اتروسک
اِتْروسْک (Etruscan)
از اقوام باستانی ساکن اِتروریا[۱]، در ایتالیا (اراضی توسکان[۲] و بخشی از اومبریا[۳]ی کنونی)، از قرن ۸ تا قرن ۲پ‌م. سلسلۀ اِتروسکی تارکینیوس[۴]ها از ۶۱۶ تا ۵۰۹پ‌م بر روم سلطنت کرد. اِتروسک‌ها در اوج تمدن خود، در قرن ۶پ‌م، با استفاده از ناوگان تجاری قدرتمند خود به ثروت و قدرت سرشار دست یافتند. در ۵۰۹پ‌م از رُم رانده شدند و سرانجام تحت سلطۀ رومیان درآمدند. احتمالاً اِتروسک‌ها پیش از ۸۰۰پ‌م از آسیای صغیر آمده بودند. حکومت شاهان اِتروسک، اشرافیتی بسته بود و به خاندان لوکومونِس[۵] محدود می‌شد که وظایف مدنی و مذهبی را درهم آمیخته بودند. وسعت اِتروریا حدود ۵۰۰پ‌م به بیشترین حد رسید؛ اما یونانیان و رومیان، آنان را از کامپانیا[۶] و لاتیوم[۷] بیرون راندند. در ۴۷۴پ‌م هیرون اول، جَبّار سیراکوز[۸]، اِتروسک‌ها را در نبردی دریایی در کومِه[۹]، شکست داد. اِتروسک‌ها حدود ۴۵۴ از کورسیکا[۱۰] و البا[۱۱] نیز بیرون رانده شدند؛ در ۳۹۶پ‌م وِیی[۱۲] مغلوب شد؛ و گُل‌ها شهرک‌های مهاجرنشین را در پو[۱۳] ویران کردند (۳۹۰پ‌م). بخش جنوبی اِتروریا به رُم سوگند وفاداری یاد کرد (۳۵۱پ‌م)، و پس از چند نبرد، در ۲۸۳پ‌م رومیان به فرماندهی کورنِلیوس دولابِلا[۱۴] در دریاچۀ وادیمونیان[۱۵] به پیروزی کامل رسیدند. اِتروسک‌ها در ۹۱پ‌م، مانند رومیان حقوق شهروندی دریافت می‌کردند. شهرک‌های نظامی که سولا[۱۶] و اوگوستوس در اِتروریا ساختند، به خودمختاری این قوم پایان داد و این سرزمین نیز رومی شد.