دنیپر

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

دنیپِر (Dnieper)

دنيپِر

(به یونانی: بوریسْتِنِس[۱]) رودی به طول ۲,۲۵۰ کیلومتر. از ارتفاعات والدای[۲] در غرب مسکو[۳]، و در ناحیۀ اسمولنسک[۴] در فدراسیون روسیه[۵] سرچشمه می‌گیرد و با گذر از روسیۀ سفید (بلاروس[۶]) و اوکراین[۷] به‌سمت جنوب جریان می‌یابد و نزدیک خرسون[۸] به دریای سیاه[۹] می‌ریزد. سومین رود بزرگ اروپا[۱۰] (پس از ولگا[۱۱] و دانوب[۱۲]) است. ریزابه‌های اصلی آن عبارت‌اند از بِرِزینا[۱۳] و پریپیات[۱۴] در کرانه[۱۵]های غربی و سوش[۱۶] و دیسنا[۱۷] در شرق. دنیپر رودی در زمین‌های پست با درهّ‌ای پهناور است که جریان کندی دارد، اما در بهار سیلابی می‌شود و از دسامبر تا مارس یا آوریل یخ می‌بندد. با احداث سّد دِنیپْروگِس[۱۸]، جریان‌های تند آب بین دنیپروپتروفسک[۱۹] و زاپاریژیه[۲۰] مهار شده است. دنیپر در مسیر پرپیچ‌ و خم خود از مناطق جنگلی اسمولنسک می‌گذرد و وارد روسیۀ سفید می‌شود. در این‌جا، ذخایر فسفات و زغال‌سنگ وجود دارد و سیب‌زمینی و پنبه کشت می‌شود. در بخش پایینی خود، از استپ پُر درخت اوکراین با منابع غنی سنگ‌ آهن و منگنز می‌گذرد و مزارع گندم، چغند‌رقند و پنبۀ آن را آبیاری می‌کند. دنیپر از دوروگوبوژ[۲۱] تا طول ۲هزار کیلومتر قابل کشتی‌رانی است. مواد معدنی، مصالح ساختمانی و الوار ازجمله کالاهای اصلی است که از این رود جا‌به‌جا می‌شود. موادی که به بخش علیای رود حمل می‌شوند عبارت‌اند از غلات، فرآورده‌های نفتی و زغال‌سنگ. کیف[۲۲]، دنیپروپتروفسک، زاپاریژیه، و خرسون بندرهای اصلی آن به‌شمار می‌روند. چندین نیروگاه برقابی در طول این رود احداث شده است. در قرون وسطا، این رود بخشی از راه اصلی تجارت بین اسکاندیناوی[۲۳] و بیزانس[۲۴] بوده و نقش بزرگی در تاریخ کیِف روس[۲۵] داشته است. نواحی میانی و جنوبی آن محل سنتی زندگی قزاق‌های اوکراین[۲۶] بوده است.

 


  1. ↑ Borysthenes
  2. ↑ Valdai Hills
  3. ↑ Moscow
  4. ↑ Smolensk
  5. ↑ Russian Federation
  6. ↑ Belarus
  7. ↑ Ukraine
  8. ↑ Kherson
  9. ↑ Black Sea
  10. ↑ Europe
  11. ↑ Volga
  12. ↑ Danube
  13. ↑ Berezina
  14. ↑ Prypyat
  15. ↑ bank
  16. ↑ Sozh
  17. ↑ Desna
  18. ↑ Dneproges
  19. ↑ Dnipropetrovsk
  20. ↑ Zaporizhzhya
  21. ↑ Dorogobuzh
  22. ↑ Kiev
  23. ↑ Scandinavia
  24. ↑ Byzantium
  25. ↑ Kievan Rus
  26. ↑ Ukrainian Cossacks