https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%84%D8%B3%DB%8C%D9%85کلسیم - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-13T21:50:24Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%D8%B3%DB%8C%D9%85&diff=1291717&oldid=prevReza rouzbahani در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳2019-07-24T05:23:50Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
کَلْسیم (calcium)<br/> برگرفته از واژهای لاتینی بهمعنی آهک. عنصری فلزی، نرم، بهرنگ سفید نقرهای، با نماد Ca، عدد اتمی ۲۰، و جرم اتمی نسبی&nbsp;۴۰.۰۸ ، از گروه فلزات قلیایی خاکی<ref>alkaline-earth metals</ref>. از نظر فراوانی پنجمین عنصر و سومین فلز موجود در پوستۀ زمین است. عمدتاً بهشکل کربنات (<font class="DGK" face="dg" size="۵">CaC</font>o<sub>۳</sub>). یافت میشود که شکل تقریباً خالص آن گچ و سنگ آهک است (← [[کلسیت|کلسیت]]<ref> Calcite </ref>). کلسیم ترکیب اساسی سازندۀ استخوانها، دندانها، صدفها، شیر، و برگهاست. حدود&nbsp;۱.۵ درصد از وزن بدن انسان را کلسیم تشکیل میدهد. در بدن جانوران، یون کلسیم در تنظیم انقباض عضلات، انعقاد خون، ترشح هورمونها، گوارش، و سوختوساز<ref>metabolism </ref> گلیکوژن<ref>glycogen</ref> در کبد دخالت دارد. شیر و پنیر منابع عمدۀ تأمین کلسیم لازم برای بدناند. ویتامین د جذب کلسیم را تسهیل میکند. کمبود کلسیم باعث انقباضهای عضلانی طول کشیده (تتانی<ref> tetany</ref>) میشود. مصرف بیش از حدّ آن، گاه عامل تشکیل سنگهای کلیه یا کیسۀ صفرا<ref> gall bladder </ref>ست. هامفری دیوی<ref>Humphry Davy </ref>، شیمیدان انگلیسی، در ۱۸۰۸ این عنصر را کشف و نامگذاری کرد. ترکیبات حاصل از آن عبارتاند از آهکِ کُشته (هیدروکسید کلسیم<ref>calcium hydroxide</ref>، Ca (OH)<sub>۲</sub>؛ گچ پاریس<ref> plaster of paris </ref> (سولفات کلسیم<ref>calcium sulphate</ref>، CaSO<sub>۴</sub> .۲H<sub>۲</sub>O؛ فسفات کلسیم<ref> calcium phosphate </ref>&nbsp;(Ca<sub>۳</sub><font face="times">(P</font>o<sub>۴</sub>)<sub>۲</sub>) که بخش عمدۀ استخوانهای حیوانات را تشکیل میدهد؛ هیپوکلریت کلسیم<ref>calcium hypochlorite </ref> CaOC<sub>۱۲</sub>، که مادهای سفیدکننده است؛ نیترات کلسیم<ref>calcium nitrate </ref> (Ca (NO<sub>۳</sub>)<sub>۲</sub> .۴H<sub>۲</sub>O)، نوعی کود شیمیایی نیتروژندار؛ کاربید کلسیم (CaC<sub>۲</sub>). که براثر واکنش با آب گاز اِتین<ref>ethyne</ref> (استیلن<ref> acetylene </ref>) آزاد میکند؛ سیانامید کلسیم<ref>calcium cyanamide </ref>&nbsp;(CaCN<sub>۲</sub>) که مادۀ اولیۀ بسیاری از ترکیبات دارویی، کودهای شیمیایی، و پلاستیکها، ازجمله ملامین، است؛ سیانید کلسیم<ref>calcium cyanide<br />
<br />
</ref> (Ca(CN)<sub>۲</sub><font class="DGK" face="times" size="۳">)</font>، که در استخراج طلا و نقره و آبکاری بهکار میرود. سایر ترکیبات کلسیم در پودرهای شیرینیپزی و پودرهای بتونۀ نقاشی کاربرد دارند.<br />
<br />
&nbsp;<br />
<br />
----<br />
<br />
[[Category:زمین شناسی]] [[Category:عناصر و ساختار زمین و هوا]] [[Category:شیمی و بیوشیمی]] [[Category:عناصر و فرآورده ها، تجهیزات]]</div>Reza rouzbahani