https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1وزیر - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-27T11:50:18Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1&diff=2010146343&oldid=prevNazanin در ۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۹2023-04-16T07:19:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وزیر <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وزیر <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین منصب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومتی </del>در قوۀ مجریه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>متصدی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </del>وزارتخانه است. این منصب در دورههای مختلف تاریخی ایران جایگاهی متفاوت داشته است. در دورۀ سامانیان در رأس همه دیوانها و اهل قلم «وزیر» یا «خواجه بزرگ» قرار داشت. وی در دیوان خود ناظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلیۀ </del>امور دیوانی، نحوۀ اداره و رسیدگی به مسائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومتی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملكتی</del>) بود. در زمان آل بویه مقام وزیر پس از فرمانروا بالاترین مقام بود. در این دوره دو نوع وزارت گزارش شده است: وزارت تفویض و وزارت تنفیذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>اولی مقامی بالاتر از مقام دومی داشت و وظایف هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كدام </del>مشخص بود. در دورۀ غزنویان، وزیر پس از سلطان در رأس نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>قرار داشت و از قدرت بیشتری نسبت به سایر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اركان حكومت </del>برخوردار بود. دیوان وزیر نیز در صدر دیوانهای گوناگون بود. در عهد سلجوقیان تا پس از صدارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامالملك، </del>وزیر از اعتبار خاص برخوردار بود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكثراً </del>بدون مجوز سلطان به انجام امور میپرداخت و تنها راه ارتباط با سلطان بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاخ </del>او ملجأ افرادی بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به دادخواهی، طلب شغل و منصب یا مساعدتهای دیگر مراجعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میكردند</del>. در پارهای موارد وزیر سپاهی مخصوص داشت. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>خوارزمشاهیان نیز وزیر یا خواجه جهان شخص دوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملكت </del>بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در دیوان وزارت به نمایندگی از سلطان در رأس امور قرار میگرفت. در زمان تیموریان وزرا زیر نظر «دیوان بیگی» بودند و ۷ نفر وزیر با مسئولیتهای مشخص انجام وظیفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میكردند</del>. در دورۀ صفویان در آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار، </del>منصب وزیر پس از سِمَت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وكیل </del>قرار داشت ولی پس از شاهعباس اول مقام وزیر به مقام درجۀ اول ترفیع یافت. در پایان دورۀ صفویه، مأمور عمدۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت مركزی </del>وزیر اعظم نامیده میشد. وزیر اعظم دیوان اعلا، عمدهترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ركن </del>دولت برای انتصاب تمامی امرای درگاه و ولایات و اجازۀ پرداخت و دریافت و داد و ستد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كل مملكت </del>اعم از مالیات دیوانی و وجوهات خزانه بود و لقب اعتمادالدوله را در انحصار خود داشت. در زمان قاجاریه لقب اعتمادالدوله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متروك </del>شد و شاغل آن عنوان صدراعظم یافت و عزل و نصب وی منحصراً به تصمیم شاه وابسته بود. صدراعظم قاجار تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسی </del>بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>حق داشت در تمامی امور به حضور شاه برود و یا مستقیماً نامه بنویسد. پس از شاه شیرازه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلیه </del>امور در دست او بود. همچنین تعیین وزرا با وی بود و آنها زیر نظر صدراعظم انجام وظیفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند</del>. در دوران سفر ناصرالدینشاه اختیارات تامی به صدراعظم تفویض شده بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>علاوهبر مسائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملكتی، </del>به امور داخل حرم نیز نظارت نماید. پس از مشروطیت وزیر در مجموعه هیئت دولت قرار گرفت و بعدها اعضا هیئت وزرا شامل وزیران و وزیران مشاور با وظایفی صرفاً سیاسی بهموجب قانون اساسی بهعنوان مسئول ویژۀ وزارتخانه متبوع خود تعیین شدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین منصب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومتی </ins>در قوۀ مجریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>متصدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>وزارتخانه است. این منصب در دورههای مختلف تاریخی ایران جایگاهی متفاوت داشته است. در دورۀ سامانیان در رأس همه دیوانها و اهل قلم «وزیر» یا «خواجه بزرگ» قرار داشت. وی در دیوان خود ناظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیۀ </ins>امور دیوانی، نحوۀ اداره و رسیدگی به مسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومتی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکتی</ins>) بود. در زمان آل بویه مقام وزیر پس از فرمانروا بالاترین مقام بود. در این دوره دو نوع وزارت گزارش شده است: وزارت تفویض و وزارت تنفیذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>اولی مقامی بالاتر از مقام دومی داشت و وظایف هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کدام </ins>مشخص بود. در دورۀ غزنویان، وزیر پس از سلطان در رأس نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>قرار داشت و از قدرت بیشتری نسبت به سایر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارکان حکومت </ins>برخوردار بود. دیوان وزیر نیز در صدر دیوانهای گوناگون بود. در عهد سلجوقیان تا پس از صدارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامالملک، </ins>وزیر از اعتبار خاص برخوردار بود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکثراً </ins>بدون مجوز سلطان به انجام امور میپرداخت و تنها راه ارتباط با سلطان بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>او ملجأ افرادی بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به دادخواهی، طلب شغل و منصب یا مساعدتهای دیگر مراجعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکردند</ins>. در پارهای موارد وزیر سپاهی مخصوص داشت. