هندی، هنر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazanin در ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۰

2025-03-21T09:20:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:41124800-6.jpg\|بندانگشتی\|رسمانچه، بیشنوپور، این معبد توسط پادشاه بیر هامبیر ساخته شده]]
			[[پرونده:41124800-7.jpg\|بندانگشتی\|مجسمه برنزی چولا شیوا در نقش ناتاراجا، ارباب رقص]]
	هِندی، هُنر (Indian art)<br/>		هِندی، هُنر (Indian art)<br/>

Nazanin در ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵

2025-03-21T09:15:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۱:		خط ۱:

	هِندی، هُنر (Indian art)<br/> [[~~File:41124800-1.jpg\|thumb\|نمونه‌اي از نقش‌برجسته‌هاي گود ماتورا~~]][[~~File:41124800-2.jpg\|thumb\|نمونه‌اي از نقش‌برجسته‌هاي گود ماتورا~~]][[~~File:41124800.jpg\|thumb\|نمونه‌اي از نقش‌برجسته‌هاي گود ماتورا~~]]~~هنرهاي شبه‌قارّۀ هند (امروزه شامل هند، پاكستان، و بنگلادش~~). قدمت هنر هند به تمدّن درۀ سِند<ref>Indus Valley</ref>~~ باستاني~~ (ح ۳۰۰۰ تا ۱۵۰۰پ‌م) ~~بازمي‌گردد، كه~~ در ~~شهرهاي~~ هاراپا<ref>Harappa</ref>~~ ~~و موهنجو دارو<ref>Mohenjo Daro</ref>~~ متمركز~~ بوده است. به‌سبب وضع ~~آب‌وهوايي~~ هند، از ~~اين~~ دوران فقط ~~دست‌ساخته‌هايي~~ از اجناس مقاوم برجا مانده است؛ همچون ~~مُهرهايي~~ از سنگ ~~صابوني، سفالينه‌ها،~~ و ~~تنديس‌هايي~~ از گل پخته<ref>terracotta</ref>، كه نفوذ هنر ~~بين‌النهرين~~<ref>Mesopotamia</ref>~~ ~~در آن‌ها مشهود است. حدود ۱۸۰۰پ‌م، ~~تهاجم‌هاي~~ قوم ~~آريايي~~<ref>Aryan</ref>~~ ~~به ~~سرزمين~~ هند، ~~دين~~ و هنر هندو را متحوّل ساخت؛ هنر هندو بر ~~ستايش خدايان،~~ قهرمانان، و ~~صحنه‌هايي~~ از دو حماسۀ بزرگِ مهابهاراتا<ref>Mahabharata</ref>~~ ~~و ~~رامايانا~~<ref>Ramayana</ref>~~ مبتني~~ بود. از قرن ۶پ‌م، هنر ~~بودايي~~ با ~~تمركز~~ بر ~~زندگي~~ و ~~روشنگريِ~~ بودا ~~ساكياموني~~<ref>Buddha Sakyamuni</ref>~~ ~~اشاعه ~~يافت~~. در ~~قرن‌هاي~~ ۱۶ و ۱۷م ~~امپراتوري تيموري~~ هند<ref>Mogul Empire</ref>، هنر ~~اسلامي~~ را در ~~اين~~ شبه‌قاره رواج داد.<br/> '''هنر ~~بودايي~~'''. هنر ~~بوداييِ آغازين~~ با ~~معماري~~ استوپا<ref>stupa</ref>~~ ~~(~~معابدي كه~~ آرامگاه بودا و ~~مريدانش~~ بود) ~~تكوين يافت؛~~ در ~~اين~~ هنر، نمادها، ~~بازنمايي~~ حضور بودا بودند. ~~نخستين~~ تجسّم بودا در ~~هيئت انساني،~~ در ~~مجسمه‌هاي~~ سنّت ماتورا<ref>Mathura</ref>~~ ~~(قرن ۲پ‌م) و گنداره<ref>Gandhara</ref>۱۳ (قرن ۶ـ۲پ‌م) ظاهر شد. در سنّت گنداره، كه احتمالاً از ~~مهم‌ترين مكتب‌هاي مجسمه‌سازي بودايي~~ بوده، نفوذ هنر ~~يوناني~~ مشهود است، كه همراه با ~~دين بودايي~~ به ~~چين، كُره،~~ و ژاپن ~~نيز~~ راه ~~يافت~~. ~~نقش‌برجسته‌هاي~~ گودِ<ref>deep relief</ref>~~ ~~ماتورا، ~~مجسمه‌سازي~~ معتدل‌ترِ دورۀ گوپتا<ref>Gupta</ref>~~ ~~(ح قرن ۵م) را در پي داشت. ~~غارهاي~~ آجانتا<ref>Ajanta</ref>، ~~نزديك مومباي~~<ref>Mumbai</ref>~~ ~~(~~بمبئي~~) كه احداث‌شان به حدود ۲۰۰پ‌م ~~بازمي‌گردد~~. از ~~ممتازترين~~ آثار ~~هنريِ~~ دورۀ گوپتا شمرده ~~مي‌شوند~~. ~~ديوارنگاره‌هاي~~ متعلق به قرون ۵ تا ۷م در ~~اين~~ غارها، گرچه با اهداف ~~ديني نقاشي~~ شده‌اند، ~~بازتابي~~ از جامعۀ آراستۀ ~~درباري‌اند~~.<br/> '''هنر''' '''هندو'''. از قرن ۴م، هنرمندان هندو با ~~تأثير~~ از هنر ~~بودايي~~ مجموعه معابد ~~عظيمي~~ ساختند. هنر هندو ~~بيشتر~~ از پورانه‌ها<ref>Puranas</ref>~~ تأثير~~ داشت، ~~كه نوشته‌هايي~~ مقدس دربارۀ ~~تاريخ~~ و ~~افسانه‌هاي باستاني~~ قرن ۴م بودند. در معابد ~~اصلي، تالارهاي وسيع~~ با ~~نقاشي‌ها~~ و ~~مجسمه‌هايي تزيين~~ شده‌اند ~~كه صحنه‌هايي~~ از پورانه‌ها و ~~خدايان اصلي~~ هندو را نشان ~~مي‌دهند~~. ~~شمايل‌هاي~~ ربّ‌النّوع‌ها عبارت‌اند از ~~شيوا~~<ref>Shiva</ref>~~ ~~(~~نمايندۀ نابودي~~ و ~~تجديد حيات~~ بعد از آن)، ~~ويشنو~~<ref>Vishnu</ref>~~ ~~(نگه‌دارندۀ جهان) و ~~مَهادوِي~~<ref>Mahadevi</ref>~~ ~~(همسر ~~شيوا~~). ~~مهادوي~~ به دو ~~شكل~~ تجسّم ~~مي‌يابد؛ كالي~~<ref>Kali</ref>، الهۀ مرگ و ~~نابودي،~~ و ~~پاروَتي~~<ref>Parvati</ref>~~ نيكوخصال~~. هنرمندان هندو ~~عبادتگاه‌هايي نيز~~ در غارها برپا ساختند، ~~كه معروف‌‌ترينِ‌شان~~ در اِلِفانتا<ref>Elephanta</ref>، ~~نزديك مومباي~~ قرار دارد، و ~~توصيفي يادماني~~ است از سه ~~نيروي آفرينش،~~ دوام، و ~~نابودي، كه~~ در مجسمۀ ~~شيوا~~ با سه سَر ~~متجلّي~~ شده است. ~~اين~~ مجسمه از ~~نخستين~~ آثارِ ~~هنريِ~~ هندو بود كه در غرب ~~بسيار~~ ستوده شد. از هنر متأخر هندو ~~تصاويري~~ جواهرگونه از ~~زندگي كريشنا~~<ref>Krishna</ref>~~ ~~و راما<ref>Rama</ref>~~ ~~در ~~نسخه‌هاي خطّيِ روي~~ برگ نخل به‌جا مانده است، كه به ~~نقاشي~~ راجپوت<ref>Rajput</ref>~~ ~~معروف است.<br/> '''هنر ~~گوركانيان~~ هند'''. از قرن ۱۱م، مسلمانان مساجد و انواع ~~هنرهاي اسلامي~~ را ~~جانشين~~ معابد ~~بودايي~~ و هندو ~~كردند~~. در قرن ۱۶م، مغول‌ها ~~امپراتوري وسيع~~ را برپا ساختند. نگارگران ~~ايراني~~ به ~~دربارهاي~~ شاهان ~~گوركاني~~ دعوت شدند و به هنرمندان هندو، هنر آموختند. ~~اين آميختگي~~ هنرها ~~بخشي~~ از برنامۀ ~~فرهنگي اكبرشاهِ آزادانديش~~ بود، ~~كه مينياتورهاي گوركاني نظرگيري~~ از ~~دربارهاي جهانگير~~ و شاه‌جهان، حاصل آن است؛ ~~مضامين اين نگارگري‌ها~~ عبارت‌اند از ~~صورت‌نمايي، صحنه‌هاي تاريخي،~~ پرندگان، ~~حيوانات~~ و گُل‌ها.		هِندی، هُنر (Indian art)<br/>

