ولتر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi2 در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۱۹

2023-12-04T21:19:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۱۹
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	\|پست تخصصی =		\|پست تخصصی =
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین روشنگر دینی و اجتماعی و سیاسی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شر و شور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.		}}ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین روشنگر دینی و اجتماعی و سیاسی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis le Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شر و شور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.

	ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف [[روسو، ژان ژاک (۱۷۱۲ـ۱۷۷۸)\|روسو]]<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید''). به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش [[نیوتون، آیزاک (۱۶۴۲ـ۱۷۲۷)\|نیوتون]]، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون [[لاک، جان (۱۶۳۲ـ۱۷۰۴)\|لاک]] تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون [[دکارت، رنه (۱۵۹۶ـ۱۶۵۰)\|دکارت]] که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند.		ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف [[روسو، ژان ژاک (۱۷۱۲ـ۱۷۷۸)\|روسو]]<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید''). به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش [[نیوتون، آیزاک (۱۶۴۲ـ۱۷۲۷)\|نیوتون]]، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون [[لاک، جان (۱۶۳۲ـ۱۷۰۴)\|لاک]] تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون [[دکارت، رنه (۱۵۹۶ـ۱۶۵۰)\|دکارت]] که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند.

Mohammadi2 در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۱۸

2023-12-04T21:18:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۱۸
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	\|پست تخصصی =		\|پست تخصصی =
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین روشنگر دینی و اجتماعی و سیاسی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شر و شور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.		}}ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین روشنگر دینی و اجتماعی و سیاسی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شر و شور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.

	ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف [[روسو، ژان ژاک (۱۷۱۲ـ۱۷۷۸)\|روسو]]<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید''). به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش [[نیوتون، آیزاک (۱۶۴۲ـ۱۷۲۷)\|نیوتون]]، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون [[لاک، جان (۱۶۳۲ـ۱۷۰۴)\|لاک]] تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون [[دکارت، رنه (۱۵۹۶ـ۱۶۵۰)\|دکارت]] که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند.		ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف [[روسو، ژان ژاک (۱۷۱۲ـ۱۷۷۸)\|روسو]]<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید''). به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش [[نیوتون، آیزاک (۱۶۴۲ـ۱۷۲۷)\|نیوتون]]، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون [[لاک، جان (۱۶۳۲ـ۱۷۰۴)\|لاک]] تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون [[دکارت، رنه (۱۵۹۶ـ۱۶۵۰)\|دکارت]] که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند.

Reza rouzbahani در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۲۳

2023-02-05T16:23:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۲۳
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	اگرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه [[بوسویه، ژاک بنینی (۱۶۲۷ـ۱۷۰۴)\|بوسوئه]]<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.		اگرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه [[بوسویه، ژاک بنینی (۱۶۲۷ـ۱۷۰۴)\|بوسوئه]]<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.
	----		----
			<references />
			[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]
			[[رده:فلسفه غرب – اشخاص، آثار و مکاتب]]

Reza rouzbahani در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۲۷

2023-02-05T15:27:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۲۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	\|پست تخصصی =		\|پست تخصصی =
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین ~~مصلح~~ دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر ~~شروشور~~ بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.		}}ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین روشنگر دینی و اجتماعی و سیاسی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شر و شور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.

	ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف روسو<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید'') به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش نیوتون، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون لاک تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون دکارت که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند. ~~گرچه~~ شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه بوسوئه<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.		ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف [[روسو، ژان ژاک (۱۷۱۲ـ۱۷۷۸)\|روسو]]<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید''). به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش [[نیوتون، آیزاک (۱۶۴۲ـ۱۷۲۷)\|نیوتون]]، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون [[لاک، جان (۱۶۳۲ـ۱۷۰۴)\|لاک]] تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون [[دکارت، رنه (۱۵۹۶ـ۱۶۵۰)\|دکارت]] که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند.

			اگرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه [[بوسویه، ژاک بنینی (۱۶۲۷ـ۱۷۰۴)\|بوسوئه]]<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.
	----		----

Reza rouzbahani در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۱۹

2023-02-05T15:19:10Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م)  Voltaire[[File:40102200.jpg|thumb|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین مصلح دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شروشور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.
+{{جعبه زندگینامه
 ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف روسو<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)|لایب نیتس]] در ''کاندید'') به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش نیوتون، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون لاک تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون دکارت که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند. گرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه بوسوئه<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.
 ----

Reza rouzbahani در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۱۰

2023-02-05T15:10:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۱۰
خط ۱:		خط ۱:
	ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire		ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire[[File:40102200.jpg\|thumb\|ولتر]](نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین مصلح دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شروشور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.

	(نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین مصلح دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شروشور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.

	ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف روسو<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید'') به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش نیوتون، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون لاک تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون دکارت که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند. گرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه بوسوئه<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.		ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف روسو<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)\|لایب نیتس]] در ''کاندید'') به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش نیوتون، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون لاک تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون دکارت که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند. گرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه بوسوئه<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.
	----		----

Reza rouzbahani: صفحه‌ای تازه حاوی «ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire (نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئهFrançois Marie Arouet) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین مصلح دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیرLouis-le-G...» ایجاد کرد

2023-02-05T15:09:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire (نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین مصلح دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-G...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

ولتر (پاریس ۲۱ نوامبر ۱۶۹۴- همان‌جا ۳۰ می ۱۷۷۸م) Voltaire

(نام اولیه: فرانسوا-ماری آروئه<ref>François Marie Arouet</ref>) ادیب و فیلسوف فرانسوی و بزرگ‌ترین مصلح دینی و اجتماعی قرن 18م. در خانواده‌ای مرفه در پاریس به‌دنیا آمد و در مدرسۀ یسوعی‌ لوئی کبیر<ref>Louis-le-Grand</ref> درس خواند. جوانی پر شروشور بود و قلم هجوآمیزش او را دوبار به باستیل<ref>Bastille</ref> انداخت و موجب تبعیدش به هلند (۱۷۱۳) و انگلستان (۱۷۲۶ـ۱۷۲۹) شد. در ۱۷۲۹ به فرانسه بازگشت اما چاپ ''نامه‌های فلسفی''<ref>''Philosophical letters''</ref> (۱۷۳۴) و ستایش از روحیۀ آزادی‌خواهانۀ انگلیسی، او را دوباره از وطن فراری داد. از این پس زندگی یک مسافر را در پیش گرفت و در بلژیک، هلند و پروس<ref>Prussia</ref> اقامت گزید، اما بیش‌تر در لورن<ref>Lorraine</ref> در کنار بانوی دانشمندی به نام مادام دو‌ شاتله<ref>Mme de chatelet</ref> زندگی می‌کرد. از ۱۷۴۴ تا ۱۷۴۷ در پاریس بود و به‌عنوان عضو آکادمی فرانسه<ref>French Academy</ref> و مورخ پادشاه برگزیده شد. در ۱۷۵۵ در قصری نزدیک ژنو زندگی کرد و ''مقاله دربارۀ آداب و روحیۀ ملت‌ها''<ref>''Essay on General History and on the Customs and the Character of Nations''</ref> (۱۷۵۶) و ''کاندید (خوش‌بینی)''<ref>''Candid''</ref> (۱۷۵۹) و ''فرهنگ فلسفی''<ref>''Dictionnaire Philosophique''</ref> (۱۷۶۴) را به‌چاپ رساند. از نو اقامت در فرانسه را برگزید اما تا اندک زمانی قبل از مرگش به پاریس بازنگشت.

ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف روسو<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)|لایب نیتس]] در ''کاندید'') به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش نیوتون، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون لاک تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون دکارت که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند. گرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه بوسوئه<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.
----