref>ها و شاخابه‌<ref>Inlet </ref>های فراوان و شبه‌جزیره‌هایی چند تشکیل شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از شبه‌جزیرۀ نورتلند، خلیج هائوراکی<ref>Hauraki Gulf </ref>، و خلیج هاوک<ref>Hawke Bay </ref>. کرانه‌های جزیرۀ جنوبی نسبتاً کم‌عارضه است و خلیج تاسمان و پگاسوس<ref>Pegasus Bay </ref> مهم‌ترین آن‌هاست. علاوه‌بر دو جزیرۀ اصلی شمالی و جنوبی، جزایر و جزیرک<ref>islet </ref>های پراکندۀ بسیاری به این کشور تعلق دارند که جزیرۀ استوارت<ref>Stewart </ref>، در دوراب‌های ۳۰کیلومتری ساحل جنوبی ساوت‌آیلند با مساحت ۱,۷۴۸‌‌‌‌کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها به‌حساب می‌آید. مهم‌ترین شهرهای نیوزلند عبارت‌اند از ولینگتون، اوکلند<ref>Auckland </ref>، کرایستچرچ<ref>Christchurch</ref>، همیلتون<ref> Hamilton </ref>، دانیدین<ref>Dunedin </ref>، و هیستینگز<ref>Hastings</ref>. نیوزیلند در منطقۀ معتدلۀ نیم‌کرۀ جنوبی زمین قرار دارد و فصل‌های آن بر عکس فصل‌های نیم‌کرۀ شمالی است. گرم‌ترین ماه‌های نیوزیلند دی و بهمن و سردترین آن‌ها تیر و مرداد است. این کشور اقلیمی ملایم و مطبوع دارد و گرم‌ترین مکان آن شمالی‌ترین نواحی جزیرۀ شمالی و سردترین آن جنوبی‌ترین نواحی جزیرۀ جنوبی است. میانگین دمای شهر ولینگتون در دی‌ماه ۲۰.۳درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه۱۱.۳.درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۹۹۴ میلی‌متر است. تقریباً ۳۰ درصد از اراضی نیوزیلند، پوشیده از جنگل‌های مخروطی و سوزنی (کاج) است و حیات وحش آن از خفاش، که تنها پستاندار بومی نیوزیلند است، و آهو، خرگوش، بز کوهی، گراز، گرگ، و راسو تشکیل شده است.

'''اقتصاد'''. کشاورزی مهم‌ترین نقش را در اقتصاد نیوزیلند دارد و کشور مذکور از این لحاظ یکی از خودکفاترین کشورهای جهان محسوب می‌شود. پرورش گوسفند از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی این کشور است و گوشت، لبنیات، پشم، غلّات و سبزیجات، میوه، چوب و شیلات از فرآورده‌های ارزآور و اقتصادی آن محسوب می‌شود. تولید مواد غذایی، ماشین‌سازی، مواد شیمیایی، و وسایل موتوری فعالیت‌های صنعتی آن را تشکیل می‌دهند. نیروگاه‌های حرارتی نیوزیلند با زغال و گاز طبیعی کار می‌کنند و تولید الکتریسیتۀ آن به حدود ۱۰میلیون کیلووات می‌رسد.

'''حکومت''' '''و''' '''سیاست.''' نوع حکومت کشور نیوزیلند فرمانداری کل با یک مجلس قانون‌گذاری است. فرماندار کل نیوزیلند را ملکۀ انگلستان به‌طرز تشریفاتی منصوب می‌کند و ۱۲۰ عضو مجلس نمایندگان را مردم برای سه سال انتخاب می‌کنند و رهبر حزب حائز اکثریت در مجلس مسئولیت نخست‌وزیری و تشکیل هیئت دولت را برعهده دارد.

'''مردم و تاریخ.''' جمعیت نیوزیلند ۴,۴۱۶,۰۰۰ نفر است (۲۰۱۱) و تراکم نسبی آن به ۱۶.۳ نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۳درصد است و اروپایی‌ها ۸۸ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۷۸.۵ درصد از مردم آن مسیحی‌اند و ۸۶ درصدشان در شهرها زندگی می‌کنند. زبان رسمی آنان انگلیسی و مائوری است. میانگین امید به زندگی در نیوزیلند ۷۷ سال است و ۹۹ درصد از بزرگسالان آن باسوادند. مائوری‌<ref> Maories</ref>های پولینزیایی‌تبار نخستین اقوامی بودند که از ۸۰۰ تا ۱۰۰۰م در این سرزمین ساکن شدند و در نواحی گرم آن به زراعت پرداختند. آبِل یانسون تاسمان<ref> Abel Janszoon Tasman</ref> هلندی در حدود ۱۶۵۵ به این سرزمین وارد شد و درپی آن کاپیتان جیمز کوک<ref> Capt James Cook</ref> انگلیسی در ۱۷۶۹ از آن‌جا دیدن کرد؛ سرزمین مزبور بعدها به اقامتگاه شکارچیان نهنگ و سوداگران استرالیایی مبدل شد. سپس نوبت به هیئت‌های مذهبی انگلیسی و فرانسوی رسید. در ۱۸۴۰ سرکردۀ مائوری‌ها حمایت از سرزمین خویش را به انگلیسی‌ها واگذار کرد و کوتاه‌زمانی بعد نیوزیلند به یکی از مستعمرات بریتانیا مبدل شد. کشف معدن طلا در دهۀ ۱۸۶۰ هزاران مهاجر را روانۀ نیوزیلند کرد و مقاومت مائوری‌ها در مقابل هجوم بیگانگان تازه وارد به جایی نرسید و در ۱۸۷۰ درهم شکسته شد. جنبش‌های کارگری و زمزمه‌های استقلال‌طلبی ساکنان نیوزیلند در ۱۹۰۷ به نتیجه رسید و ملکۀ انگلیس استقلال سرزمین مزبور را به رسمیت شناخت.

 

----

[[Category:تاریخ جهان]] [[Category:شمال افریقا غیر از مصر]] [[Category:جغرافیای اقیانوسیه]] [[Category:جغرافیای انسانی اقیانوسیه]] [[Category:جغرافیای طبیعی اقیانوسیه]] [[Category:قاره ها و کشورها]] [[Category:کشورها]]