			هنرهای شبه‌قارّۀ هند (امروزه شامل [[هند]]، [[پاکستان]]، و [[بنگلادش]]). قدمت هنر هند به تمدّن درۀ سِند<ref>Indus Valley</ref> باستانی (ح ۳۰۰۰ تا ۱۵۰۰پ‌م) بازمی‌گردد، که در شهرهای [[هاراپا]]<ref>Harappa</ref> و موهنجو دارو<ref>Mohenjo Daro</ref> متمرکز بوده است. به‌سبب وضع آب‌وهوایی هند، از این دوران فقط دست‌ساخته‌هایی از اجناس مقاوم برجا مانده است؛ همچون مُهرهایی از سنگ صابونی، سفالینه‌ها، و تندیس‌هایی از گل پخته<ref>terracotta</ref>، که نفوذ هنر بین‌النهرین<ref>Mesopotamia</ref> در آن‌ها مشهود است. حدود ۱۸۰۰پ‌م، تهاجم‌های قوم آریایی<ref>Aryan</ref> به سرزمین هند، دین و هنر هندو را متحوّل ساخت؛ هنر هندو بر ستایش خدایان، قهرمانان، و صحنه‌هایی از دو حماسۀ بزرگِ [[مهابهاراتا]]<ref>Mahabharata</ref> و [[رامایانا]]<ref>Ramayana</ref> مبتنی بود. از قرن ۶پ‌م، هنر بودایی با تمرکز بر زندگی و روشنگریِ بودا ساکیامونی<ref>Buddha Sakyamuni</ref> اشاعه یافت. در قرن‌های ۱۶ و ۱۷م امپراتوری تیموری هند<ref>Mogul Empire</ref>، هنر اسلامی را در این شبه‌قاره رواج داد.<br/> '''هنر بودایی'''. هنر بوداییِ آغازین با معماری استوپا<ref>stupa</ref> (معابدی که آرامگاه بودا و مریدانش بود) تکوین یافت؛ در این هنر، نمادها، بازنمایی حضور بودا بودند. نخستین تجسّم بودا در هیئت انسانی، در مجسمه‌های سنّت ماتورا<ref>Mathura</ref> (قرن ۲پ‌م) و [[گنداره]]<ref>Gandhara</ref> (قرن ۶ـ۲پ‌م) ظاهر شد. در سنّت گنداره، که احتمالاً از مهم‌ترین مکتب‌های مجسمه‌سازی بودایی بوده، نفوذ هنر یونانی مشهود است، که همراه با دین بودایی به چین، کُره، و ژاپن نیز راه یافت. نقش‌برجسته‌های گودِ<ref>deep relief</ref> ماتورا، مجسمه‌سازی معتدل‌ترِ دورۀ [[گوپتا، سلسله\|گوپتا]]<ref>Gupta</ref> (ح قرن ۵م) را در پی داشت. غارهای [[آجانتا]]<ref>Ajanta</ref>، نزدیک مومبای<ref>Mumbai</ref> (بمبئی) که احداث‌شان به حدود ۲۰۰پ‌م بازمی‌گردد. از ممتازترین آثار هنریِ دورۀ گوپتا شمرده می‌شوند. دیوارنگاره‌های متعلق به قرون ۵ تا ۷م در این غارها، گرچه با اهداف دینی نقاشی شده‌اند، بازتابی از جامعۀ آراستۀ درباری‌اند.<br/> '''هنر''' '''هندو'''. از قرن ۴م، هنرمندان هندو با تأثیر از هنر بودایی مجموعه معابد عظیمی ساختند. هنر هندو بیشتر از پورانه‌ها<ref>Puranas</ref> تأثیر داشت، که نوشته‌هایی مقدس دربارۀ تاریخ و افسانه‌های باستانی قرن ۴م بودند. در معابد اصلی، تالارهای وسیع با نقاشی‌ها و مجسمه‌هایی تزیین شده‌اند که صحنه‌هایی از پورانه‌ها و خدایان اصلی هندو را نشان می‌دهند. شمایل‌های ربّ‌النّوع‌ها عبارت‌اند از شیوا<ref>Shiva</ref> (نمایندۀ نابودی و تجدید حیات بعد از آن)، [[ویشنو]]<ref>Vishnu</ref> (نگه‌دارندۀ جهان) و مَهادوِی<ref>Mahadevi</ref> (همسر شیوا). مهادوی به دو شکل تجسّم می‌یابد؛ کالی<ref>Kali</ref>، الهۀ مرگ و نابودی، و پاروَتی<ref>Parvati</ref> نیکوخصال. هنرمندان هندو عبادتگاه‌هایی نیز در غارها برپا ساختند، که معروف‌‌ترینِ‌شان در اِلِفانتا<ref>Elephanta</ref>، نزدیک مومبای قرار دارد، و توصیفی یادمانی است از سه نیروی آفرینش، دوام، و نابودی، که در مجسمۀ شیوا با سه سَر متجلّی شده است. این مجسمه از نخستین آثارِ هنریِ هندو بود که در غرب بسیار ستوده شد. از هنر متأخر هندو تصاویری جواهرگونه از زندگی [[کریشنا]]<ref>Krishna</ref> و [[راما]]<ref>Rama</ref> در نسخه‌های خطّیِ روی برگ نخل به‌جا مانده است، که به نقاشی [[راجپوت]]<ref>Rajput</ref> معروف است.<br/> '''هنر گورکانیان هند'''. از قرن ۱۱م، مسلمانان مساجد و انواع هنرهای اسلامی را جانشین معابد بودایی و هندو کردند. در قرن ۱۶م، مغول‌ها امپراتوری وسیع را برپا ساختند. نگارگران ایرانی به دربارهای شاهان گورکانی دعوت شدند و به هنرمندان هندو، هنر آموختند. این آمیختگی هنرها بخشی از برنامۀ فرهنگی اکبرشاهِ آزاداندیش بود، که مینیاتورهای گورکانی نظرگیری از دربارهای جهانگیر و شاه‌جهان، حاصل آن است؛ مضامین این نگارگری‌ها عبارت‌اند از صورت‌نمایی، صحنه‌های تاریخی، پرندگان، حیوانات و گُل‌ها.

Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

هِندی، هُنر (Indian art)<br/> [[File:41124800-1.jpg|thumb|نمونه‌اي از نقش‌برجسته‌هاي گود ماتورا]][[File:41124800-2.jpg|thumb|نمونه‌اي از نقش‌برجسته‌هاي گود ماتورا]][[File:41124800.jpg|thumb|نمونه‌اي از نقش‌برجسته‌هاي گود ماتورا]]هنرهاي شبه‌قارّۀ هند (امروزه شامل هند، پاكستان، و بنگلادش). قدمت هنر هند به تمدّن درۀ سِند<ref>Indus Valley</ref> باستاني (ح ۳۰۰۰ تا ۱۵۰۰پ‌م) بازمي‌گردد، كه در شهرهاي هاراپا<ref>Harappa</ref> و موهنجو دارو<ref>Mohenjo Daro</ref> متمركز بوده است. به‌سبب وضع آب‌وهوايي هند، از اين دوران فقط دست‌ساخته‌هايي از اجناس مقاوم برجا مانده است؛ همچون مُهرهايي از سنگ صابوني، سفالينه‌ها، و تنديس‌هايي از گل پخته<ref>terracotta</ref>، كه نفوذ هنر بين‌النهرين<ref>Mesopotamia</ref> در آن‌ها مشهود است. حدود ۱۸۰۰پ‌م، تهاجم‌هاي قوم آريايي<ref>Aryan</ref> به سرزمين هند، دين و هنر هندو را متحوّل ساخت؛ هنر هندو بر ستايش خدايان، قهرمانان، و صحنه‌هايي از دو حماسۀ بزرگِ مهابهاراتا<ref>Mahabharata</ref> و رامايانا<ref>Ramayana</ref> مبتني بود. از قرن ۶پ‌م، هنر بودايي با تمركز بر زندگي و روشنگريِ بودا ساكياموني<ref>Buddha Sakyamuni</ref> اشاعه يافت. در قرن‌هاي ۱۶ و ۱۷م امپراتوري تيموري هند<ref>Mogul Empire</ref>، هنر اسلامي را در اين شبه‌قاره رواج داد.<br/> '''هنر بودايي'''. هنر بوداييِ آغازين با معماري استوپا<ref>stupa</ref> (معابدي كه آرامگاه بودا و مريدانش بود) تكوين يافت؛ در اين هنر، نمادها، بازنمايي حضور بودا بودند. نخستين تجسّم بودا در هيئت انساني، در مجسمه‌هاي سنّت ماتورا<ref>Mathura</ref> (قرن ۲پ‌م) و گنداره<ref>Gandhara</ref>۱۳ (قرن ۶ـ۲پ‌م) ظاهر شد. در سنّت گنداره، كه احتمالاً از مهم‌ترين مكتب‌هاي مجسمه‌سازي بودايي بوده، نفوذ هنر يوناني مشهود است، كه همراه با دين بودايي به چين، كُره، و ژاپن نيز راه يافت. نقش‌برجسته‌هاي گودِ<ref>deep relief</ref> ماتورا، مجسمه‌سازي معتدل‌ترِ دورۀ گوپتا<ref>Gupta</ref> (ح قرن ۵م) را در پي داشت. غارهاي آجانتا<ref>Ajanta</ref>، نزديك مومباي<ref>Mumbai</ref> (بمبئي) كه احداث‌شان به حدود ۲۰۰پ‌م بازمي‌گردد. از ممتازترين آثار هنريِ دورۀ گوپتا شمرده مي‌شوند. ديوارنگاره‌هاي متعلق به قرون ۵ تا ۷م در اين غارها، گرچه با اهداف ديني نقاشي شده‌اند، بازتابي از جامعۀ آراستۀ درباري‌اند.