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>خوارزمشاهیان نیز وزیر یا خواجه جهان شخص دوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت </ins>بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در دیوان وزارت به نمایندگی از سلطان در رأس امور قرار میگرفت. در زمان تیموریان وزرا زیر نظر «دیوان بیگی» بودند و ۷ نفر وزیر با مسئولیتهای مشخص انجام وظیفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکردند</ins>. در دورۀ صفویان در آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار، </ins>منصب وزیر پس از سِمَت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وکیل </ins>قرار داشت ولی پس از شاهعباس اول مقام وزیر به مقام درجۀ اول ترفیع یافت. در پایان دورۀ صفویه، مأمور عمدۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت مرکزی </ins>وزیر اعظم نامیده میشد. وزیر اعظم دیوان اعلا، عمدهترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکن </ins>دولت برای انتصاب تمامی امرای درگاه و ولایات و اجازۀ پرداخت و دریافت و داد و ستد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کل مملکت </ins>اعم از مالیات دیوانی و وجوهات خزانه بود و لقب اعتمادالدوله را در انحصار خود داشت. در زمان قاجاریه لقب اعتمادالدوله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متروک </ins>شد و شاغل آن عنوان صدراعظم یافت و عزل و نصب وی منحصراً به تصمیم شاه وابسته بود. صدراعظم قاجار تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسی </ins>بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>حق داشت در تمامی امور به حضور شاه برود و یا مستقیماً نامه بنویسد. پس از شاه شیرازه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیه </ins>امور در دست او بود. همچنین تعیین وزرا با وی بود و آنها زیر نظر صدراعظم انجام وظیفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند</ins>. در دوران سفر ناصرالدینشاه اختیارات تامی به صدراعظم تفویض شده بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>علاوهبر مسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکتی، </ins>به امور داخل حرم نیز نظارت نماید. پس از مشروطیت وزیر در مجموعه هیئت دولت قرار گرفت و بعدها اعضا هیئت وزرا شامل وزیران و وزیران مشاور با وظایفی صرفاً سیاسی بهموجب قانون اساسی بهعنوان مسئول ویژۀ وزارتخانه متبوع خود تعیین شدند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--40083000--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--40083000--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اشخاص و آثار، عناوین]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اشخاص و آثار، عناوین]]</div></td></tr>
</table>Nazaninhttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1&diff=1216656&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\4' به '<!--4'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\4' به '<!--4'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
وزیر <br><br />
مهمترین منصب حكومتی در قوۀ مجریه كه متصدی یك وزارتخانه است. این منصب در دورههای مختلف تاریخی ایران جایگاهی متفاوت داشته است. در دورۀ سامانیان در رأس همه دیوانها و اهل قلم «وزیر» یا «خواجه بزرگ» قرار داشت. وی در دیوان خود ناظر كلیۀ امور دیوانی، نحوۀ اداره و رسیدگی به مسائل حكومتی (مملكتی) بود. در زمان آل بویه مقام وزیر پس از فرمانروا بالاترین مقام بود. در این دوره دو نوع وزارت گزارش شده است: وزارت تفویض و وزارت تنفیذ كه اولی مقامی بالاتر از مقام دومی داشت و وظایف هر كدام مشخص بود. در دورۀ غزنویان، وزیر پس از سلطان در رأس نظام حكومت قرار داشت و از قدرت بیشتری نسبت به سایر اركان حكومت برخوردار بود. دیوان وزیر نیز در صدر دیوانهای گوناگون بود. در عهد سلجوقیان تا پس از صدارت نظامالملك، وزیر از اعتبار خاص برخوردار بود و اكثراً بدون مجوز سلطان به انجام امور میپرداخت و تنها راه ارتباط با سلطان بود. كاخ او ملجأ افرادی بود كه به دادخواهی، طلب شغل و منصب یا مساعدتهای دیگر مراجعه میكردند. در پارهای موارد وزیر سپاهی مخصوص داشت. در حكومت خوارزمشاهیان نیز وزیر یا خواجه جهان شخص دوم مملكت بود كه در دیوان وزارت به نمایندگی از سلطان در رأس امور قرار میگرفت. در زمان تیموریان وزرا زیر نظر «دیوان بیگی» بودند و ۷ نفر وزیر با مسئولیتهای مشخص انجام وظیفه میكردند. در دورۀ صفویان در آغاز كار، منصب وزیر پس از سِمَت وكیل قرار داشت ولی پس از شاهعباس اول مقام وزیر به مقام درجۀ اول ترفیع یافت. در پایان دورۀ صفویه، مأمور عمدۀ حكومت مركزی وزیر اعظم نامیده میشد. وزیر اعظم دیوان اعلا، عمدهترین ركن دولت برای انتصاب تمامی امرای درگاه و ولایات و اجازۀ پرداخت و دریافت و داد و ستد كل مملكت اعم از مالیات دیوانی و وجوهات خزانه بود و لقب اعتمادالدوله را در انحصار خود داشت. در زمان قاجاریه لقب اعتمادالدوله متروك شد و شاغل آن عنوان صدراعظم یافت و عزل و نصب وی منحصراً به تصمیم شاه وابسته بود. صدراعظم قاجار تنها كسی بود كه حق داشت در تمامی امور به حضور شاه برود و یا مستقیماً نامه بنویسد. پس از شاه شیرازه كلیه امور در دست او بود. همچنین تعیین وزرا با وی بود و آنها زیر نظر صدراعظم انجام وظیفه كردند. در دوران سفر ناصرالدینشاه اختیارات تامی به صدراعظم تفویض شده بود كه علاوهبر مسائل مملكتی، به امور داخل حرم نیز نظارت نماید. پس از مشروطیت وزیر در مجموعه هیئت دولت قرار گرفت و بعدها اعضا هیئت وزرا شامل وزیران و وزیران مشاور با وظایفی صرفاً سیاسی بهموجب قانون اساسی بهعنوان مسئول ویژۀ وزارتخانه متبوع خود تعیین شدند.<br />
<br><!--40083000--><br />
[[رده:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]]<br />
[[رده:اشخاص و آثار، عناوین]]</div>DaneshGostar