آتشدان سنگی
آتشدان سنگی
آتشدان سنگی سمیرم از یادمانهای کهن سنگتراشی در پهنه کوهستانی جنوب استان اصفهان است که باستانشناسان پیشینه استقرار و کاربری آیینی آن را به دوران هخامنشی و ساسانی پیوند میدهند. این محوطه با بهرهگیری از سنگهای بومی منطقه و موقعیت مرتفع طبیعی سامان یافته و بیانگر کارکرد مذهبی و پاسداری از شعائر نیایشی در مسیرهای ارتباطی فلات مرکزی ایران به سوی پارس باستان است.
علاوه بر ساختار آتشدان، کشف دو سرستون تاریخی تراشخورده متعلق به عصر ساسانی در این حوزه، ارزش باستانشناختی آن را دوچندان کرده است. بر پیکره این سرستونها نگاره خسروپرویز با تاجی ویژه، پوشش درباری و جزئیات ظریف حجاری نقش بسته که پیوند مستقیم میان آیینهای نیایشی منطقه و دربار اواخر روزگار ساسانی را نشان میدهد. با توجه به پژوهشها و گزارشهای باستانشناسی، پس از شناسایی این آثار در نیمه نخست قرن چهاردهم خورشیدی، این دو سرستون برای حفاظت اصولی به فضاهای موزهای منتقل شدند؛ نمونه سالمتر در موزه ملی ایران باستان در تهران نگهداری میشود و قطعه دیگر که دچار آسیبدیدگی و شکستگیهای سطحی شده بود، در کاخموزه چهلستون اصفهان در معرض نمایش قرار دارد.
گونهشناسی تراش سنگها، ابعاد پایهها و شیوه خطوط منقوش روی سرستونها، حاکی از تداوم سنتهای معماری ستوندار هخامنشی و تکامل تدریجی آن در پیکرهتراشی ادوار پایانی سلسله ساسانی در حوزه فرهنگی زاگرس میانی است.