<br/> '''هنر''' '''هندو'''. از قرن ۴م، هنرمندان هندو با تأثير از هنر بودايي مجموعه معابد عظيمي ساختند. هنر هندو بيشتر از پورانه‌ها<ref>Puranas</ref> تأثير داشت، كه نوشته‌هايي مقدس دربارۀ تاريخ و افسانه‌هاي باستاني قرن ۴م بودند. در معابد اصلي، تالارهاي وسيع با نقاشي‌ها و مجسمه‌هايي تزيين شده‌اند كه صحنه‌هايي از پورانه‌ها و خدايان اصلي هندو را نشان مي‌دهند. شمايل‌هاي ربّ‌النّوع‌ها عبارت‌اند از شيوا<ref>Shiva</ref> (نمايندۀ نابودي و تجديد حيات بعد از آن)، ويشنو<ref>Vishnu</ref> (نگه‌دارندۀ جهان) و مَهادوِي<ref>Mahadevi</ref> (همسر شيوا). مهادوي به دو شكل تجسّم مي‌يابد؛ كالي<ref>Kali</ref>، الهۀ مرگ و نابودي، و پاروَتي<ref>Parvati</ref> نيكوخصال. هنرمندان هندو عبادتگاه‌هايي نيز در غارها برپا ساختند، كه معروف‌‌ترينِ‌شان در اِلِفانتا<ref>Elephanta</ref>، نزديك مومباي قرار دارد، و توصيفي يادماني است از سه نيروي آفرينش، دوام، و نابودي، كه در مجسمۀ شيوا با سه سَر متجلّي شده است. اين مجسمه از نخستين آثارِ هنريِ هندو بود كه در غرب بسيار ستوده شد. از هنر متأخر هندو تصاويري جواهرگونه از زندگي كريشنا<ref>Krishna</ref> و راما<ref>Rama</ref> در نسخه‌هاي خطّيِ روي برگ نخل به‌جا مانده است، كه به نقاشي راجپوت<ref>Rajput</ref> معروف است.<br/> '''هنر گوركانيان هند'''. از قرن ۱۱م، مسلمانان مساجد و انواع هنرهاي اسلامي را جانشين معابد بودايي و هندو كردند. در قرن ۱۶م، مغول‌ها امپراتوري وسيع را برپا ساختند. نگارگران ايراني به دربارهاي شاهان گوركاني دعوت شدند و به هنرمندان هندو، هنر آموختند. اين آميختگي هنرها بخشي از برنامۀ فرهنگي اكبرشاهِ آزادانديش بود، كه مينياتورهاي گوركاني نظرگيري از دربارهاي جهانگير و شاه‌جهان، حاصل آن است؛ مضامين اين نگارگري‌ها عبارت‌اند از صورت‌نمايي، صحنه‌هاي تاريخي، پرندگان، حيوانات و گُل‌ها.

 

----

[[Category:هنر]] [[Category:اصطلاحات، تاریخ عمومی و اشخاص]]